What do you think?
Rate this book
Hier
Hier is het dorp aan de grens waar Stamvader woont met vrouw en zoon. Van generatie op generatie zijn het landschap en het dorpsleven onveranderlijk, de mensen die er wonen vieren jaarlijks hun feesten. Stamvader is de grensbewaker, hij voert alles precies volgens de regels uit. Vreemdelingen zijn niet welkom, smokkelen is verboden, wantrouwen is zijn werk. Als hij eenmaal oud en ziek is, volgt zijn zoon Bardo hem op. Terwijl zijn vrouw Mara voor de oude mopperende man zorgt, zoals het hoort, al is het niet haar levensvervulling, en Kleine, hun dochtertje, onbevooroordeeld tussen iedereen door vlindert, worstelt Bardo met zijn nieuwe taak als grensbewaker. Zal hij als het erop aankomt de juiste keuze kunnen maken tussen plichtsgetrouwheid en vriendschap?
240 pages, Paperback
Published April 10, 2018
2 people are currently reading
141 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 30 reviews
February 25, 2019
Mijn eerste "volwassen" Van Leeuwen. Deze blijft voorlopig wel in mijn hoofd zitten. Iemand noemde de schrijfstijl van dit boek minimalistisch: ja. En daarmee creëert ze een hele wereld omdat ze je verbeelding aan het werk zet. Want waar is hier? Is hier beter dan daar in het buurland?
Wat mij opviel was de focusverlegging van "het land" en de omgeving naar de mensen zelf en hun relaties. Wat ik eruit meeneem is de noodzaak om patronen en rituelen te herhalen; in generaties, dorpen, staten. Zo worden eenheid en verbondenheid gevormd. Tot hoever kun je hierin gaan, wat is nog gezond of bedreigend voor afstand tussen landen, waardoor zelfs een ondoordringbare grens ontstaat?
Aan de ene kant beklemmend, anderzijds spreekt een soort geruststellend gevoel uit "Hier".
Ik ben hier voorlopig nog niet klaar mee.
July 18, 2018
'Hier woon ik, zegt hij, alsof dat nog niet duidelijk is.'
Bardo: zoon, echtgenoot en vader, immigrant, halve autochtoon, of wat?
Hier: Waar? België? Oost/West-Duitsland? Noord/Zuid-Korea? Waar? Overal waar witte vlekken zijn op een landkaart?
Verhaal: Drie generaties. Eigen tradities. Oorlog. Grensgevallen. Landsgrenzen. Immigranten. Prikkeldraad. Werk. Gezin. Geluk. Liefde. Familie. Grenzen tussen jeugd en volwassenheid. Overal toepasbaar. Naar eigen inzicht. Wat men vindt. Hier? Daar? Hier dus.
Een echte Joke van Leeuwen. Haar lezers zullen dit feilloos herkennen. Met goed gekozen ogenschijnlijk eenvoudige woorden wordt Hier verteld. Eerst heb je een bijna absurdistisch gevoel totdat je verder in de afgebakende boekdelen met afzonderlijke hoofdstukken komt, die later onderbroken worden door de realistische in cursief weergegeven gedachten van Onna of Kleine, de dochter van Bardo en Mara en kleindochter van Stamvader. En met de laatste kom je ook op erbij mogen horen en acceptatie door de autochtone bevolking.
Er zit veel meer in dit boek. Dit zijn eerste indrukken en gedachten. Een gedachte is: leesclubboek. Met velen zal dit een zeer interessante discussie opleveren zoals ook bij De Pelikaan op @hebbannl Een vraag die opkomt: Is de kleur jas, het heldergroen, van Bardo's moeder van belang?
Roltrappen en haarföhns staan deze voor welvaart of zal toch het geluk en de hoop zegevieren, het welzijn van de mens, het leven met liefde?
Bardo: zoon, echtgenoot en vader, immigrant, halve autochtoon, of wat?
Hier: Waar? België? Oost/West-Duitsland? Noord/Zuid-Korea? Waar? Overal waar witte vlekken zijn op een landkaart?
Verhaal: Drie generaties. Eigen tradities. Oorlog. Grensgevallen. Landsgrenzen. Immigranten. Prikkeldraad. Werk. Gezin. Geluk. Liefde. Familie. Grenzen tussen jeugd en volwassenheid. Overal toepasbaar. Naar eigen inzicht. Wat men vindt. Hier? Daar? Hier dus.
Een echte Joke van Leeuwen. Haar lezers zullen dit feilloos herkennen. Met goed gekozen ogenschijnlijk eenvoudige woorden wordt Hier verteld. Eerst heb je een bijna absurdistisch gevoel totdat je verder in de afgebakende boekdelen met afzonderlijke hoofdstukken komt, die later onderbroken worden door de realistische in cursief weergegeven gedachten van Onna of Kleine, de dochter van Bardo en Mara en kleindochter van Stamvader. En met de laatste kom je ook op erbij mogen horen en acceptatie door de autochtone bevolking.
Er zit veel meer in dit boek. Dit zijn eerste indrukken en gedachten. Een gedachte is: leesclubboek. Met velen zal dit een zeer interessante discussie opleveren zoals ook bij De Pelikaan op @hebbannl Een vraag die opkomt: Is de kleur jas, het heldergroen, van Bardo's moeder van belang?
Roltrappen en haarföhns staan deze voor welvaart of zal toch het geluk en de hoop zegevieren, het welzijn van de mens, het leven met liefde?
June 12, 2019
Als je nog geen depressie hebt en dat wel graag wilt hebben is dit boek zeker een aanrader.
January 3, 2019
Joke van Leeuwen is goed op het microniveau van de scene, ze is fantasierijk, speels en origineel en gebruikt vaak een erg treffende beeldspraak. Als je je van scene tot scene laat meevoeren zonder al teveel na te denken over het grotere geheel, kun je veel plezier beleven aan dit boek.
Zelf wil ik graag weten waar het boek over gaat en stoor ik mij eraan als de grote lijn van het verhaal niet duidelijk is of zelfs onlogisch is. En dat laatste is in dit boek het geval. Wat is de kern van het verhaal, wat is het conflict, waar draait het om? Dat blijft erg vaag en als er al iets gesuggereerd wordt, is het erg simpel.
Het verschil tussen de buurlanden, bijvoorbeeld, is te weinig concreet uitgewerkt. Het blijft zo vaag dat ik niet eens zou kunnen zeggen in welke van de twee landen ik liever zou willen wonen. Is er sprake van armoe, honger, tekort in het dictatoriale land? Zijn er wachtrijen voor de winkels? Mag je zeggen wat je denkt of is er geheime politie? En is het buurland veel rijker, zijn de mensen er gelukkiger, is er meer vertier? We komen het allemaal niet te weten. Het gegeven dat de hoofdpersonen zelf buitenstaanders in hun land zijn maakt het er ook niet gemakkelijker op een beeld te krijgen van de gewone levens van de inwoners. Het blijft allemaal vreselijk vaag. Een gemiste kans.
Tussen de personages is slechts beperkt sprake van spanning en alleen aan het eind is er sprake van een echt conflict, tussen Bardo en Mara. Niet voor niets zijn de laatste pagina’s meteen ook de sterkste van het boek!
De setting van het verhaal is, alweer, op microniveau duidelijk (het grensbewakershuis) maar hoe de maatschappij van het land functioneert, blijft vaag, afgezien van de twee jaarlijkse feesten van kermis en carnaval. Die twee zijn wat mij betreft nogal vreemde elementen in het verhaal, zonder duidelijke functie.
Er is ook nauwelijks sprake van een hoofdpersonage. Alleen Bardo komt in het heel boek voor en zou dus degene moeten zijn waar het om draait (conflict, climax, oplossing). Maar aan het eind gaat het alleen om een huwelijksconflict en acceptatie van zijn invaliditeit. Maar daarvoor was het hele begin van de roman niet nodig. De samenhang van alle afdelingen in de roman is dus niet erg sterk. Het lijkt erop dat de schrijfster nogal improviserend en intuïtief te werk is gegaan. Vanaf een zeker hoofdstuk verschijnen er opeens intermezzo’s waarin het kind Onna de hoofdpersoon is, alsof de auteur (kinderboekenschrijfster) opeens zin had in een stukje kinderboek.
Ik zie ook problemen in het geheel voor wat betreft chronologie, informatieverstrekking en perspectief in het boek. De auteur springt erg gemakkelijk heen en weer door de tijd en ik vind het niet altijd duidelijk wanneer een scene zich nu precies afspeelt.
Ook geeft de auteur de lezer soms niet tijdig de benodigde informatie en lijkt ze niet goed aan te voelen wat de lezer op een gegeven punt weet of wil weten. Dat gebrekkige geven van cruciale informatie uit zich ook in ’details’ zoals over de telefoontjes die Bardo vanaf zijn werkplek in het buurland pleegt. Telefoon? denk je dan, heeft hij de beschikking over zoiets moderns als een mobiele telefoon? Pas later blijkt dat hij met de telefoon van het huis belt. Was dat stiekem? Of wist hij niet dat dat niet mocht? Dacht hij er niet over na? We komen het niet te weten. Naderhand blijkt het de reden voor een grote boete en ontslag. Het verhaal zou logischer, en spannender! geweest zijn als het beter verteld was met meer informatie voor de lezer. Weer een gemiste kans.
Tenslotte lijkt de schrijfster voor een alwetend perspectief te hebben gekozen maar schrijft vervolgens toch veel vanuit de personages en springt daarbij teveel van het ene naar het andere perspectief.
Samengevat: dit boek bestaat uit een verzameling mooi geschreven scenes die samen echter geen een overtuigende roman vormen. Daarvoor ontbreekt het aan een duidelijke boodschap die je bij de fabel die het verhaal wil zijn wel verwacht en is de samenhang tussen de onderdelen te zwak.
Zelf wil ik graag weten waar het boek over gaat en stoor ik mij eraan als de grote lijn van het verhaal niet duidelijk is of zelfs onlogisch is. En dat laatste is in dit boek het geval. Wat is de kern van het verhaal, wat is het conflict, waar draait het om? Dat blijft erg vaag en als er al iets gesuggereerd wordt, is het erg simpel.
Het verschil tussen de buurlanden, bijvoorbeeld, is te weinig concreet uitgewerkt. Het blijft zo vaag dat ik niet eens zou kunnen zeggen in welke van de twee landen ik liever zou willen wonen. Is er sprake van armoe, honger, tekort in het dictatoriale land? Zijn er wachtrijen voor de winkels? Mag je zeggen wat je denkt of is er geheime politie? En is het buurland veel rijker, zijn de mensen er gelukkiger, is er meer vertier? We komen het allemaal niet te weten. Het gegeven dat de hoofdpersonen zelf buitenstaanders in hun land zijn maakt het er ook niet gemakkelijker op een beeld te krijgen van de gewone levens van de inwoners. Het blijft allemaal vreselijk vaag. Een gemiste kans.
Tussen de personages is slechts beperkt sprake van spanning en alleen aan het eind is er sprake van een echt conflict, tussen Bardo en Mara. Niet voor niets zijn de laatste pagina’s meteen ook de sterkste van het boek!
De setting van het verhaal is, alweer, op microniveau duidelijk (het grensbewakershuis) maar hoe de maatschappij van het land functioneert, blijft vaag, afgezien van de twee jaarlijkse feesten van kermis en carnaval. Die twee zijn wat mij betreft nogal vreemde elementen in het verhaal, zonder duidelijke functie.
Er is ook nauwelijks sprake van een hoofdpersonage. Alleen Bardo komt in het heel boek voor en zou dus degene moeten zijn waar het om draait (conflict, climax, oplossing). Maar aan het eind gaat het alleen om een huwelijksconflict en acceptatie van zijn invaliditeit. Maar daarvoor was het hele begin van de roman niet nodig. De samenhang van alle afdelingen in de roman is dus niet erg sterk. Het lijkt erop dat de schrijfster nogal improviserend en intuïtief te werk is gegaan. Vanaf een zeker hoofdstuk verschijnen er opeens intermezzo’s waarin het kind Onna de hoofdpersoon is, alsof de auteur (kinderboekenschrijfster) opeens zin had in een stukje kinderboek.
Ik zie ook problemen in het geheel voor wat betreft chronologie, informatieverstrekking en perspectief in het boek. De auteur springt erg gemakkelijk heen en weer door de tijd en ik vind het niet altijd duidelijk wanneer een scene zich nu precies afspeelt.
Ook geeft de auteur de lezer soms niet tijdig de benodigde informatie en lijkt ze niet goed aan te voelen wat de lezer op een gegeven punt weet of wil weten. Dat gebrekkige geven van cruciale informatie uit zich ook in ’details’ zoals over de telefoontjes die Bardo vanaf zijn werkplek in het buurland pleegt. Telefoon? denk je dan, heeft hij de beschikking over zoiets moderns als een mobiele telefoon? Pas later blijkt dat hij met de telefoon van het huis belt. Was dat stiekem? Of wist hij niet dat dat niet mocht? Dacht hij er niet over na? We komen het niet te weten. Naderhand blijkt het de reden voor een grote boete en ontslag. Het verhaal zou logischer, en spannender! geweest zijn als het beter verteld was met meer informatie voor de lezer. Weer een gemiste kans.
Tenslotte lijkt de schrijfster voor een alwetend perspectief te hebben gekozen maar schrijft vervolgens toch veel vanuit de personages en springt daarbij teveel van het ene naar het andere perspectief.
Samengevat: dit boek bestaat uit een verzameling mooi geschreven scenes die samen echter geen een overtuigende roman vormen. Daarvoor ontbreekt het aan een duidelijke boodschap die je bij de fabel die het verhaal wil zijn wel verwacht en is de samenhang tussen de onderdelen te zwak.
February 21, 2021
Dit boek vervulde echt alle verwachtingen die ik had voor 'Feest van het begin'. 'Hier' is absoluut geen vrolijk boek, en er waren momenten waarop ik het allemaal een beetje veel vond, maar het is wel een hoopvol boek. Joke's absurdistische schrijfstijl past perfect bij de absurde wereld waarin haar personages leven (en eigenlijk ook de wereld waarin wij zelf leven). Hoewel het verhaal van 'Hier' op het eerste gezicht misschien vreemd klinkt, voelt het boek juist heel dichtbij.
January 3, 2019
Drieëneenhalve ster eigenlijk. Houterige dialogen, kinderlijk, blijft aan de oppervlakte. De personages zijn niet uitgewerkt en je leert ze niet kennen en gaat niet van ze houden.
Maar ... toch een goed boek. Door de sfeer. Iets donkers. Iets duisterigs. Iets bevreemdends. Een eigen stijl.
Niet gek hoor.
Maar ... toch een goed boek. Door de sfeer. Iets donkers. Iets duisterigs. Iets bevreemdends. Een eigen stijl.
Niet gek hoor.
February 12, 2019
Uit NRC :
Die plaats, dat ‘hier’, is een bijna vergeten dorp aan de rand van een fictief en onbenoemd land. Het is ten prooi gevallen aan een totalitair regime, dat in de loop van de roman de achterlijkheid en armoede probeert te weerstaan door het land op slot te doen, een grenshek te plaatsen. Intussen volhardt het volk vreugdevol in de tradities. In hun feesten: iedere lente iets met stoffen ballen die door een gat gemikt moeten worden, en in de herfst een gemaskerd bal met aan het einde samen springen op muziek. Het blijft hún land.
Stamvader is de eerste hoofdpersoon van Hier, diens zoon Bardo is de tweede, en diens dochtertje, die Kleine wordt genoemd, zou je de derde hoofdpersoon kunnen noemen. Even bepalende rollen zijn er, hoewel veelzeggend onderhorig en opererend op het tweede plan, voor de vrouwen: Onna, Stamvaders vrouw die jong verongelukt en tevens moeder van Bardo, en diens geliefde Mara. Eén hoofdpersoon is er niet, hun verhalen lopen door elkaar heen en volgen elkaar op. Het gáát juist om die opeenvolging van generaties, om dat wat doorgegeven wordt, daar in dat gure grensgebied.
Dankzij die vreemde namen en dat eigenaardige decor doet Hier aan als een legende.
We volgen hoe Bardo opgroeit, hij zijn moeder verliest en dankzij de baan van zijn vader een buitenstaanderspositie krijgt in het dorp – een guur verhaal. (Die afzondering van en tegelijk diepe verbondenheid met de plaats van handeling is de grootste en meelijwekkendste paradox van de roman.) We zien hoe zijn enige kindervriendschap resulteert in een allersmartelijkste scène met een hond. We volgen hoe Bardo met Mara de liefde ontdekt, hoe er een kind komt – het is niet uitsluitend guur. Hoe Stamvader verbiedt dat hun dochtertje Onna genoemd wordt – er blijft een deken van ongeluk over deze plaats liggen. Hoe Bardo zijn militaire dienstplicht vervult en zijn liefde voor Mara thuis achterlaat. Hoe hij Kors leert kennen – tussen de militairen het pispaaltje, en de volgzaam opgevoede Bardo verzet zich niet. Hoe Stamvader zijn baan verliest en gekluisterd raakt aan één plek: hij wordt zo dik dat zijn benen hem niet meer kunnen dragen. Hoe hij verkilt.
Die plaats, dat ‘hier’, is een bijna vergeten dorp aan de rand van een fictief en onbenoemd land. Het is ten prooi gevallen aan een totalitair regime, dat in de loop van de roman de achterlijkheid en armoede probeert te weerstaan door het land op slot te doen, een grenshek te plaatsen. Intussen volhardt het volk vreugdevol in de tradities. In hun feesten: iedere lente iets met stoffen ballen die door een gat gemikt moeten worden, en in de herfst een gemaskerd bal met aan het einde samen springen op muziek. Het blijft hún land.
Stamvader is de eerste hoofdpersoon van Hier, diens zoon Bardo is de tweede, en diens dochtertje, die Kleine wordt genoemd, zou je de derde hoofdpersoon kunnen noemen. Even bepalende rollen zijn er, hoewel veelzeggend onderhorig en opererend op het tweede plan, voor de vrouwen: Onna, Stamvaders vrouw die jong verongelukt en tevens moeder van Bardo, en diens geliefde Mara. Eén hoofdpersoon is er niet, hun verhalen lopen door elkaar heen en volgen elkaar op. Het gáát juist om die opeenvolging van generaties, om dat wat doorgegeven wordt, daar in dat gure grensgebied.
Dankzij die vreemde namen en dat eigenaardige decor doet Hier aan als een legende.
We volgen hoe Bardo opgroeit, hij zijn moeder verliest en dankzij de baan van zijn vader een buitenstaanderspositie krijgt in het dorp – een guur verhaal. (Die afzondering van en tegelijk diepe verbondenheid met de plaats van handeling is de grootste en meelijwekkendste paradox van de roman.) We zien hoe zijn enige kindervriendschap resulteert in een allersmartelijkste scène met een hond. We volgen hoe Bardo met Mara de liefde ontdekt, hoe er een kind komt – het is niet uitsluitend guur. Hoe Stamvader verbiedt dat hun dochtertje Onna genoemd wordt – er blijft een deken van ongeluk over deze plaats liggen. Hoe Bardo zijn militaire dienstplicht vervult en zijn liefde voor Mara thuis achterlaat. Hoe hij Kors leert kennen – tussen de militairen het pispaaltje, en de volgzaam opgevoede Bardo verzet zich niet. Hoe Stamvader zijn baan verliest en gekluisterd raakt aan één plek: hij wordt zo dik dat zijn benen hem niet meer kunnen dragen. Hoe hij verkilt.
February 10, 2019
Prachtig boek, ongelofelijke zinnen, zo fijn en scherp geschreven.
Maar de personages bleven zo kil, ik kon maar geen verbinding maken.
Jammer, ik had dit graag echt een ongelofelijk goed boek gevonden.
Misschien dat ik het later nog eens probeer.
Maar de personages bleven zo kil, ik kon maar geen verbinding maken.
Jammer, ik had dit graag echt een ongelofelijk goed boek gevonden.
Misschien dat ik het later nog eens probeer.
September 10, 2018
Wat een bijzonder en rijk boek! Dat begint bij de plek waar dit speelt. Hier, een dorp bij een grens. Deze algemene aanduiding houdt je blik open voor alle herkenbaarheden en maatschappijkritiek. Vaak is dat flink raak, zoals in de nationalistische en xenofobe gedachten. Bijvoorbeeld hoe de dorpelingen cultuur definiëren als twee feesten per jaar en een onbegrijpelijk volkslied. Soms is dat ook heel grappig. "Ze (nl. de overlopers/vluchtelingen) moeten ook laten zien dat ze het normale leven in het land begrijpen, door het juist beantwoorden van vragen als - U hebt hoofdpijn, dus u gaat: A. vroeg naar bed, B. naar het café, C. medicijnen slikken."
Dan zijn er natuurlijk de prachtige dialogen en poëtisch scherpe beschrijvingen. "maar haar liefhebbende blik is net zo verbleekt als op het fotootje dat zijn vader ooit tegen het behang heeft geprikt, met een punaise dwars door haar permanent. "
Hier is een harde wereld, er is weinig mededogen. Maar het boek is gelukkig niet zonder hoop.
Het is moeilijk dit boek in een korte review echt recht te doen. Ik zou zeggen, lees het zelf en laat je meenemen door Joke van Leeuwen. Het is een bijzondere ervaring!
Dan zijn er natuurlijk de prachtige dialogen en poëtisch scherpe beschrijvingen. "maar haar liefhebbende blik is net zo verbleekt als op het fotootje dat zijn vader ooit tegen het behang heeft geprikt, met een punaise dwars door haar permanent. "
Hier is een harde wereld, er is weinig mededogen. Maar het boek is gelukkig niet zonder hoop.
Het is moeilijk dit boek in een korte review echt recht te doen. Ik zou zeggen, lees het zelf en laat je meenemen door Joke van Leeuwen. Het is een bijzondere ervaring!
March 11, 2023
★★★★½
Mijn eerste volwassen Joke van Leeuwen en ik wil meer, een verhaal waarmee ze onder mijn huid kroop. Wat een sterke schrijfstijl, ritmisch en prachtig gecomponeerd.
Een 'hier' waar geen ontsnappen aan is, een 'hier' waarbij je je 'daar' wenst, waar het misschien beter zou kunnen zijn. Ieder, een volk, een mens, gevangen in zijn of haar eigen leven, amper een uitweg, want het leven sluit zich als een net om hen heen, een weg die doodloopt.
Mijn eerste volwassen Joke van Leeuwen en ik wil meer, een verhaal waarmee ze onder mijn huid kroop. Wat een sterke schrijfstijl, ritmisch en prachtig gecomponeerd.
Een 'hier' waar geen ontsnappen aan is, een 'hier' waarbij je je 'daar' wenst, waar het misschien beter zou kunnen zijn. Ieder, een volk, een mens, gevangen in zijn of haar eigen leven, amper een uitweg, want het leven sluit zich als een net om hen heen, een weg die doodloopt.
Eerste zinnen–
'Stamvader kan niet meer staan. Sinds hij vervroegd met pensioen is gestuurd, dijt zijn lichaam ontstuitbaar uit en dragen zijn knieën de kilo’s niet langer. Zijn zoon Bardo heeft al een bed voor hem getimmerd dat bijna de helft van de achterkamer in beslag neemt. Hij wil de dokter van het naburige dorp erbij roepen, maar zijn vader duldt geen dokters aan zijn lijf, hij noemt ze allemaal kwakzalvers.
Wantrouwen is zijn werk geweest.'
September 15, 2025
In een onbenoemd land woont een grenswachter met zijn gezin aan het grenswachtershuisje. Als zijn vrouw sterft, voedt hij zijn zoontje, Bardo, alleen verder op met zijn eigenzinnige wereldbeeld.
Als Bardo huwt, trekt ook zijn vrouw Mara er in en zorgt voor de vader terwijl Bardo bij het leger is, en nadien verder weg als grenswachter werkt. Daardoor stijgen de spanningen en de afstand tussen het koppel. Hun dochtertje zorgt met haar onbevangenheid voor verbinding.
De wereld verandert. De grenzen sluiten en er komt een niemandsland met prikkeldraad. De internationale handel stopt. Nationalisme wordt de norm.
Die achterliggende verhaallijn maakt het boek akelig herkenbaar.
Het is een plezier om Joke Van Leeuwen te lezen, ook al is dit geen vrolijk boekje. Haar schrijfstijl lijkt eenvoudig, bijna kinderlijk, maar met enkele juist gekozen woorden kan zij een hele wereld oproepen. Er staat geen woord te veel, maar elk woord telt.
Als Bardo huwt, trekt ook zijn vrouw Mara er in en zorgt voor de vader terwijl Bardo bij het leger is, en nadien verder weg als grenswachter werkt. Daardoor stijgen de spanningen en de afstand tussen het koppel. Hun dochtertje zorgt met haar onbevangenheid voor verbinding.
De wereld verandert. De grenzen sluiten en er komt een niemandsland met prikkeldraad. De internationale handel stopt. Nationalisme wordt de norm.
Die achterliggende verhaallijn maakt het boek akelig herkenbaar.
Het is een plezier om Joke Van Leeuwen te lezen, ook al is dit geen vrolijk boekje. Haar schrijfstijl lijkt eenvoudig, bijna kinderlijk, maar met enkele juist gekozen woorden kan zij een hele wereld oproepen. Er staat geen woord te veel, maar elk woord telt.
April 7, 2022
Stamvader is douanier en bewaakt de grens, hij woont er vlak bij met vrouw Onna en zoon Bardo. Beroepshalve heeft het gezin geen aansluiting in het dorp. De moeder verongelukt, Bardo blijft met zijn vader achter - een eenzaam kind. Later trouwt Bardo met Mara, die voor de twee mannen zorgt, en als Bardo in dienst moet en later ver weg grenswacht wordt, voor Stamvader, die na het sluiten van de grensovergang steeds minder beweegt. Hun kind Onna, ook zo'n eenzaam kind, mag niet zo genoemd worden omdat Stamvader maar één Onna verdraagt, ookal is ze dood.
Mooie poëtische Joke van Leeuwenzinnen, die soms meanderend een bladzijde duren, met mooie observaties. Het einde begrijp ik niet.
Mooie poëtische Joke van Leeuwenzinnen, die soms meanderend een bladzijde duren, met mooie observaties. Het einde begrijp ik niet.
December 26, 2019
Vreemd boek over het leven van Bardo, een zoon van een grenswacht in een gereguleerd land. Uiteindelijk volgt hij zijn vader op, krijgt een vrouw en een dochter en eindigt toch wat in de kreukels.
Het boek doet me denken aan 'de Noorderlingen' van van Warmerdam vanwege zijn absurde situaties en verhaallijnen. Aan de ene kant boeiend maar aan de andere kant denk ik ook soms 'waar gaat dit over?'.
Dus toch maar drie sterren omdat ik niet goed weet wat ik ervan moet denken en omdat de schrijfstijl wat bevreemdend is met zinnen die hele bladzijden duren.
Het boek doet me denken aan 'de Noorderlingen' van van Warmerdam vanwege zijn absurde situaties en verhaallijnen. Aan de ene kant boeiend maar aan de andere kant denk ik ook soms 'waar gaat dit over?'.
Dus toch maar drie sterren omdat ik niet goed weet wat ik ervan moet denken en omdat de schrijfstijl wat bevreemdend is met zinnen die hele bladzijden duren.
December 2, 2018
Een fabel over vastklampen aan wat men heeft, het metselen van muren tussen mensen die zich beschermd weten door onwetendheid, over kleine mensen en kleine gewoontes. Voor velen een van de belangrijkste boeken van 2018. Je leest in ieder geval niet het zoveelste verhaaltje, maar een vintage Joke van Leeuwen, met alles wat dit inhoudt: zorgvuldig geschreven, hunker naar tederheid, heel veel zeggen met weinig woorden, en de lezer achterlaten in een mistig landschap van 'waar staan we?'
August 21, 2018
Bardo zit vast in het keurslijf van zijn vader en zijn vaderland. Zijn Mara wil hem als mens en dat is best moeilijk voor iemand die alles volgens de regels wil doen...
Mooi geschreven, de emoties komen door de stroeve dialogen goed naar voren. Als lezer zou je Bardo wel toe willen schreeuwen dat hij alles verpest; maar alles wat je kunt doen is doorlezen...
Mooi geschreven, de emoties komen door de stroeve dialogen goed naar voren. Als lezer zou je Bardo wel toe willen schreeuwen dat hij alles verpest; maar alles wat je kunt doen is doorlezen...
October 8, 2020
'Heerlijk land, mooist op paarden, onze hopen waar de geit'
De wereld van Hier is deprimerend, star en kaal op het dystopische af. Zonder twijfel het meest sombere boek van van Leeuwen, juist omdat er zo weinig hoop aan de horizon gloort, met al die fysieke en metaforische muren overal. De cursieven geschreven vanuit Onna vond ik het meest geslaagd.
De wereld van Hier is deprimerend, star en kaal op het dystopische af. Zonder twijfel het meest sombere boek van van Leeuwen, juist omdat er zo weinig hoop aan de horizon gloort, met al die fysieke en metaforische muren overal. De cursieven geschreven vanuit Onna vond ik het meest geslaagd.
June 3, 2024
Hele aangename eerste kennismaking met Joke Van Leeuwen. Deed me heel sterk aan Agota Kristof denken maar dan met een straaltje meer licht. Een plek aan een grens waar ieder moeizaam probeert zijn weg te vinden. Waar een kind Kind heet omdat haar naam verdriet aandoet en een hond Hond omdat je je er niet zou aan hechten. Iedereen smacht naar liefde maar de voorraad is beperkt.
August 3, 2025
Mooi boek! Ik hou erg veel van de taal van Joke van Leeuwen.
Een boek over landsgrenzen en al dan niet vreemd en bang zijn voor buren. Over zinloze jobs en daar zelfvertrouwen moeten uithalen. Over het wankelen van vriendschap. Over het wankelen van een relatie als er iets gebeurt en het vele geduld dat dat vraagt.
Een boek over landsgrenzen en al dan niet vreemd en bang zijn voor buren. Over zinloze jobs en daar zelfvertrouwen moeten uithalen. Over het wankelen van vriendschap. Over het wankelen van een relatie als er iets gebeurt en het vele geduld dat dat vraagt.
January 3, 2019
Een verhaal in een imaginaire wereld met een boodschap over grenzen en arbeidsmigranten. Interessante onderwerpen, desondanks bleef ik zoeken naar aanknopingspunten met de echte wereld.
De personages blijven op afstand en daardoor werd ik niet echt gegrepen door dit boek.
De personages blijven op afstand en daardoor werd ik niet echt gegrepen door dit boek.
June 25, 2019
Mooi boek met mooie personages, al hadden sommige misschien complexer mogen zijn. Het is allemaal vrij expliciet. Misschien had het boek gewoon langer mogen zijn, om sommige ontwikkelingen meer te tonen in plaats van expliciet te benoemen.
April 30, 2018
Luisterboek
July 14, 2018
Zware levens, moeizame relaties, beschreven in rake eenvoudige taal en beelden, met als lichtpuntje Kleine die eigenlijk Onna heet naar haar grootmoeder.
November 18, 2018
"Hier" is tijdloos, universeel. Joke van Leeuwen schrijft poetisch, gebruikt geen woord teveel, geen zin te weinig. "Hier" is een literair juweeltje.
June 22, 2021
Een beetje bevreemdend verhaal, over een land en hun bewoners die wel echt kunnen bestaan. De stijl is apart en toch herkenbaar. Je blijft wel lezen, wat verdienstelijk is.
August 19, 2021
Beklemmend verhaal.
January 15, 2022
Schitterend boek, mooie beelden, kleine woordjes met grote impact.
October 29, 2022
Beetje huilen op de laatste bladzijde zoals wel vaker bij Joke
January 1, 2024
geweldig
Read
February 25, 2019DNF at 65%
Displaying 1 - 30 of 30 reviews