Max van der Stoel was een diplomaat met een afkeer van diners, cocktailparty’s en smalltalk. Hij was ook een internationale grootheid: als minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet-Den Uyl vocht hij voor het herstel van de democratie in Griekenland, Oost-Europa, Portugal en Chili. Na de ondergang van het Sovjetcommunisme bemiddelde hij in tal van nationalistische conflicten. Altijd achter de schermen, vaak met succes. Even discreet ging hij te werk bij zijn geslaagde poging om de ‘foute’ vader van Máxima te overreden weg te blijven bij haar huwelijk. Máxima bedankte hem daar later voor en verontschuldigde zich voor de vergoten tranen. Max van der Stoel was niet onomstreden. Linkse critici uit zijn eigen PvdA zetten hem weg als ‘visieloze rechtse bal’, Baltische nationalisten maakten hem uit voor ‘agent van het Kremlin’. Maar hij hield vast aan zijn streven ideaal en werkelijkheid dichter bij elkaar te brengen.
Anet Bleich schetst in deze biografie het leven van een legendarische Nederlandse diplomaat die de confrontatie aandurfde met de Henry Kissingers en Saddam Hoesseins van deze wereld.
Boeiend boek. Van der Stoel was een product van zijn tijd. Vastgeklonken aan de Verenigde Staten en de Atlantische band, was hij voor Nieuw Links een ‘visieloze rechtse bal’. Terwijl zijn strijd op de achtergrond (zoals een diplomaat betaamt) voor mensenrechten en tegen onrecht de wereld zoals wij die nu kennen echt heeft vorm gegeven.
Dat Bleich af en toe wel heel erg de couleur locale moet schetsen is voor lezers die wel enige historische kennis hebben best storend, maar dat went uiteindelijk. Aanrader!
Ik ben halverwege deze biografie gestopt. Om meerdere redenen: ik wilde het imago van Van der Stoel niet bederven. Ik heb altijd veel respect voor hem gehad, zeker om wat hij bereikt had en wat hij uitstraalde. In deze biografie komt hij echter over als een eigenwijze, aanmatigende en onsympathieke drammer. Dat ligt niet aan de biografe: zij is aanmerkelijk beter gesteld op haar onderwerp. Hetgeen leidt tot een wat kritiekloze hagiografie van Van der Stoel.
Heel jammer, en om mijn waardering voor de politikus Van der Stoel niet te te verliezen ben ik er maar mee gestopt. De biografie door Anet Bleich van Joop den Uyl was beter, objectiever en neutraler.
Heel interessant. Een sociaaldemocraat die met zijn idealen in de hand keek hoe hij dingen kon bereiken. Rechtlijnigheid en pragmatisme kunnen twee botsende waarden zijn, Max van der Stoel toonde het tegendeel. De chronologie in het boek is soms een tikje verwarrend, maar ook begrijpelijk gezien de verschillende thema’s met overlappende tijdpaden. Fijn waren ook de hoofdstukken die politiek-historische context gaven.
Bijzonder goed boek, dat een eerlijk beeld schetst over Max van der Stoel. Idealistisch maar met oog voor de machtsverhoudingen. Gereserveerd, maar humoristisch in kleine kring. Daarnaast is de schrijfster goed in staat de context te schetsen waarin vd Stoel opereerde. Zeer de moeite waard dus.
Een biografie in de categorieën volledigheid boven verhaal en eerbied boven afstand. Daarin is de opzet zeer geslaagd, maar langdradig en weinig kritisch wordt het hiervan wel. Tot overmaat van ramp had ik hier en daar liever verder gelezen over Joop den Uyl dan over het eigenlijke onderwerp van studie.