Διηγήσεις παραφυσικών φαινομένων

by Βασίλης Γκουρογιάννης

Οι «Διηγήσεις παραφυσικών φαινομένων» είναι ένα βιβλίο που δεν κατατάσσεται εύκολα σε κάποια από τις γνωστές κατηγορίες του γραπτού λόγου. Γιατί δεν πρόκειται ούτε για ποιητικές πρόζες ούτε για αφηγηματικά ποιήματα, δεν πρόκειται ούτε για επιστημονικό βιβλίο ούτε για παραεπιστημονικό. Είναι επιστημονικοφανές από πρόθεση, βαθύτατα ποιητικό αλλά καθόλου ποιητικίζον. Είναι ένα βιβλίο πρωτότυπο από κάθε άποψη, που διαβάζεται από όλους, αλλά αποζημιώνει τον καθένα ανάλογα με τη διάθεση και την ικανότητά του για συμμετοχή. Αυτή είναι, άλλωστε, η δικαιοσύνη της Τέχνης. (Από την παρουσίαση της έκδοσης)

«Διότι η ψυχή είναι αγιογραφημένη εκκλησία. Όπως ζωγραφίστηκε, ζωγραφίστηκε. Δεν επιδέχεται μεταλλαγή των μορφών. Ο κόσμος πάλι έχει τους καθρέφτες του. Αυτοί αποτελούν τις πολεμίστρες απ' όπου ο χρόνος εύστοχα μας πυροβολεί, καθώς σιμώνουμε το πρόσωπο μέχρι την κάννη. Αυτούς τους καθρέφτες οι παραφυσικές υπάρξεις τούς γνωρίζουν. Γι' αυτό τους αντιστρέφουν και καθρεφτίζονται μόνο στην πίσω σκοτεινή πλευρά.» (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

«Οι δεκαέξι διηγήσεις αναφέρονται όλες σε φαινόμενα εξαρχόμενα των φυσικών νόμων και αντλούν από μια μακρόχρονη κληρονομιά θρύλων και παραδόσεων, σε μια εποχή που τείνει οριστικά να εξαφανίσει τη Μνήμη.
Άμεσα αναγνωρίσιμα τα χαρακτηριστικά του βιβλίου: πρωτοτυπία και έμπνευση στη σύλληψη που ολοκληρώνεται με ιδιότυπο χιούμορ... Στα κείμενα, ως σε «αρχαία ηχογράφηση», παγιδεύεται ο ήχος του χρόνου.» (Μάρη θεοδοσοπούλου)
«Ένα μικρό αριστούργημα της διηγηματογραφίας... Τα πεζογραφήματα του Γκουρογιάννη είναι μια αριστοτεχνική σύνθεση εκφραστικών αντιθέσεων, που κάνουν το καθένα από αυτά ένα εξαιρετικά πλαστικό και υποβλητικό, γοητευτικό και συγκινητικό αφήγημα.» (Δημοσθένης Κούρτοβικ)

Genres: Greece

97 pages, Paperback

First published January 1, 1990

About the author

Ο Βασίλης Γκουρογιάννης γεννήθηκε (1951) και μεγάλωσε στο χωριό Γρανίτσα Ιωαννίνων. Αποφοίτησε από το Λύκειο Ιωαννίνων. Σπούδασε στη Νομική Σχολή Θεσσαλονίκης. Από το 1977 έως πρόσφατα υπήρξε μαχόμενος δικηγόρος στην Αθήνα. Έγραψε ποιήματα, διηγήματα, μυθιστορήματα. Έχει βραβευτεί με έγκυρα βραβεία λογοτεχνίας. Αρθρογραφεί σε εφημερίδες και σάιτ. Έργα του μεταφράστηκαν σε ξένες γλώσσες. Είναι παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών. Από τις εκδόσεις Μεταίχμιο κυκλοφορούν τα βιβλία του Βέβηλη πτήση (2003), Από την άλλη γωνία (2006), Κόκκινο στην πράσινη γραμμή (2009), Σενάριο αθανασίας (2015), Διηγήσεις παραφυσικών φαινομένων (2018), Αναψηλάφηση (2019).

Reviews

[Eliasdgian · Rating 3 out of 5]

Η κακιά ώρα που αποκαλύπτεται μ’ έναν βρόντο απόκοσμο σαν αφύσικο ίσκιωμα, τ’ αγιονέρι που αναβλύζει από τα χθόνια έγκατα και θεραπεύει τα ανθρώπινα πάθη, παγιδευμένες ψυχές που υποφέρουν «όμοια με τις παγιδευμένες πεταλούδες» και ψαχουλεύουν το δικό τους μερτικό στο φως, κι άνθρωποι που ολιγοπίστησαν κι επέλεξαν ένα φευγιό αλλιώτικο από εκείνο που προόριζε για αυτούς ο δημιουργός τους (κι άρα φτάνουν στην πόρτα του απρόσκλητοι), είναι ορισμένα από τα θέματα των δεκαέξι συνολικά διηγήσεων παραφυσικών φαινομένων που φιλοξενεί ο Βασίλης Γκουρογιάννης στο βιβλίο του. Διηγήσεις που, άλλες αληθινές κι άλλες επινοημένες, όπως ο ίδιος ο συγγραφέας αποκαλύπτει στο ιδιότυπο επίμετρο που συμπληρώνει το βιβλίο, φέρουν όλες τα προσδιοριστικά της ταυτότητας στοιχεία του αφηγητή τους: το όνομα και το επώνυμό του, τον τόπο κατοικίας του (συνήθως πρόκειται για κάποιο από τα χωριά της Πίνδου) και μερικές φορές το επάγγελμά του.

Οι διηγήσεις είναι λιτές, ενδιαφέρουσες κι αληθοφανείς (υπό την έννοια ότι μοιάζουν πολύ με αντίστοιχες ιστορίες που έτυχε ν’ ακούσουμε από τους μεγαλύτερους στους πατρογονικούς μας τόπους). Κι όλες ανεξαιρέτως συνοδεύονται από ένα εκτενέστερο κείμενο που επιχειρεί να “εξηγήσει” τα ιστορούμενα παραφυσικά φαινόμενα (γιατί οι πηγές έχουν θετική παραφυσική δύναμη, γιατί το λάλημα των πετεινών κι ο συνακόλουθος ερχομός της αυγής αποδιοργανώνουν τις μεταφυσικές παρουσίες, γιατί υπάρχουν ψυχές που δεν τις λευτέρωσε ο θάνατος και γιατί οι νεκροί τραγουδιστές τρικυμίζουν ακόμη τους αιθέρες), άλλοτε μ’ έναν τρόπο επιστημονικοφανή, κι άλλοτε με διάθεση πρόδηλα φιλοσοφική και ποιητική, με αρκετές ωραίες και πρωτότυπες εικόνες.

Εξαιρετικές οι διηγήσεις καθαυτές και ευφυές το εύρημα της παραψυχολογικής, υποτίθεται, ερμηνείας τους, αν και θα προτιμούσα να μην έχω διαβάσει το επίμετρο του συγγραφέα που απομυθοποιεί τη μυθοποιία – γιατί σαν άλλος Fox Mulder, “I want to believe” (κι ο Β. Γκουρογιάννης στο τέλος μου το χάλασε).

[Ευθυμία Δεσποτάκη · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο αυτό, παρά τον κάπως cheesy τίτλο του (ο οποίος είναι πολύ μακρυά από το είδος της λογοτεχνίας μου αρέσει) αντιπροσωπεύεται σε κάποιο από τα ανθολόγια του σχολείου (ή Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, που να θυμάμαι πια...) Για όσους θυμούνται, εκείνο το παράξενο κειμενάκι με την "Κωνστάντω του Μπαλατσού, που τη βρήκαν άλυωτη". Γενικά είναι ένα παράξενο βιβλίο, με μικρές διηγήσεις λαϊκών ανθρώπων (κυρίως χωρικών), που τους συνέβησαν τρομακτικά πράγματα. Μετά το κειμενάκι που συνήθως είναι μισή σελίδα, ακολουθεί μια μικρή εξήγηση του συγγραφέα, για ποιο λόγο θεωρεί ότι συνέβη το γεγονός. Η γλώσσα είναι υπέροχη και στις διηγήσεις και στις εξηγήσεις κι αν κάποιες φορές αυτά που "εξηγεί" ο συγγραφέας δεν είναι και πολύ επιστημονικά, παρ' όλ' αυτά είναι ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλιαράκι.

[Γιώργος Γεωργόπουλος · Rating 3 out of 5]

Φαίνεται πως ο Γκουρογιάννης είχε μια πολύ καλή ιδέα. Να γράφει ιστορίες, μετά να τις σχολιάζει σαν να ήταν ένας ειδικός και στο τέλος να βάζει κι ένα επίμετρο για να εξηγήσει τους λόγους και τον τρόπο που το κάνει. Αν είναι δική του αυτή η ιδέα μπράβο του. Είχε πολύ καλές στιγμές. Μάλιστα η θεματολογία με τα παραφυσικά φαινόμενα σε μια περίοδο συλλογικής αναμάγευσης είναι αρκετά δελεαστική. Ακόμα ακόμα οι φιλοσοφικές και πολλές φορές θεολογικές του ερμηνείες είναι το κερασάκι στη τούρτα της συναισθηματο-λογικής σαγήνης. Κινούμενες πολλές φορές στα όρια μιας ποιητικής τεχνοτροπίας δίνουν ένα προοπτικό βάθος που κάποιες στιγμές το χρειάζονται οι ιστορίες ενώ σε άλλες φαίνεται να υπονομεύει ένα ακόμη μεγαλύτερο βάθος που μπορεί να λειτουργεί εν αγνοία του συγγραφέα. Όλο το πόνημα όμως φαίνεται σαν ένα προσχέδιο που πολλά υποσχόμενο θα οδηγούσε σε ένα αριστούργημα. Πράγμα που δεν συνέβη ποτέ, τουλάχιστον σε αυτό το βιβλίο. Αν το αναγνωστικό κοινό που είχε στο μυαλό του ήταν λίγο κάτω από τα 15 τότε με μια πιο δουλεμένη τεχνική μπορεί να απευθυνθεί και σε πιο μυημένους αναγνώστες. Σίγουρα μπορεί να δημιουργήσει σχολή αν πάρει στα σοβαρά τον εαυτό του.

[Lygeri · Rating 4 out of 5]

Μου άρεσε. Αν και ήταν λιτό, απλό και σύντομο. Μάλιστα, πολυ περισσοτερο από τις
"Παγανιστικές δοξασίες της θεσσαλικής επαρχίας" ( το οποιο μου θύμισε b-movie, splatter ή κατι τέτοιο τελοσπαντων), με το οποίο έχουν κοινή βάση.
Ενδιαφέρουσα ανάλυση των φαινομένων, ξεχωριστή οπτική γωνία της μεταφυσικής.
Σίγουρα θα επιδιώξω να ξαναδιαβάσω βιβλία του συγγραφέα.

[Χρυσόστομος Τσαπραΐλης · Rating 4 out of 5]

Εδώ έχουμε ένα παράξενο, ασυνήθιστο βιβλίο. Περιλαμβάνει 16 κεφάλαια, καθένα από τα οποία ξεκινάει με μια διήγηση ενός περίεργου φαινόμενου/γεγονότος, οριακά ή πλήρως παραφυσικού, το οποίο ακολουθείται από έναν γοητευτικό σχολιασμό, ο οποίος αποτελεί και το ζουμί του βιβλίου. Ο σχολιαστής γραπώνεται από κάποια στοιχεία των διηγήσεων και ψηλαφεί το φαινόμενο, επικεντρώνοντας στην ανοίκια διάστασή του, αναπτύσσοντας θεωρίες που βασίζονται σε μια θελκτική φιλοσοφία με μπόλικα στοιχεία επιστημονικοφανούς συλλογισμού, χρησιμοποιώντας παράλληλα ποιητική γλώσσα και πρωτότυπες εικόνες. Ένα ενδεικτικό απόσπασμα απ' τον σχολιασμό της πρώτης διήγησης:

«Πάσχουν κατά τα μεσάνυχτα οι παραφυσικές υπάρξεις, όσο και ο δύτης που μετεωρίζεται στα βάθη ισορροπώντας ανάμεσα στην άνωση και τη βαρύτητα των νερών. Η παραμικρή κίνηση μπορεί να τον κατεβάσει μολύβι στο βυθό ή αντίθετα να τον ανεβάσει στους αφρούς με εγκέφαλο σφουγγάρι. Όπως όμως είναι φυσικό, συμβαίνουν και οι λάθος κινήσεις, κυρίως εξαιτίας της μέθης των παραφυσικών υπάρξεων που παρασύρονται να εισέλθουν στην ορατή διάσταση του κόσμου κι εκεί κατά το σκεπτικό τους να τακτοποιήσουν ορισμένες εκκρεμότητες. Εξάλλου, εξαιτίας εκκρεμοτήτων, εξακολουθούν να συντηρούν την προηγούμενη προσωπικότητά τους. Και μοιάζουν σαν απολιθωμένα φύλλα ή όστρακα θαλάσσης (που ανευρίσκονται σε ψηλά βουνά) επιμένοντας να ζουν αμέτρητα χρόνια, αρκούμενα να είναι μόνον φύλλα ή όστρακα.»

Η φωνή του σχολιαστή αντηχεί μια κοσμοθεωρία που απλώνει αρμούς από ιστορία σε ιστορία, εξυφαίνοντας έναν ιστό που λάμπει με τις εικόνες του ημεδαπού παραδόξου όπως αυτό έχει αποκαλυφτεί στη λαογραφία και την βιωμένη εμπειρία του (κυρίως επαρχιακού) χώρου. Κάλλιστα αυτή θα μπορούσε να είναι η πένα ενός ρομαντικού ποιητή-ερευνητή που αλώνισε τη χώρα πριν τους δυο πολέμους του 20ου αιώνα.

Αν κάτι έπρεπε να λείπει από το βιβλίο είναι οι τελευταίες πέντε σελίδες (Σκέψεις-Οδηγός) όπου ο συγγραφέας καταστρέφει ως ένα βαθμό το στίγμα του πάθους του σχολιαστή στον αναγνώστη, αποκαλύπτοντας την κατασκευασμένη φύση του εγχειρήματος (όπως και αυτή των μισών εκ των ιστοριών).

[Constantina · Rating 2 out of 5]

Είχα λανθασμένες προσδοκίες από αυτό το βιβλίο. Περίμενα κάτι περισσότερο "επιστημονικό", αλλά βρήκα αρκετή μυθοπλασία.

[Sophia · Rating 3 out of 5]

B.R.A.CE. 2020 Έχετε ποτέ διαβάσει ένα βιβλίο έκπληξη; Και δεν εννοώ να σου προκύψει άλλος δολοφόνος από αυτόν που θεωρούσες εσύ. Εννοώ να διαβάσεις κάτι και να θεωρείς πως είναι το Α και να καταλήξει κάτι εντελώς διαφορετικό. Αυτό συμβαίνει εδώ, μία έξυπνη ιδέα!

[Γιώτα Τεμπρίδου · Rating 5 out of 5]

Μπορεί να φταίει που το διάβασα σε σπίτι κλειστό, με τζάκι σβηστό, κοντά στα Γιάννενα. Με στοίχειωσε πάντως.

[Lemonia · Rating 4 out of 5]

B.R.A.CE. 2018 Ένα βιβλίο με λιγότερες από 100 σελίδες

Ένα ιδιόρρυθμο βιβλίο, από ένα είδος που δεν συνηθίζω να διαβάζω.Ήταν πολύ ενδιαφέρον! Η γραφή πολύ ωραία,η αντίθεση στις ιστορίες των χωρικών σε γλώσσα λαική και η επεξήγηση του "φαινομένου" στη συνέχεια από τον "ειδικό" σε γώσσα επιστημονική, υπέροχη! Σχεδόν ποιητική! #readathon18

[Ma Maria · Rating 3 out of 5]

Όταν ξεκινάς ένα βιβλίο με συγκεκριμένες προσδοκίες (λόγω τίτλου), μην έχεις πολλές προσδοκίες από αυτό. Ο Γκουρογιάννης έγραψε ένα ενδιαφέρον βιβλίο στο οποίο αποδομεί τα παραφυσικό με έναν απρόβλεπτο τρόπο.

[Αντώνης · Rating 5 out of 5]

Πανέξυπνο και ευρηματικό, δεν αρκείται σε μια απλή αναπαραγωγή παραδοσιακών δοξασιών για το υπερφυσικό αλλά αποτελεί ένα μπορχεσικό, αμφίσημο σχόλιο πάνω σε αυτές. Από τα πιο ενδιαφέροντα δείγματα σύγχρονης νεοελληνικής πεζογραφίας που διάβασα.

[Konstantinos · Rating 3 out of 5]

Το διάβασα στο μετρό. Ό,τι έπρεπε ήταν λόγω του μεγέθους των ιστοριών.

[R.L. · Rating 2 out of 5]

Τα δύο αστεράκια είναι διότι ο συγγραφέας έδειξε δείγματα γλωσσικής επάρκειας κι ότι αν θέλει θα μπορούσε να γράψει κάτι αξιοπρεπές. Επίσης διότι το τελείωσα σε λιγότερο από ώρα.

Από εκεί και πέρα μπορώ εγώ να ρωτήσω τι το ωραίο είχε αυτό το βιβλίο -πρώτη έκδοση το '90- για να βγει δεύτερη έκδοση το 2018; Είναι εξυπνάδα να τρολλάρεις τους αναγνώστες σαν συγγραφέας και σαν εκδοτικός οίκος; Ή πρέπει ότι πειραματική μπούρδα κατεβαίνει του καθενός, να την πασάρει σαν ιδιαίτερο λογοτεχνικό πόνημα και έργο τέχνης ξέρω 'γω κι οι άλλοι να επικροτούν;

Το βιβλίο πάει κάπως έτσι: Ξεκινάει ένα κεφάλαιο με μια μαρτυρία κάποιου γέροντα ή χωρικού για κάτι παραφυσικό, που πιάνει μία, το πολύ δύο σελίδες. Συχνά δεν είναι καν παραφυσικό, αλλά τέλος πάντων. Μετά ακολουθούν μερικές σελίδες με τον σχολιασμό -θεωρητικά- του συγγραφέα που προσπαθεί να ερμηνεύσει την ιστορία υπο το πρίσμα των δικών του πεποιθήσεων -υποτίθεται. Μετά στο επόμενο κεφάλαιο έχουμε άλλη μία μαρτυρία και μία επεξήγηση και πάει λέγοντας. Η εξήγηση εμένα κάθε φορά μου φάνηκε ένα μάτσο μπούρδες.
Τεςπα, αυτό τραβάει για 16 ιστορίες και μετά υπάρχουν κάποιες σημειώσεις υποτίθεται του συγγραφέα πριν γράψει το κείμενο, όπου μέσες άκρες λέει ότι οι μισές ιστορίες καθώς και ο σχολιαστής της ιστορίας είναι πλασματικά και τελικά όλες οι ιστορίες είναι πλασματικές. Τώρα τι υποτίθεται ότι πρέπει δηλαδή να σημαίνει αυτό για τον αναγνώστη; Ένα μάτσο ασυναρτησίες όλο το βιβλίο. Στο πολύ τέλος ακολουθούν σχόλια κριτικών λογοτεχνίας/δημοσιογράφων που τότε το μακρινό '90 βρήκαν το βιβλίο αριστούργημα. Μάλιστα. Ποίος δουλεύει ποιόν δεν ξέρω...

[Vaios · Rating 3 out of 5]

Καλο για ταξιδι μιας ωρας με τρενο.