What do you think?
Rate this book
Τριλογία Νίκου Θέμελη #1-3
Η Τριλογία
Η αναζήτηση - Η ανατροπή - Η αναλαμπή
Στην παρούσα έκδοση περιλαμβάνονται για πρώτη φορά σε έναν τόμο τα τρία μυθιστορήματα του Νίκου Θέμελη: Η Αναζήτηση, Η Ανατροπή και Η Αναλαμπή, τα οποία αποτελούν τριλογία. Τα βιβλία έχουν ξεπεράσει σε πωλήσεις τα 700.000 αντίτυπα, ενώ το δεύτερο μέρος της τριλογίας, Η ανατροπή, έχει τιμηθεί με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος, καθώς και με το αντίστοιχο του περιοδικού Διαβάζω. Η έκδοση συμπληρώνεται από σημείωμα του συγγραφέα και κριτικά κείμενα για το έργο του.
Γράφω γιατί αισθάνομαι την ανάγκη να αναστοχαστούμε για ένα παρελθόν ολοκληρωμένο, όμως όχι και πεπερασμένο. Γιατί ήταν χωλή η παιδεία που μας προσέφεραν για να πορευτούμε και ανέκαθεν με ενοχλούσαν, στην πραγματικότητα που ζούσα, ιδέες και αντιλήψεις που τις θεωρούσα υπεύθυνες για τις κάθε λογής υστερήσεις και μας εμπόδιζαν «να σηκωθούμε λίγο ψηλότερα». Γράφω γιατί δεν μπορώ να αρκεστώ στα όσα άλλα έχω κατακτήσει ή ακόμα επειδή ίσως νιώθω κάποιο έλλειμμα απ’ όσα επιδίωξα και δεν κατάφερα να επιτύχω, π.χ. να γίνω αρχιτέκτονας, να κάνω θέατρο, να μάθω πιάνο, να ανοίξω περισσότερο τις γνώσεις μου και τα μυαλά μου. Γράφω γιατί δεν έχω χρόνο, γιατί με κυνηγά ο χρόνος και γράφοντας έχω την αίσθηση ότι προλαβαίνω να χωρέσω αυτά που αλλιώς δεν θα μπορούσα να βιώσω. Δεν γράφω για να αρέσω. Μου αρκεί ότι μπορώ κάποια πράγματα να τα επικοινωνήσω, επειδή κάποιους μπορεί να ενδιαφέρουν και άλλους ίσως να ψυχαγωγούνε. Γι’ αυτό άλλωστε πάντα αμφίθυμα εκτίθεμαι και τα δημοσιεύω.
Νίκος Θέμελης
Απαλλαγµένος από πατριδολατρικές φανφάρες, πεπεισµένος θιασώτης του Διαφωτισµού, αλλά και κριτικός γνώστης των ελληνικών ορίων του, ο Θέµελης ανανέωσε την παράδοση του ιστορικού µυθιστορήµατος συνδυάζοντας τη συναρπαστική δράση, την ποικιλία των πηγών και την πολύµορφη τοπιογραφία του µε µια πικρή, πλην απολύτως στέρεη, αυτογνωσία. Έτσι επινόησε µαζί µε τη λογοτεχνία του και το κοινό του: ένα κοινό που δεν επιζητεί να καταναλώσει τυχαίες ή εξωτικές ιστορικές περιπέτειες, αλλά να νιώσει κάτι από τον ασθµατικό ρυθµό και το υπόγειο ρίγος της ζωντανής Ιστορίας.
Bαγγέλης Χατζηβασιλείου, Το Βήμα 28.08.2011
Στην παρούσα έκδοση περιλαμβάνονται για πρώτη φορά σε έναν τόμο τα τρία μυθιστορήματα του Νίκου Θέμελη: Η Αναζήτηση, Η Ανατροπή και Η Αναλαμπή, τα οποία αποτελούν τριλογία. Τα βιβλία έχουν ξεπεράσει σε πωλήσεις τα 700.000 αντίτυπα, ενώ το δεύτερο μέρος της τριλογίας, Η ανατροπή, έχει τιμηθεί με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος, καθώς και με το αντίστοιχο του περιοδικού Διαβάζω. Η έκδοση συμπληρώνεται από σημείωμα του συγγραφέα και κριτικά κείμενα για το έργο του.
Γράφω γιατί αισθάνομαι την ανάγκη να αναστοχαστούμε για ένα παρελθόν ολοκληρωμένο, όμως όχι και πεπερασμένο. Γιατί ήταν χωλή η παιδεία που μας προσέφεραν για να πορευτούμε και ανέκαθεν με ενοχλούσαν, στην πραγματικότητα που ζούσα, ιδέες και αντιλήψεις που τις θεωρούσα υπεύθυνες για τις κάθε λογής υστερήσεις και μας εμπόδιζαν «να σηκωθούμε λίγο ψηλότερα». Γράφω γιατί δεν μπορώ να αρκεστώ στα όσα άλλα έχω κατακτήσει ή ακόμα επειδή ίσως νιώθω κάποιο έλλειμμα απ’ όσα επιδίωξα και δεν κατάφερα να επιτύχω, π.χ. να γίνω αρχιτέκτονας, να κάνω θέατρο, να μάθω πιάνο, να ανοίξω περισσότερο τις γνώσεις μου και τα μυαλά μου. Γράφω γιατί δεν έχω χρόνο, γιατί με κυνηγά ο χρόνος και γράφοντας έχω την αίσθηση ότι προλαβαίνω να χωρέσω αυτά που αλλιώς δεν θα μπορούσα να βιώσω. Δεν γράφω για να αρέσω. Μου αρκεί ότι μπορώ κάποια πράγματα να τα επικοινωνήσω, επειδή κάποιους μπορεί να ενδιαφέρουν και άλλους ίσως να ψυχαγωγούνε. Γι’ αυτό άλλωστε πάντα αμφίθυμα εκτίθεμαι και τα δημοσιεύω.
Νίκος Θέμελης
Απαλλαγµένος από πατριδολατρικές φανφάρες, πεπεισµένος θιασώτης του Διαφωτισµού, αλλά και κριτικός γνώστης των ελληνικών ορίων του, ο Θέµελης ανανέωσε την παράδοση του ιστορικού µυθιστορήµατος συνδυάζοντας τη συναρπαστική δράση, την ποικιλία των πηγών και την πολύµορφη τοπιογραφία του µε µια πικρή, πλην απολύτως στέρεη, αυτογνωσία. Έτσι επινόησε µαζί µε τη λογοτεχνία του και το κοινό του: ένα κοινό που δεν επιζητεί να καταναλώσει τυχαίες ή εξωτικές ιστορικές περιπέτειες, αλλά να νιώσει κάτι από τον ασθµατικό ρυθµό και το υπόγειο ρίγος της ζωντανής Ιστορίας.
Bαγγέλης Χατζηβασιλείου, Το Βήμα 28.08.2011
1392 pages, Paperback
First published February 27, 2018
4 people are currently reading
39 people want to read
About the author
Νίκος Θέμελης
11 books30 followersEnglish: Nikos Themelis
Ο Νίκος Θέμελης (1947-2011) γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Στη συνέχεια πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στη Γερμανία σε θέματα Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Από το 1981 υπήρξε στενός συνεργάτης του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, σε όλη τη μετέπειτα πολιτική του πορεία -στα υπουργεία Γεωργίας, Εθνικής Οικονομίας, Παιδείας, Βιομηχανίας και, τέλος, στο Μέγαρο Μαξίμου, κατά τη θητεία του ως πρωθυπουργού (1996-2004). Εργάστηκε επίσης στην Αγροτική Τράπεζα, στο υπουργείο Οικονομικών και στη Νομική Υπηρεσία του Συμβουλίου Υπουργών, στις Βρυξέλλες. Στο χώρο των γραμμάτων εμφανίστηκε το 1998. Έγραψε επτά μυθιστορήματα ("Η αναζήτηση" 1998, "Η ανατροπή" 2000, "Η αναλαμπή" 2003, "Για μια συντροφιά ανάμεσά μας" 2005, "Μια ζωή, δυο ζωές" 2007, "Οι αλήθειες των άλλων" 2008 και "Η συμφωνία των ονείρων" 2010), με αναφορές στον ελληνισμό των τελευταίων τριών αιώνων, τόσο στον χώρο της διασποράς όσο και στον χώρο της αναδυόμενης νεοελληνικής αστικής τάξης. Βιβλία του μεταφράστηκαν στα γερμανικά, τα ιταλικά, τα ρουμανικά και τα τουρκικά. Το 2000 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας και με το βραβείο του λογοτεχνικού περιοδικού "Διαβάζω" για το μυθιστόρημά του "Η ανατροπή" και το 2009 με το βραβείο "Πρωτοποριακής δημιουργίας-Γιάννος Κρανιδιώτης", στη Λευκωσία. Έφυγε από τη ζωή στις 20 Αυγούστου 2011, σε ηλικία 64 ετών, μετά από πολύχρονη μάχη με τον καρκίνο.
Ο Νίκος Θέμελης (1947-2011) γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Στη συνέχεια πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στη Γερμανία σε θέματα Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Από το 1981 υπήρξε στενός συνεργάτης του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, σε όλη τη μετέπειτα πολιτική του πορεία -στα υπουργεία Γεωργίας, Εθνικής Οικονομίας, Παιδείας, Βιομηχανίας και, τέλος, στο Μέγαρο Μαξίμου, κατά τη θητεία του ως πρωθυπουργού (1996-2004). Εργάστηκε επίσης στην Αγροτική Τράπεζα, στο υπουργείο Οικονομικών και στη Νομική Υπηρεσία του Συμβουλίου Υπουργών, στις Βρυξέλλες. Στο χώρο των γραμμάτων εμφανίστηκε το 1998. Έγραψε επτά μυθιστορήματα ("Η αναζήτηση" 1998, "Η ανατροπή" 2000, "Η αναλαμπή" 2003, "Για μια συντροφιά ανάμεσά μας" 2005, "Μια ζωή, δυο ζωές" 2007, "Οι αλήθειες των άλλων" 2008 και "Η συμφωνία των ονείρων" 2010), με αναφορές στον ελληνισμό των τελευταίων τριών αιώνων, τόσο στον χώρο της διασποράς όσο και στον χώρο της αναδυόμενης νεοελληνικής αστικής τάξης. Βιβλία του μεταφράστηκαν στα γερμανικά, τα ιταλικά, τα ρουμανικά και τα τουρκικά. Το 2000 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας και με το βραβείο του λογοτεχνικού περιοδικού "Διαβάζω" για το μυθιστόρημά του "Η ανατροπή" και το 2009 με το βραβείο "Πρωτοποριακής δημιουργίας-Γιάννος Κρανιδιώτης", στη Λευκωσία. Έφυγε από τη ζωή στις 20 Αυγούστου 2011, σε ηλικία 64 ετών, μετά από πολύχρονη μάχη με τον καρκίνο.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
July 28, 2019
Ειλικρινά, προσπάθησα πολύ να πείσω τον εαυτό μου ότι η Τριλογία άξιζε κάτι παραπάνω. Πιστέψτε με, προσπάθησα πάρα πολύ.
Φυσικά, δεν διαφωνώ ότι πρόκειται για έργο σημαντικό και μνημειώδες, κυρίως γιατί μας ανοίγει ένα παράθυρο σε μια ελάχιστα γνωστή και ιδιαιτέρως κρίσιμη εποχή του ελληνισμού.
Αλλά η γραφή? Η λογοτεχνία? Η ουσία του έργου?
Δεν έχω πρόβλημα με την απλή γραφή, ίσα ίσα σε πολλές περιπτώσεις - ισχύει και στα συγκεκριμένα βιβλία σε σημαντικό βαθμό - βοηθάει πολύ στη ροή της ιστορίας και κάνει ένα έργο πιο ευκολοδιαβαστο.
Αλλά εδώ, σε πολλά σημεία, η γραφή δεν είναι μόνο αυτό που θα έλεγε κανείς "απλή", αλλά θα τη χαρακτήριζα απλοϊκή.
Ειδικά κάποια τμήματα του τελευταίου βιβλίου "Η Αναλαμπή", είναι ανυπόφορα: "Αυτός είπε έτσι, ο άλλος είπε αλλιώς, εκείνοι ήρθαν, ετουτοι έφυγαν" και τίποτα δεν έγινε.
Και αυτό το "τίποτα δεν έγινε" είναι η 2η μεγάλη ένσταση μου. Διάβασα 1300+ σελίδες, χωρίς να βρω κάτι βαθύτερο, κάτι ουσιαστικό, χωρίς να καταλαβαίνω "που το πάει" και" τι θέλει να πει" ο συγγραφέας, εκτός ίσως από το εγκώμιο της αστικής τάξης.
Ζητάω συγγνώμη από τους θαυμαστές του Θέμελη, αλλά δεν μπορώ να γράψω κάτι καλύτερο γι αυτό το έργο, ήταν μάλλον μια μικρή απογοήτευση.
Φυσικά, δεν διαφωνώ ότι πρόκειται για έργο σημαντικό και μνημειώδες, κυρίως γιατί μας ανοίγει ένα παράθυρο σε μια ελάχιστα γνωστή και ιδιαιτέρως κρίσιμη εποχή του ελληνισμού.
Αλλά η γραφή? Η λογοτεχνία? Η ουσία του έργου?
Δεν έχω πρόβλημα με την απλή γραφή, ίσα ίσα σε πολλές περιπτώσεις - ισχύει και στα συγκεκριμένα βιβλία σε σημαντικό βαθμό - βοηθάει πολύ στη ροή της ιστορίας και κάνει ένα έργο πιο ευκολοδιαβαστο.
Αλλά εδώ, σε πολλά σημεία, η γραφή δεν είναι μόνο αυτό που θα έλεγε κανείς "απλή", αλλά θα τη χαρακτήριζα απλοϊκή.
Ειδικά κάποια τμήματα του τελευταίου βιβλίου "Η Αναλαμπή", είναι ανυπόφορα: "Αυτός είπε έτσι, ο άλλος είπε αλλιώς, εκείνοι ήρθαν, ετουτοι έφυγαν" και τίποτα δεν έγινε.
Και αυτό το "τίποτα δεν έγινε" είναι η 2η μεγάλη ένσταση μου. Διάβασα 1300+ σελίδες, χωρίς να βρω κάτι βαθύτερο, κάτι ουσιαστικό, χωρίς να καταλαβαίνω "που το πάει" και" τι θέλει να πει" ο συγγραφέας, εκτός ίσως από το εγκώμιο της αστικής τάξης.
Ζητάω συγγνώμη από τους θαυμαστές του Θέμελη, αλλά δεν μπορώ να γράψω κάτι καλύτερο γι αυτό το έργο, ήταν μάλλον μια μικρή απογοήτευση.
May 1, 2018
Η παρακάτω κριτική δημοσιεύτηκε στο amagi.gr στις 26/04/2018 --->http://amagi.gr/content/o-mythos-kai-...
Θυμάμαι ακόμα την αγορά των βιβλίων της Τριλογίας του Θέμελη και την ξεχωριστή τους τοποθέτηση στη βιβλιοθήκη από τη μητέρα μου. Λίγα χρόνια αργότερα η ανάγνωσή τους από μεριάς μου θα ήταν αφορμή για ένα υπέροχο ταξίδι, τόσο αναγνωστικό όσο και ακαδημαϊκό. Η λογοτεχνία του Θέμελη στα παρόντα έργα δεν μπορεί να συγκριθεί με καμία άλλη σχολή ή συνέχεια στη χώρα μας. Προφανώς και τα πρότυπά του ανάγονται σε άλλους Έλληνες συγγραφείς, όπως ο Κουμανταρέας. Παρ’ όλα αυτά η Τριλογία αποτελεί μια ξεχωριστή οντότητα στον χώρο των σύγχρονων ελληνικών γραμμάτων καθώς λίγο πριν την αυγή του 20ού αιώνα οι ήρωές της εμφανίζονται στη ζωή μας κουβαλώντας ένα σημαντικό ελληνικό παρελθόν, ζητώντας από εμάς να το ξανακοιτάξουμε με μια κριτική ματιά.
"Ξεχνούν πολύ πιο εύκολα σήμερα οι άνθρωποι. Οι άνθρωποι είναι πολύ πιο ευάλωτοι σε μια καθημερινότητα που καταβροχθίζει. Όσο αναβαθμίζουν τον καταναλωτισμό σε αξία και σε αρχή του δικού τους μικρόκοσμου, τόσο και οι ίδιοι γίνονται θύματα και αυτοκαταναλώνονται. Όσο αυτοκαταναλώνονται, τόσο περισσότερο η μνήμη πάει περίπατο, μαζί και η ταυτότητα και ο πολιτισμός της."
Τα παραπάνω λόγια του συγγραφέα είναι ενδεικτικά των απόψεων που εκφράζονται στο σύνολο των ιστορικών μυθιστορημάτων του. Η μνήμη, η οικοδόμηση της ατομικής και συλλογικής ταυτότητας και πάνω απ’ όλα η Παιδεία ήταν στοιχεία δικά του που τα υιοθετούσαν οι ήρωές του και στη συνέχεια μεταφέρονταν στο αναγνωστικό κοινό ως οι πιο σημαντικές αξίες για τον άνθρωπο. Άλλωστε, αν το παρόν βοηθά στην κατανόηση του παρελθόντος, το παρελθόν βοηθά στην εξήγηση του παρόντος. Αλλά ακόμα και αν το παρόν είναι φορτωμένο με το παρελθόν, κατά τον Leibniz κυοφορεί ταυτόχρονα και το μέλλον. Τόσο σημαντική είναι, λοιπόν, η Μνήμη και αυτό ακριβώς έρχεται να τονίσει η Τριλογία.
Οι ήρωές της εκπροσωπούν ένα ευρύ φάσμα του ελληνισμού, από τα παράλια της Μικράς Ασίας, στις παροικίες της Μαύρης Θάλασσας έως τη νέα αστική τάξη των Αθηνών. Ο χρόνος, επιλεγμένος συνειδητά, ξεκινά από τα τέλη του 18ου αιώνα και φτάνει λίγο πριν τη Δικτατορία του Μεταξά. Και γιατί αυτό; Ο Θέμελης υπήρξε προσεχτικός μελετητής και κριτικός αναγνώστης της Ιστορίας των παραπάνω χρόνων, σε θέματα που αφορούσαν τόσο την Ελλάδα όσο και άλλες χώρες σε επίπεδο κοινωνικό, οικονομικό αλλά και πολιτικό. Για τη συγγραφή της Τριλογίας βασίστηκε στην ιστορία της ιστοριογραφίας και στις ανανεωμένες σπουδές για τα έθνη και την εθνική ιδεολογία που έγιναν στη δεκαετία του 1980 και του 1990. Ο Χόμπσμπάουμ, η Τοντόροβα, ο Γκέλνερ, ο Καστοριάδης, ο Κιτρομηλίδης, ο Δημαράς, ο Τσουκαλάς, ο Ζακ Λε Γκοφ, και άλλοι πολλοί, βρίσκονται στα ράφια της βιβλιοθήκης του. Ήταν απαλλαγμένος από πατριδολατρικές φανφάρες, άξιος και πεπεισμένος θιασώτης του Διαφωτισμού και των ιδεών του. Χαρακτηρίστηκε ορθά ως ανανεωτής του ελληνικού ιστορικού μυθιστορήματος, καθώς συνδύασε τηνσυναρπαστική δράση, την ποικιλία των πηγών και την πολύμορφη τοπιογραφία του με μια πικρή, πλην απολύτως στέρεη, αυτογνωσία, σύμφωνα με την Ελισάβετ Κοτζιά.
"Με θέλγει όχι απλά ως η προσφυγή στην Ιστορία, αλλά ισοδύναμα η προσφυγή και σε εκείνη που δίπλα στην καθιερωμένη εκδοχή της χαρακτηρίστηκε από τον Michel de Cherteau ως το «καταπιεσμένο άλλο πρόσωπο της ιστορίας» και στο οποίο εντάσσει γεγονότα που αγνοήθηκαν ή υποεκτιμήθηκαν, συνειδητά ή συγκυριακά αποσιωπήθηκαν από την καταγραφή των ακαδημαϊκών ιστοριογράφων και τη συγκρότηση της δικής τους εκδοχής της Ιστορίας. […] Με θέλγει εκείνο το παρελθόν το οποίο μαζί με τα διακυβεύματα του ίσως να μην έχει κλείσει, και με τα πλοκάμια και τα γεννήματά του μας αγγίζει, μας επηρεάζει, μας αφορά στη σύγχρονη ζωή μας."
Τα λόγια του συγγραφέα έρχονται να υπενθυμίσουν τη διαχρονική αναγκαιότητα των ανθρώπων να μάθουν για το παρελθόν, έτσι ώστε να ερμηνεύσουν καλύτερα το παρόν τους. Το αινιγματικό μας σήμερα που έχει ανάγκη για απαντήσεις πολλές φορές μάς οδηγεί όχι στην Επιστήμη του Χρόνου, αλλά στη μυθοπλασία. Στόχος όμως της μυθοπλασίας οφείλει να είναι το πρόσχημα για τη γνώση της Ιστορίας. Μια καλή αφορμή και επιβεβαίωση είναι και η Τριλογία.
Είκοσι χρόνια μετά αποτελεί ακόμα έργο-σταθμό. Η ιστορία που πραγματεύτηκε είχε να κάνει γύρω από ευκαιρίες που χάθηκαν και ελπίδες που έμειναν ανεκπλήρωτες. Η αφηγηματογραφία του Θέμελη υπηρέτησε πρωτίστως την Ιστορία έναντι του μύθου. Ο Μαρωνίτης χαρακτήρισε τη γραφή του ως «φιλίστορα αφηγηματογραφία» που μας επιτρέπει να ακουμπήσουμε στο ιστορικό σώμα της Νεότερης Ελλάδας.
Ο συγγραφέας χρησιμοποίησε μια άλλη ματιά στο παρελθόν, ώστε να τη φέρει στο παρόν και σε αυτό να δώσει ένα ιστορικό βάρος, ενδεχομένως διαφορετικό, από αυτό που έχει εντυπωθεί στην συλλογική μας μνήμη. Στόχος του ήταν να ερεθίσει τον αναγνώστη να ξανασκεφτεί κάποια πράγματα. Άλλωστε, οποιοδήποτε έργο της Ιστορίας, συμπεριλαμβάνοντας και το Ιστορικό Μυθιστόρημα, έχει ως στόχο ένα ιδεολογικό μήνυμα για το παρόν, και κυρίως έχει την ευκαιρία να ασχοληθεί με ένα ζήτημα, τόσο πολιτικό όσο και κοινωνικό, από χρονική απόσταση.
Ίσως η νέα ανάγνωση που επιχειρείται με την επανέκδοση του έργου να λύσει και ορισμένα ακόμη ερωτήματα: Το έργο τελικά αποτελεί έναν αντικειμενικό ιστορικό διαμεσολαβητή; Ή κάθε ιστορική αναφορά είναι στην ουσία μια επανάληψη; Λέμε δηλαδή για δεύτερη φορά κάτι που ήδη γνωρίζουμε; Αλλά πόσο ευεπίφορο ερμηνειών μπορεί να είναι κάτι τη δεύτερη φορά;
Ρόλος της Ιστορίας είναι να θέτει ερωτήματα, αλλά να μην απαντά με υποθετικό τρόπο. Παρ’ όλα αυτά, η Τριλογία μπορούμε να πούμε ότι θέτει το παρακάτω (με τα λόγια του συγγραφέα) καίριο ερώτημα: «Πώς θα ήταν ο κόσμος αν μπορούσε να διαβλέψει από τα πριν τις διαψεύσεις του;»
Και νομίζω ότι είναι ένα μεγάλο στοίχημα που έθεσε ο Θέμελης για όλες τις αναγνωστικές γενιές.
Θυμάμαι ακόμα την αγορά των βιβλίων της Τριλογίας του Θέμελη και την ξεχωριστή τους τοποθέτηση στη βιβλιοθήκη από τη μητέρα μου. Λίγα χρόνια αργότερα η ανάγνωσή τους από μεριάς μου θα ήταν αφορμή για ένα υπέροχο ταξίδι, τόσο αναγνωστικό όσο και ακαδημαϊκό. Η λογοτεχνία του Θέμελη στα παρόντα έργα δεν μπορεί να συγκριθεί με καμία άλλη σχολή ή συνέχεια στη χώρα μας. Προφανώς και τα πρότυπά του ανάγονται σε άλλους Έλληνες συγγραφείς, όπως ο Κουμανταρέας. Παρ’ όλα αυτά η Τριλογία αποτελεί μια ξεχωριστή οντότητα στον χώρο των σύγχρονων ελληνικών γραμμάτων καθώς λίγο πριν την αυγή του 20ού αιώνα οι ήρωές της εμφανίζονται στη ζωή μας κουβαλώντας ένα σημαντικό ελληνικό παρελθόν, ζητώντας από εμάς να το ξανακοιτάξουμε με μια κριτική ματιά.
"Ξεχνούν πολύ πιο εύκολα σήμερα οι άνθρωποι. Οι άνθρωποι είναι πολύ πιο ευάλωτοι σε μια καθημερινότητα που καταβροχθίζει. Όσο αναβαθμίζουν τον καταναλωτισμό σε αξία και σε αρχή του δικού τους μικρόκοσμου, τόσο και οι ίδιοι γίνονται θύματα και αυτοκαταναλώνονται. Όσο αυτοκαταναλώνονται, τόσο περισσότερο η μνήμη πάει περίπατο, μαζί και η ταυτότητα και ο πολιτισμός της."
Τα παραπάνω λόγια του συγγραφέα είναι ενδεικτικά των απόψεων που εκφράζονται στο σύνολο των ιστορικών μυθιστορημάτων του. Η μνήμη, η οικοδόμηση της ατομικής και συλλογικής ταυτότητας και πάνω απ’ όλα η Παιδεία ήταν στοιχεία δικά του που τα υιοθετούσαν οι ήρωές του και στη συνέχεια μεταφέρονταν στο αναγνωστικό κοινό ως οι πιο σημαντικές αξίες για τον άνθρωπο. Άλλωστε, αν το παρόν βοηθά στην κατανόηση του παρελθόντος, το παρελθόν βοηθά στην εξήγηση του παρόντος. Αλλά ακόμα και αν το παρόν είναι φορτωμένο με το παρελθόν, κατά τον Leibniz κυοφορεί ταυτόχρονα και το μέλλον. Τόσο σημαντική είναι, λοιπόν, η Μνήμη και αυτό ακριβώς έρχεται να τονίσει η Τριλογία.
Οι ήρωές της εκπροσωπούν ένα ευρύ φάσμα του ελληνισμού, από τα παράλια της Μικράς Ασίας, στις παροικίες της Μαύρης Θάλασσας έως τη νέα αστική τάξη των Αθηνών. Ο χρόνος, επιλεγμένος συνειδητά, ξεκινά από τα τέλη του 18ου αιώνα και φτάνει λίγο πριν τη Δικτατορία του Μεταξά. Και γιατί αυτό; Ο Θέμελης υπήρξε προσεχτικός μελετητής και κριτικός αναγνώστης της Ιστορίας των παραπάνω χρόνων, σε θέματα που αφορούσαν τόσο την Ελλάδα όσο και άλλες χώρες σε επίπεδο κοινωνικό, οικονομικό αλλά και πολιτικό. Για τη συγγραφή της Τριλογίας βασίστηκε στην ιστορία της ιστοριογραφίας και στις ανανεωμένες σπουδές για τα έθνη και την εθνική ιδεολογία που έγιναν στη δεκαετία του 1980 και του 1990. Ο Χόμπσμπάουμ, η Τοντόροβα, ο Γκέλνερ, ο Καστοριάδης, ο Κιτρομηλίδης, ο Δημαράς, ο Τσουκαλάς, ο Ζακ Λε Γκοφ, και άλλοι πολλοί, βρίσκονται στα ράφια της βιβλιοθήκης του. Ήταν απαλλαγμένος από πατριδολατρικές φανφάρες, άξιος και πεπεισμένος θιασώτης του Διαφωτισμού και των ιδεών του. Χαρακτηρίστηκε ορθά ως ανανεωτής του ελληνικού ιστορικού μυθιστορήματος, καθώς συνδύασε τηνσυναρπαστική δράση, την ποικιλία των πηγών και την πολύμορφη τοπιογραφία του με μια πικρή, πλην απολύτως στέρεη, αυτογνωσία, σύμφωνα με την Ελισάβετ Κοτζιά.
"Με θέλγει όχι απλά ως η προσφυγή στην Ιστορία, αλλά ισοδύναμα η προσφυγή και σε εκείνη που δίπλα στην καθιερωμένη εκδοχή της χαρακτηρίστηκε από τον Michel de Cherteau ως το «καταπιεσμένο άλλο πρόσωπο της ιστορίας» και στο οποίο εντάσσει γεγονότα που αγνοήθηκαν ή υποεκτιμήθηκαν, συνειδητά ή συγκυριακά αποσιωπήθηκαν από την καταγραφή των ακαδημαϊκών ιστοριογράφων και τη συγκρότηση της δικής τους εκδοχής της Ιστορίας. […] Με θέλγει εκείνο το παρελθόν το οποίο μαζί με τα διακυβεύματα του ίσως να μην έχει κλείσει, και με τα πλοκάμια και τα γεννήματά του μας αγγίζει, μας επηρεάζει, μας αφορά στη σύγχρονη ζωή μας."
Τα λόγια του συγγραφέα έρχονται να υπενθυμίσουν τη διαχρονική αναγκαιότητα των ανθρώπων να μάθουν για το παρελθόν, έτσι ώστε να ερμηνεύσουν καλύτερα το παρόν τους. Το αινιγματικό μας σήμερα που έχει ανάγκη για απαντήσεις πολλές φορές μάς οδηγεί όχι στην Επιστήμη του Χρόνου, αλλά στη μυθοπλασία. Στόχος όμως της μυθοπλασίας οφείλει να είναι το πρόσχημα για τη γνώση της Ιστορίας. Μια καλή αφορμή και επιβεβαίωση είναι και η Τριλογία.
Είκοσι χρόνια μετά αποτελεί ακόμα έργο-σταθμό. Η ιστορία που πραγματεύτηκε είχε να κάνει γύρω από ευκαιρίες που χάθηκαν και ελπίδες που έμειναν ανεκπλήρωτες. Η αφηγηματογραφία του Θέμελη υπηρέτησε πρωτίστως την Ιστορία έναντι του μύθου. Ο Μαρωνίτης χαρακτήρισε τη γραφή του ως «φιλίστορα αφηγηματογραφία» που μας επιτρέπει να ακουμπήσουμε στο ιστορικό σώμα της Νεότερης Ελλάδας.
Ο συγγραφέας χρησιμοποίησε μια άλλη ματιά στο παρελθόν, ώστε να τη φέρει στο παρόν και σε αυτό να δώσει ένα ιστορικό βάρος, ενδεχομένως διαφορετικό, από αυτό που έχει εντυπωθεί στην συλλογική μας μνήμη. Στόχος του ήταν να ερεθίσει τον αναγνώστη να ξανασκεφτεί κάποια πράγματα. Άλλωστε, οποιοδήποτε έργο της Ιστορίας, συμπεριλαμβάνοντας και το Ιστορικό Μυθιστόρημα, έχει ως στόχο ένα ιδεολογικό μήνυμα για το παρόν, και κυρίως έχει την ευκαιρία να ασχοληθεί με ένα ζήτημα, τόσο πολιτικό όσο και κοινωνικό, από χρονική απόσταση.
Ίσως η νέα ανάγνωση που επιχειρείται με την επανέκδοση του έργου να λύσει και ορισμένα ακόμη ερωτήματα: Το έργο τελικά αποτελεί έναν αντικειμενικό ιστορικό διαμεσολαβητή; Ή κάθε ιστορική αναφορά είναι στην ουσία μια επανάληψη; Λέμε δηλαδή για δεύτερη φορά κάτι που ήδη γνωρίζουμε; Αλλά πόσο ευεπίφορο ερμηνειών μπορεί να είναι κάτι τη δεύτερη φορά;
Ρόλος της Ιστορίας είναι να θέτει ερωτήματα, αλλά να μην απαντά με υποθετικό τρόπο. Παρ’ όλα αυτά, η Τριλογία μπορούμε να πούμε ότι θέτει το παρακάτω (με τα λόγια του συγγραφέα) καίριο ερώτημα: «Πώς θα ήταν ο κόσμος αν μπορούσε να διαβλέψει από τα πριν τις διαψεύσεις του;»
Και νομίζω ότι είναι ένα μεγάλο στοίχημα που έθεσε ο Θέμελης για όλες τις αναγνωστικές γενιές.
April 11, 2021
Καλή προς μέτρια πλοκή. Διαβάζονται εύκολα οι περίπου 1300 σελίδες, αν κ κάποιες φορές τις περνάς γρήγορα. Το μεγάλο συν του είναι η ιστορία που μαθαίνεις και ανατρέχεις στο διαδίκτυο για περαιτέρω γνώση.
August 24, 2020
Ένα σημαντικό λογοτεχνικό έργο από έναν άξιο εκπρόσωπό του. Αξίζει να διαβαστεί από όσους ψάχνουν την πραγματική λογοτεχνία.
October 13, 2022
Χάρηκα που διάβασα ένα έλληνα συγγραφέα που προσπαθεί να παρουσιάσει αντικειμενικά το πολιτικοκοινωνικό περιβάλλον που τρέχει το αφήγημα του !
Γραφη βέβαια απαίδευτη σε σύγκριση με τους αντίστοιχους Ισπανούς ,
Γραφη βέβαια απαίδευτη σε σύγκριση με τους αντίστοιχους Ισπανούς ,
Displaying 1 - 5 of 5 reviews