Slotcouplet. Ervaringen van een longarts

by Sander de Hosson

Geneeskunde, dat is soms genezen, vaak verlichten, altijd troosten. Longarts Sander de Hosson laat zien hoe deze eeuwenoude uitspraak nog altijd geldt. Hij behandelt patiënten met een ongeneeslijke ziekte, bij wie de laatste levensfase is aangebroken. Samen met een team van zorgverleners streeft hij naar de beste kwaliteit van leven en sterven voor de patiënt.
In Slotcouplet vertelt De Hosson openhartig hoe hij denkt, voelt en handelt bij vaak ingewikkelde ziektegeschiedenissen, en hoe hij worstelt met de vraag die veel dokters hebben: waar ligt de grens van geneeskunde? Moet wel alles wat kan?

Genres: Nonfiction, Audiobook, Ebooks, Medicine

215 pages, Paperback

Published March 20, 2018

About the author

Sander de Hosson is sinds 2012 longarts in het Wilhelmina Ziekenhuis Assen (WZA). Hij groeide op in Putten en studeerde geneeskunde in Groningen, waar hij nog altijd woont met zijn partner en twee jonge kinderen.

Reviews

[Paulien · Rating 5 out of 5]

Indrukwekkend boek. Een kijkje in het beroepsleven van een longarts en hoe hij omgaat met stervende mensen. Ik heb geleerd welke mogelijkheden er voor de patiënt zijn en voor welke dilemma's alle betrokkenen kunnen komen te staan.

[Floor tussendeboeken · Rating 5 out of 5]

Leerzaam, rauw en persoonlijk.

Dit boek is eentje die je niet in 1 adem uitleest, maar waar je af en toe even afstand van moet doen om alles op je in te laten werken. Sander vertelt over zijn ervaringen met palliatieve zorg. Een heftig onderwerp. Hij legt alles goed uit en laat je een kijkje nemen in zijn werk als longarts. Soms moeten er heftige keuzes gemaakt worden en ook een arts kan emotioneel raken.

Het boek raakte mij ook persoonlijk doordat bij mijn vader ook palliatieve sedatie is toegepast. Zijn slokdarmkanker was uitgezaaid naar de longen en hij had een zeldzame longziekte, waardoor hij het heel erg benauwd had, vooral in zijn laatste dagen. Dit boek heeft me daarover weer nieuwe informatie gegeven en zorgt weer op een nieuwe kijk op het verloop van mijn vaders ziekte.

[Axellesbooks · Rating 4 out of 5]

Zeer mooie en aangrijpende verhalen. Dit verhaal toont mooi aan hoe noodzakelijk palliatieve zorg is voor mensen die op het einde van hun leven staan.
Het toont ook aan dat de dood voor iedereen onvermijdelijk is en dat die niet kijkt naar leeftijd, geslacht, geloof en andere factoren.

[Thera · Rating 3 out of 5]

Ontroerende verhalen van een longarts. 3,5 ster voor dit boek. Het is prettig geschreven, zijn ontroerende verhalen waarvan je er overigens niet al te veel achter elkaar moet lezen. Inspirerend om te merken hoe deze arts om gaat met zijn patiënten en hier zelf van leert gedurende zijn loopbaan. Het beroep van longarts, maar ook verpleegkundigen, is pittig en verdient groot respect!

[Lotta M · Rating 5 out of 5]

Wat een mooi en ontroerend boek! 
Mijn vader heeft ongeneeslijke longkanker, maar er wordt door mijn ouders weinig over gesproken. Alsof het er niet is. 
Moeilijke onderwerpen als ‘de dood’ of het naderende levenseinde worden weggewuifd. De vragen wat hij in zijn laatste dagen zou willen en wanneer het ‘genoeg' is, blijven onbeantwoord. Dit boek heeft mij een kleine glimp gegeven wat er voor stervenden en hun dierbaren ècht belangrijk is. Fijn om op deze manier met kwaliteit van leven en kwaliteit van sterven bezig te kunnen zijn, zodat ik weet dat als zijn einde nabij is, hoe ik hem een waardig afscheid kan geven.

[Friso Tangenberg · Rating 5 out of 5]

Erg mooi boek, indrukwekkende verhalen.

[Marie-Louise Klomp · Rating 5 out of 5]

Sander is een longarts die zich, naast het genezen van mensen, ook intensief bezighoudt met palliatieve zorg. Hij wil er koste wat kost voor zorgen dat mensen heel menswaardig dood kunnen gaan. Sander schreef columns in regionale dagbladen over zijn werk als longarts en hij houdt een blog bij. Heel openlijk vertelt hij in zijn boek wat hij denkt en voelt als hij mensen moet vertellen dat ze niet lang meer te leven hebben. Daarnaast stelt hij alles in het werk om er voor te zorgen dat deze mensen in alle rust, met zo min mogelijk pijn afscheid kunnen nemen van het leven.
Het lijkt een heel zwaar boek, maar dat is het echt niet. In het boek wisselen een lach en een traan elkaar af en dat maakt het toch ook weer luchtig.

[Jasmijn · Rating 5 out of 5]

Het is heel mooi om vanuit het perspectief van deze empathische longarts een verzameling aangrijpende verhalen over patiënten in hun laatste levensfase te lezen. Hij weet de belangrijkste zaken voor patiënten aan het einde van hun leven goed te omschrijven en ook naar de patiënten toe onder woorden te brengen. Daarnaast omschrijft hij zijn eigen gevoelens en de nabijheid die hij met patiënten en familie heeft op een hele mooie manier, waarvan je als aankomend arts een hoop kan leren.

[Linda Daniels · Rating 5 out of 5]

Over ‘goed leven’ praten we allemaal, over ‘goed sterven’ alleen als de dood dichtbij komt. Terwijl die toch echt altijd dichtbij is. Tja. Paradoxaal. Wat fijn om dit boek te lezen. Troostend en hoopgevend om een specialist, een longarts, zo hartverwarmend mee te maken. Respect voor deze mens. Respect voor het leven. Ervaringen die wijze lessen bevatten. Ruw, eerlijk en puur.

[Tessa · Rating 5 out of 5]

Prachtig geschreven hoe menselijk het beroep van arts is en hoeveel meer je kan betekenen naast medische behandelingen.

[Henriette · Rating 5 out of 5]

Heel leerzame verhalen / casussen die een longarts meemaakte en waarmee de dood en de aanloop daarnaartoe niet in het minst worden geschuwd!

[Bram · Rating 5 out of 5]

Damn.

[Alef · Rating 5 out of 5]

4.5

[Elly Stroo Cloeck · Rating 5 out of 5]

Wow, wat een boek! Ik heb er bijna een week over gedaan; niet omdat het zo dik of saai is, maar omdat bij elk hoofdstuk de tranen over mijn wangen biggelden. Slotcouplet van longarts Sander de Hosson is een bundel van zo’n 50 blogs of columns over het overlijden van zijn patiënten, in het overgrote geval door palliatieve sedatie of euthanasie. Niet zo gek, omdat longkanker in 85% van de gevallen op korte termijn dodelijk is, en met COPD zal het niet veel beter gesteld zijn. De columns gaan over jongen mensen en oude mensen, mensen die graag dood willen, en mensen die vechten tegen het idee dat ze snel zullen overlijden. Het gaat ook over hoe al deze mensen bij de Hosson binnenkomen, en hoe hij en de verpleging ermee omgaan. Het gaat dus ook over troosten, empathie, waardigheid, en af en toe duidelijk de waarheid zeggen.

Het is een prachtig geschreven boek, met heel levendige verhalen. In een paar herkende ik zaken van het overlijden van mijn vader, en mijn schoonvader, wat waarschijnlijk de reden is dat het me zo enorm raakte. Maar ook zette het me aan het denken, omdat er ook verhalen in staan van onvoldoende voorbereiding, onduidelijkheid over wensen voor reanimatie, zaken niet bespreken met je geliefden of familie. En tenslotte gaf het me nog meer respect voor onze zorg-professionals, die elke dag met de dood in aanraking komen, die daar niet onverschillig onder worden èn toch hun werk blijven doen. De Hosson weet zonder opschepperij te vertellen over zijn eigen reacties, maar ook straalt de trots op zijn verpleegkundigen van het boek af. Uitstekend boek!

[Marjolein · Rating 4 out of 5]

Al een aantal jaar hoor en lees ik de verhalen van Sander de Hosson. Toch was het er nog niet van gekomen om zijn boek te lezen, tot nu.

En wat ben ik blij dat ik het tegenkwam op Storytel in mijn zoektocht naar een nieuw boek om te luisteren. Met kracht, compassie, empathie, mooie woorden en beschrijvingen van nog mooiere daden vertelt Sander over palliatieve zorg en stervensbegeleiding.

Ik vond het soms hartverscheurend om te horen en heb bij zeker de helft van de verhalen met brok in mijn keel of zelfs tranen in mijn ogen geluisterd. Sander vertelt vol mededogen over de laatste levensfase van patiënten, vol vuur over zijn werk en dat van zijn collega's in de verpleging en met scherpe pen waar het falend beleid betreft.

In de loop van het boek vond ik dat een aantal aspecten wat veel herhaald werden. Vaak kleine dingen, zoals de uitleg dat morfine gegeven wordt om benauwdheid te verminderen/weg te nemen. Ik heb het nog niet uitgezocht, maar ik kan me zo voorstellen dat een deel van deze verhalen eerst los is verschenen en later voor het boek gebundeld is. Dit had qua samenstelling en redigeerwerk misschien net wat scherper gekund, maar de inhoud staat ontegenzeggelijk overeind.

Dit zijn de verhalen uit de zorg waar het echt om gaat. De medische wereld is niet alleen geneeskunde, maar evengoed ook stervenskunde. Zoals de uitspraak van Ambroise Paré waar Sander de Hosson naar leeft:

"Geneeskunde is soms genezen, vaak verlichten, maar altijd troosten."

[Nori Smeets · Rating 4 out of 5]

Beautiful one day read.

[Natasja · Rating 4 out of 5]

4,5*, zeer indrukwekkend.

[Marjanneke · Rating 5 out of 5]

Mooi intiem, maar ook informatief boek over een onderwerp wat zeker meer bespreekbaar zou moeten zijn.

[Iris · Rating 5 out of 5]

Mijn eerste kennismaking met een luisterboek. En het smaakt naar meer. Ontroerende waargebeurde verhalen van een longarts. Als aankomend doktersassistente wel wat herkenbaar en ook veel geleerd.

[Roosje · Rating 5 out of 5]

Makkelijk te lezen, mooi boek. Sterke verhalen

[Laura Musch · Rating 5 out of 5]

Indrukwekkend mooi geschreven. Sander de Hosson kan met weinig woorden heel veel zeggen 🤍

[Wendy S · Rating 4 out of 5]

Boek dat snel leest. Niet omdat het vol goed nieuws staat integendeel. Opbouw korte hoofdstukken met telkens een nieuwe patient van hem. Zo zien we ook eens een andere kant, nl die van de arts zelf. Dat er zeker ook een gevoelsmens langs de andere kant van de tafel zit en dat het niet altijd even simpel is voor beide partijen.

[Wilte · Rating 5 out of 5]

Belangrijk en aangrijpend boek van een longarts over stervende patiënten, de dood en afscheid nemen. Nederland mag zich gelukkig prijzen met palliatieve zorg, palliatieve sedatie, en euthanasie. Bevat ook ode aan zorgverleners en hospices.

La médecine
C’est guérir toujours,
Soulanger souvant,
Consoler toujours

(Geneeskunde is soms genezen, vaak verlichten, maar altijd troost bieden)
(Toegeschreven aan Ambroise Paré, 1510-1590)

How people die remains in the memories of those who live on (Cicely Saunders)

[Emmy de Reus · Rating 5 out of 5]

Diep ontroerende en indringende verhalen over de laatste levensfase en het stervensproces van de patiënten van dokter Sander de Hosson, longarts en lid van het palliatief team, bij wie het uitgangspunt steeds is zijn terminale patiënten een kwalitatief levenswaardige laatste termijn te gunnen en een waardige dood.
Eerlijk, integer, vol menselijkheid en mededogen heeft hij zijn praktijkervaringen op schrift gesteld.

[Dorine · Rating 4 out of 5]

Mooi, indringend boek. Fijn om te lezen hoeveel verschillen er zijn in omgaan met moeilijke situaties.
Goede info ook over wat er met medicatie kan en waar op te letten.
De voorlezer heeft jammer genoeg grote moeite met medische termen en dit is door niemand verbeterd..

[Lucienne · Rating 4 out of 5]

Een boek van een longarts die veel ervaring heeft met stervende mensen. Erg leerzaam, een aanrader voor iedereen. Ontroerende verhalen en met veel liefde voor mens en vak geschreven

[Rosanne Jonker · Rating 5 out of 5]

Heel indrukwekkend boek met ervaringen van een longarts. Echte aanrader als je in de zorg werkzaam gaat zijn/bent.

[Grada (BoekenTrol) · Rating 4 out of 5]

Een boek met een lach en een traan. Dat bij tijd en wijle heel dichtbij kwam in de beschrijving van de laatste maanden/weken/dagen voor het overlijden van mijn dierbaren.
Ik wilde dat de artsen die dat traject hebben gedaan meer aandacht hadden gehad voor waardig sterven, kwaliteit van leven wanneer genezing niet meer mogelijk is.

Hopelijk brengt dit boek dat meer onder de aandacht. Niet alleen van patiënten en hun naasten die aan de ene kant van de tafel zitten, maar vooral van de artsen. Voor hen is het ook moeilijk, maar niet bespreken of niet duidelijk (genoeg) zijn maakt het niet makkelijker.

[Arjan Van Noort · Rating 3 out of 5]

Aangrijpende verhalen van een arts die op menselijke wijze het sterven van zijn patiënten begeleidt. Niet heel goed geschreven en vaak wat belerend maar door de inhoud toch indrukwekkend. Sterven aan uitgezaaide longkanker is voor velen het in grote lijnen gelijke slotcouplet, maar de levens van al deze mensen zijn zoveel meer dan alleen die laatste benauwdheid. De Hosson overtuigt vooral omdat hij de mens voor de patiënt plaatst en oprechte relaties met hen aangaat. Hij ontwikkelt daarvoor een begrip van professionele nabijheid.

[Dymphie · Rating 4 out of 5]

Dit is een arts met compassie.
Sander de Hosson laat allerlei kanten van zijn vak -en gedachten- rondom het sterven van mensen zien. Niet alles wat kan, moet.
De menselijke maat is zijn richtsnoer, aandacht voor de persoon van de patient, luisteren.
Maar al te goed weet ik dat lang niet alles genezen kan worden, het is goed dat mensen dat ook vanuit de medische stand horen.
Beslist een aanrader: elke arts -en verpleegkundige- in opleiding zou dit boek moeten lezen.