Աբու-Լալա Մահարի

by Avetik Isahakyan

Ավետիք Իսահակյանը «Աբու-Լալա Մահարի» պոեմը գրել է 1909-1910 թվականներին։ Պոեմը կազմված է տաղաչափության հատուկ օրենքներով` երկուական տողերով` յուրաքանչյուրը` քսանական վանկ։ Պոեմի գլխավոր հերոսը կրողն է անհատի ողբերգության, համամարդկային ցավի ու տառապանքի։ Աբու-Լալա Մահարին քնարական պոեմ է։ Հիմնված է արաբ բանաստեղծ Աբու ալ-Ալա ալ-Մաարրիի կերպարի վրա։
Իսահակյանը Աբու Մահարու կերպարի միջոցով խոսք է բացում իր ապրած ժամանակի, մարդկանց արարքների, բռնակալ իշխանության օրենքների ու անարդար երևույթների մասին:

Genres: Poetry

42 pages, Kindle Edition

First published January 1, 1910

About the author

Avetik Sahak Isahakyan (alternate spelling: Avedik Issahakian) – famous Armenian poet, writer, academician, member of the Armenian Academy of Sciences and a prominent public figure. Born October 19 (31), 1875, in Kazarapat, near Alexandropol (present day Giumri), Armenia.

Isahakyan began his formal education at St. Etchmiadzin Gevorgyan seminary (1889-92). In 1893 he attended classes at Leipzig University as a non-matriculated student. He started his literary as well as political careers in his early youth. Upon his return from Leipzig in 1895 he entered the ranks of the newly established Alexandropol committee of the Armenian Revolutionary Federation; through his activities supported armed groups and financial aid sent to the Western Armenia from Alexandropol. He was arrested in 1896 and spent a year in Yerevan’s prison.

Upon his release from the prison, 1897, he published first compilation of his poems “Songs and Wounds”, however soon was arrested again for his activities “against Russia’s Tsar” and sent to Odessa. The lyricism, emotional charge and melody of his poems earned him immediate popularity. His best works are filled with sorrow and lament meditations about the fate of the humanity, injustice of life. His compositions are penetrated with love to one’s motherland and people. Later Isahakyan went abroad, where in Zurich University attended Literature and History of Philosophy classes. He returned to his homeland in 1902 and then moved to Tiflis.

Between 1899-1906 he wrote “The Songs of Haiduks”, a compilation of poems that became the first creation within the classical Armenian poetry dedicated to the Armenian freedom struggle. In 1908 Avetik Isahakyan, with 158 other Armenian intellectuals, was arrested and after spending half a year in Tiflis’s Metekha prison (just like H. Toumanyan) he was freed on bail. Staying in Caucasus was not possible any longer and by 1911 Isahakyan had emigrated.

Not for a moment did he ever believe in the deceiving promises made by the government of the Young Turks regarding self-government and autonomy of the Western Armenia. Isahakyan, assured that the danger of Panturkism, which was aimed at total extinction of Armenians, could be prevented by Turkey’s supporter, the Kaiser’s Germany, went to Berlin where with a number of German intellectuals participated in German-Armenian movement and edited the group’s journal “Mesrob.” The start of the First World War and the horrifying massacres had confirmed his gruesome predictions about the annihilating nature of the Young Turks government’s policies. After the war and the genocide, Isahakyan described through his compositions the sorrow destiny and Armenians’ heroic struggle for freedom. The poet put forward the accusations of the Armenian Genocide, of which the worst part had taken place between 1915-1922, in “The White Book.” At that period of time Isahakyan expressed his ideas mainly through his social and political articles in which he discussed the topics of the Armenian cause, reunification of Armenia and the restoration of the Armenian government. The images of the massacres are persistent in his poems like “Snow has Covered Everything…”, “To Armenia…”, and “Here Comes Spring Again.”

A symbolical story portraying the Armenian politics and Armenian cause of the 19th early 20th centuries must have been “Usta Karo,” an unfinished novel, the work on which had accompanied the writer through all his life. “Usta Karo will be done on the day when the Armenian cause is resolved, “- used to say the master himself. Ishakyan could not get used the idea of a dismembered Armenia. With a deep emotional pain and bitterness in his heart he continued to believe that a time would come when Armenian people would return their native shores.

Ishakyan returned to the Soviet Armenia in 1926 where he published a new collection of his poems and stories (e.g. “A Pipe of Patience

Reviews

[Davit Barseghyan · Rating 5 out of 5]

Պատանեկան տարիքում կարդացածս լավագույն ստեղծագործություններից մեկը։ Հիշում եմ ինչպես էինք հատվածներ անգիր սովորում, արժեր։ Ափսոս, որ այս գործը օտար լեզուներով թարգմանված չէ ընթերցող ավելի լայն շրջանակների համար։

«Եվ քարավանը Աբու – Լալայի` աղբյուրի նման մեղմ կարկաչելով` Քայլում էր հանգիստ, նիրհած գիշերով, հնչուն զանգերի անուշ ղողանջով:

Եվ կինն ի՞նչ է որ… խորամանկ, խաբող, առնախանձ մի սարդ, հավերժ նանրամիտ, Որ հացդ է սիրում, համբույրի մեջ սուտ և քո գրկի մեջ գրկում ուրիշին:
Խարխուլ մակույկով հանձնվիր ծովին, քան թե հավատա կնոջ երդումին․․․

– Աշխարհն էլ, ասես, մի հեքիաթ լինի` անսկիզբ, անվերջ, հրաշք դյութական:
Եվ ո՞վ է հյուսել հեքիաթն այս վսեմ, հյուսել աստղերով, բյուր հրաշքներով, Եվ ո՞վ է պատմում բյուր – բյուր ձևերով` անդուլ ու անխոնջ` այսպես թովչանքով:

Ազգեր են եկել, ազգեր գնացել, և չեն ըմբռնել իմաստը նրա, Բանաստեղծներն են հասկացել դույզն ինչ և թոթովում են հնչյուններն անմահ:

Ոչ ոք չի լսել սկիզբը նըրա, և չի լսելու վախճանը նըրա, Ամեն հնչյունը դարեր է ապրում, ամեն հնչյունին վերջ, սկիզբ չկա:

Բայց ամեն մի նոր ծնվածի համար նորից է պատմվում հեքիաթն այս շքեղ, Նորից սկսվում և վերջանում է ամեն մի մարդու կյանքի հետ մեկտեղ:

Կյանքը երազ է, աշխարհը` հեքիաթ, ազգեր, սերունդներ – անցնող քարավան, Որ հեքիաթի մեջ, վառ երազի հետ, չվում է անտես դեպի գերեզման:

Կույր ու գուլ մարդիկ, առանց երազի, առանց լսելու հեքիաթն այս վսեմ, Իրար կոկորդից պատառ եք հանում և դարձնում աշխարհն` ահավոր ջեհնեմ:»

[دايس محمد · Rating 4 out of 5]

تقول المقدمة بأن إسحاقيان يسير على خطى كبار الرومانسيين الأوروبيين من أمثال بايرون وليرمنتوف وميتسكيفيج البولندي، في البحث عن بطلٍ من الينابيع الشرقية، البطل الهارب نحو الحرية، البطل الهارب بشكلٍ سلبي وهجائي لكل ماهو في هذا العالم، مثل الشنفرى أو المعري في هذه الملحمة، أو المتنبي، غير أن إسحاقيان لا يفعل هذا الأمر في ملحمة المعري، وكأنه يخالف المترجم فيما ذهب إلي، فالمعري كبطلٍ لهذه الملحمة ليس هارباً، إنما هو في حالة هجائيةٍ عالية لسلطات المال والمرأة والسياسة والمجتمع، فالمعري يمثل حالة النقمة ضد هذه الطغيانات -إن جازت التسمية- والتي تحاول تكبيل الشاعر، حتى أن هذا الاحتجاج يصل رغبة إسحاقيان بنسف الذاكرة باعتبارها سجناً كالذي ينتظره، ينقل عنه المترجم في المقدمة بأنه بدأ الملحمة في القطار وهو ذاهبٌ لحضور جلسة تحقيق معه، لذا فالقطار/ القافلة الذي يتمناه إسحاقيان هو وسيلة هدم لكل ما هو مخيف ومرعب ومسبب للأزمات، لكل ما هو شكلٌ من أشكال السلطة، لكل ما هو سادي واستحواذي وشبقي وقاتل في ذات الوقت، القافلة افلتي يحرضها على السير نحو الصحراء التي تشكّل المطلق، والحرية، الصحراء نقيض المدينة بكل حمولتها السياسية، على أن هذه الصحراء لا تشكل القفر زماني والمكاني، بل ما عنته من قبل للشنفرى وعروة بن الورد والسليك وسواهم، ليست المجهول والغامض والمخيف، بل الطمأنينة، ورغم الصورة الرومانتيكية التي يرسمها إسحاقيان للصحراء، للشكل الظاهري للصحراء "الصحراء التي بلا أبعاد" إلا أنه يرى أن هناك بعدين سماويين يشكلانها، الليلي كقمر نديم وصديق، ونهاري متمثلاً بالشمس باعتبارها وسيلة الإنارة الروحية والفكرية، ووسيلة كشف لكل ما هو غامض وسيء في هذا العالم، ففيها يرى خلاص الإنسان وطمأنينته وهنا تحمل الشمس رموزاً لا نهائية كالحرية والتحرر والحقيقة، مستعيراً جوهر الشنفرى لصورة المعري، حيث كان الأول حراً في مجاهيلها، وحين اقترب من مضارب بني سلامان انتهى، ذات النهاية التي يرفضها إسحاقيان رغم أنه لا يتمثل الموت كما يتمثله المعري ومن قبله الشنفرى.

[Artur · Rating 5 out of 5]

-Աշխարհն էլ, ասես, մի հեքիաթ լինի անսկիզբ, անվերջ, հրաշք դյութական:

Եվ ո՞վ է հյուսել հեքիաթն այս վսեմ, հյուսել աստղերով, բյուր հրաշքներով,
Եվ ո՞վ է պատմում բյուր-բյուր ձևերով անդուլ ու անխոնջ այսպես թովչանքով:

Ազգեր են եկել, ազգեր գնացել, և չեն ըմբռնել իմաստը նըրա,
Բանաստեղծներն են հասկացել դույզն ինչ և թոթովում են հնչյուններն անմահ:

Ոչ ոք չի լսել սկիզբը նըրա, և չի լսելու վախճանը նըրա,
Ամեն հնչյունը դարեր է ապրում, ամեն հնչյունին վերջ, սկիզբ չկա:

Բայց ամեն մի նոր ծնվածի համար նորից է պատմվում հեքիաթն այս շքեղ,
Նորից սկսվում և վերջանում է ամեն մի մարդու կյանքի հետ մեկտեղ:

Կյանքը երազ է, աշխարհը հեքիաթ, ազգեր, սերունդներ - անցնող քարավան,
Որ հեքիաթի մեջ, վառ երազի հետ, չվում է անտես դեպի գերեզման:

Կույր ու գուլ մարդի՛կ, առանց երազի, առանց լսելու հեքիաթն այս վսեմ,
Իրար կոկորդից պատառ եք հանում և դարձնում աշխարհն ահավոր գեհեն։

Ձեր օրենքները – լուծ ու խարազան, և անելք մի ցանց խոլական սարդի,
Եվ որոնց ժահրով թունավորում եք երգը բլբուլի, անուրջը վարդի:

Եղկելի մարդիկ, փոշի կըդառնան ձեր վատ սրտերը, ձեր գործերը չար,
Եվ ժամանակի ձեռքը անտարբեր կըսրբե - կավլե պիղծ հետքերը ձեր:

Եվ ունայնաշունչ հողմը կըշաչե ձեր ոսկորների քարերի վըրա,
Իսկ վայելելու դուք միշտ ապիկար երազն այս չքնաղ, հեքիաթն այս ոսկյա:–

[Muhammad Tuhami]

تحت ذلك المعطف لا أحد سواي
أنا لا أريد الرجوع إلى الناس أبدًا
فلن أقرع باب الإنسان الغادر
والناس ما الناس؟ أبالسة مقنّعة
مزوّدون بأنياب ومخالب خافية

[Ալվարդ]

Շուտ եմ ընթերցել, բայց կասեմ, որ այնքան եմ տպավորված , որ ևս մեկ անգամ եմ վերընթերցելու։

[Mariam]

Ոճը իմը չէր,մի տեսակ չարություն շատ կար մեջը