Avonturen bestaan niet

by Simon Gusman, Arjen Kleinherenbrink

We zijn verslaafd aan avonturen. De beroemdste en succesvolste boeken en films zijn avonturenverhalen, onze voornaamste rolmodellen zijn avonturiers en we zijn collectief gefascineerd door de avontuurlijke levens van beroemdheden. Bovendien willen we ook zelf avonturen beleven. Wie droomt er immers niet van om het onbeduidende, alledaagse leven te verruilen voor een groots en meeslepend bestaan? Reclames, vacatureteksten en zelfs politieke campagnes spelen op deze wens in en beloven dat zij directe toegang tot het avontuur bieden.



Avonturen bestaan niet laat zien dat onze drang naar avontuur berust op een illusie. Simon Gusman en Arjen Kleinherenbrink leggen de historische ontwikkeling, de maatschappelijke functie en de huidige werking van ons verlangen naar avontuur bloot. Hun filosofische analyses ontmaskeren de zoektocht naar avontuur als een jacht op een illusie, omdat de wereld nu eenmaal nooit dezelfde structuur heeft als de verhalen die wij erover vertellen. Het verheerlijken en najagen van avonturen kan daarom slechts uitlopen op teleurstelling en frustratie.

Genres: Philosophy, Nonfiction

284 pages, Paperback

Published February 22, 2018

Reviews

[Justin (Backstage Revisited) · Rating 4 out of 5]

In februari 2018 heb ik een kroegcollege in Rotterdam gevolgd van Arjen Kleinherenbrink over dit boek. Hij is een geweldige verteller en ik heb ook genoten van het college, wat me heeft doen besluiten om het boek aan te schaffen. Dit jaar heb ik eindelijk tijd gemaakt om het te lezen.

Dit boek bevat verschillende onderdelen. Allereerst bespreken Gusman en Kleinherenbrink wat zij zien als een avontuur en wat voor structuur avonturen hebben. Hierbij maken ze gebruik van Campbell's monomythe. Deze structuur passen ze vervolgens op verschillende voorbeelden toe, waardoor het niet abstract blijft, maar levendig wordt en daardoor goed te begrijpen is. Ook komen ze kort terug op tragedies, omdat avonturen over het algemeen een goed einde hebben.

Daarna bespreken ze wat problematisch is aan het avontuur. Hierbij beperken ze zich niet alleen tot fictie (ze vinden ook dat het idee van avonturen in fictie kan en mag blijven bestaan), maar ook op de manier waarop het avonturen-denken in ons dagelijks leven is geslopen en hoe het ons ongelukkig maakt. Het biedt ons onrealistische verwachtingen van het leven en levert ook een paradox op waarin we leven. Zo zouden in avonturen onder andere alle gebeurtenissen in het teken staan van een plot of een einddoel waar naartoe wordt gewerkt, wat bij het menselijk leven niet het geval is of hoeft te zijn. Een voorbeeld hiervan is dat mislukte relaties niet allemaal gebeurtenissen zijn die noodzakelijkerwijs uiteindelijk leiden tot het vinden van de ware.

De eerste (iets meer dan de helft van de) hoofdstukken zijn zeer goed te lezen en te volgen. Alles wordt duidelijk uitgelegd en de schrijvers hebben een fijne schrijfstijl. De laatste paar hoofdstukken zijn wat filosofischer en daardoor ook wat lastiger, maar nog altijd vrij goed doorheen te komen. Hierin beargumenteren Gusman en Kleinherenbrink filosofisch waarom het idee van avonturen problematisch is in ons leven en bieden ze meerdere alternatieven voor het avontuur, waarbinnen ze ook een eigen voorkeur hebben. Aangezien de mens ook een wezen is dat vaak verhalen vertelt, bespreken ze ook de manieren waarop mensen hun (levens)verhalen vertellen (filosofie van het narratief) en hoe dit samenhangt met het idee van avonturen.

Belangrijk om te weten over dit boek is dat het veel voorbeelden van films, series en boeken uit popcultuur gebruikt, zoals Harry Potter, Star Wars, Game of Thrones, Lord of the Rings, Don Quichot, Walging (van Sartre), Robinson Crusoe en nog een paar andere. Deze voorbeelden werken zeer verhelderend bij het concreet maken van bepaalde abstracte ideeën en argumenten, maar er worden wel veel spoilers van deze verhalen besproken, dus houd daar rekening mee als je een van deze verhalen nog wilt zien/lezen en nog niet wilt weten hoe het afloopt.

Al met al vond ik het een zeer interessant en leerzaam boek om te lezen. Gusman en Kleinherenbrink hebben een duidelijke en overzichtelijke structuur in het boek aangebracht en beargumenteren hun standpunten goed en duidelijk. Qua schrijfstijl is het boek goed te lezen en ook de wat meer filosofische hoofdstukken zijn goed te volgen. Ik kan dit boek dan ook zeker aanraden!

[Martijn van Duivenboden · Rating 4 out of 5]

Gusman en Kleinherenbrink behoren tot een nieuwe generatie denkers die complexe zaken nogal swingend uit kunnen leggen zonder te populair te worden. In dit boek ontleden ze het avontuur. Na een verdieping in verhalende structuren die zeer toegankelijk leest en zeker als je bekend bent met The Game Of Thrones, Star Wars en Harry Potter veel herkenning oproept, duiken ze in het filosofisch uitdiepen van avontuurlijk leven. De titel verraadt de conclusie, maar de redenering is erg sterk en benadrukt dat het existentialisme vandaag de dag nog lang niet aan kracht heeft ingeboet.

[Kas Molenaar · Rating 3 out of 5]

Een boek dat aardig begint, goed opbouwt, maar helaas als een nachtkaars uitgaat.

Het blootleggen van de structuur van 'avonturen', de verschillende vormen van avonturen en de uitwerking op het geloof in de realiteit van die avontuurstructuur is scherp en zinnig. Dat het alomtegenwoordige geloof in het avontuur niet onschuldig is wordt overtuigend neergezet door Gusman en Kleinherenbrink. Het is precies op dit punt, wanneer het boek de kans heeft om scherp te zijn, dat het betoog zich in bochten wringt om filosofen-van-voorkeur ruim baan te geven.

De eerste zeven hoofdstukken zijn een aanrader. Zet daarna het boek snel in de kast en ga zelf broeden op de ingrediënten die je zijn overhandigd.

[Willemf · Rating 4 out of 5]

De auteurs beschrijven hoe wij als mensen de neiging hebben ons leven te zien als een vorm van avontuur. Dat wil zeggen dat alles in het hier en nu betekenis krijgt vanuit een verondersteld einddoel - dat is in avonturen immers het geval. Maar - zo de auteurs - dat einddoel staat niet vast. De auteurs behandelen verschillende (problematische) kanten van dit avonturendenken.

[Jacques Thielen · Rating 3 out of 5]

Gusman en Kleinherenbrink brengen de lezen in de eerste helft van het boek tot de achtergrond van de titel van het boek. Zij illustreren hun betoog met een veelheid van voorbeelden uit films, games, literatuur en dergelijke. De laatste hoofdstukken vormen een filosofische inbedding van hun stelling. Dit deel vraagt meer van de lezer dan het voorafgaande. De conclusie aan het eind is helder.