Giới thiệu nội dung
Tinh Thần Ơi, Đừng Ốm Nhé! là cuốn cẩm nang kiến thức về sức khỏe tinh thần hữu ích cho lứa tuổi thiếu
niên - giai đoạn nhạy cảm vốn rất cần được xây dựng nhiều kỹ năng ứng xử, đối phó với các vấn đề tâm lý.
Là người yêu khoa học, Alice James học Sinh học tại Đại học Oxford, từng trải nghiệm sống với tinh tinh, ở một tháng trong rừng mưa nhiệt đới... Cô có kinh
nghiệm làm việc trong môi trường giáo dục, tham gia làm sách về nhiều lĩnh vực khoa học từ không gian và năng lượng đến bảng tuần hoàn hóa học ở nhà xuất bản Usborne (trụ sở ở London, Vương quốc Anh).
Louie Stowell là tác giả sách về đề tài vũ trụ, Ai Cập cổ đại, chính trị và khoa học, làm việc tại nhà xuất bản Ladybird Books.
Tổng quan
Rất nhiều người lớn bước vào tuổi trưởng thành mà không biết sự đồng thuận trong quan hệ tình dục là gì, rằng mình đang mắc chứng rối loạn lo âu, hay đơn giản là được phép buồn khi gặp chuyện buồn. Bởi vì khi họ còn là một đứa trẻ, không ai nói với họ những điều đó.
Trang bị cho con cái mình những kiến thức và kĩ năng về sức khỏe tinh thần cũng cần thiết như dạy cho chúng biết về sức khỏe sinh sản vậy. Không phải là "vẽ đường cho hươu chạy". vì dù bạn có cấm đoán thì hươu vẫn chạy mà thôi. Quan trọng là, bạn phải "chỉ đường cho hươu chạy".
Nội dung thứ nhất: Những lý giải khoa học về cảm xúc và sức khỏe tinh thần.
Ở phần đầu tiên, hai tác giả đưa ra những lý giải khoa học, đơn giản và dễ hiểu về cách cảm xúc làm việc. Những chất hóa học sản sinh trong cơ thể như dopamine, adrenaline, serotonin... giúp chúng ta hình thành những cảm xúc vui sướng, sợ hãi, tức giận... Có vẻ như cảm xúc không "đến từ trái tim" như cách chúng ta hay nói, chúng chính xác là các phản ứng hóa học vô cùng diệu kỳ của cơ thể!
Mỗi người sẽ có những phản ứng về mặt cảm xúc khác nhau dù ở trong cùng một tình huống. Những cảm xúc này là cơ chế tự nhiên.
Ví dụ như khi ai đó mắng mỏ bạn vô cớ, bạn trở nên tức giận. Cơn tức giận đó không xấu.
Nó là một phần của sự tiến hóa mà loài người đã trải qua. Bạn tức giận để kích hoạt chế độ chiến đấu, bảo vệ bản thân trước những điều có hại.
Ở chiều ngược lại, nếu ai đó tức giận với bạn, có thể lý do chính không năm ở phía bạn, và cơn giận chưa hẳn là tất cả. Họ có thể thể hiện đang giận dữ vì bạn làm hỏng một cuốn sách, nhưng đằng sau nó là sự hối hận và tiếc nuối vì đã không hướng dẫn bạn bảo quản sách đúng cách. Ai đó có thể giận dữ vì bạn góp ý quá thẳng thừng về điểm yếu của họ, kỳ thực sâu bên dưới cơn giận là sự sợ hãi bị chê cười, bỏ rơi, mất địa vị...
Tuy nhiên, con người hiện đại ngày nay không còn phải căng thẳng đối mặt với sự sống còn như thời xa xưa. Họ sống trong một thế giới an toàn hơn, đầy đủ hơn. Việc nhận diện và hiểu biết về cảm xúc mình đang trải qua, vì sao mình có những cảm xúc tích cực và tiêu cực, chúng giúp gì và có thể khiến mình tổn thương như thế nào... rất quan trọng. Bởi cuối cùng thì, người mà bạn trút cơn giận lên sẽ là cha mẹ, anh chị em, người yêu hay bạn bè, chứ không phải một con bò rừng, sư tử hay cơn bão từ thiên nhiên.
Nội dung thứ 2: Hành trình đi tìm cái tôi của một thiếu niên.
Khi lớn lên, chúng ta sẽ bắt đầu đặt những câu hỏi về bản thân: Tôi là ai? Danh tính của tôi là gì? Ngoại hình của tôi có hơi tròn trính quá không? Chiếc mũi của tôi có vẻ chẳng thẳng dọc dừa như tiêu chuẩn của xã hội?
Hay tôi có những người bạn độc hại không?...
Một số bạn trẻ cũng có những khúc mắc khác:
Vì sao gia đình tôi lại có hai bố thay vì một bố
- một mẹ? Ai đó thân thiết vừa qua đời và tôi nên xử trí thế nào? Tôi thích một người và muốn hôn người đó, như thế có bình thường không? Gay hay lesbian có phải là tội lỗi?...
Những câu hỏi này về bản thân và về thế giới đa dạng xung quanh là hoàn toàn bình thường. Bạn trẻ không cần giấu giếm hay sợ hãi khi nêu thắc mắc. Và dù sự thật có là gì, không có gì đáng xấu hổ. Thế giới này đủ đa dạng để chấp nhận mọi câu chuyện đặc biệt từ bất kỳ ai. Mỗi khi định xấu hổ vì mình là "kẻ cá biệt" , hãy nhớ rằng từ khi sinh ra, bạn đã luôn "cá biệt" vì sở hữu dấu vân tay chẳng giống ai rồi!
Các tác giả điếm qua các vấn đề có thế gặp ở một thiếu niên, thậm chí cả ở người trưởng thành, và cả cách xử lý những vấn đề đó. Đó là áp lực đồng trang lứa, bị bắt nạt trên không gian mạng rộng lớn, chưa sẵn sàng quan hệ tình dục, sự a dua để chứng tỏ mình trưởng thành... Mọi vấn đề đó đều có cách giải quyết.
Thực tế, chúng đều bắt nguồn từ tâm lý mong muốn được thừa nhận đã trưởng thành, có quyền tự chủ, hoặc khao khát tìm ra điều đúng nhất với bản thân, cho mình sự thoải mái nhất..
Có những chuyện nhỏ, dễ giải quyết, nhưng cũng có những chuyện rất to lớn và có thể đi theo chiều hướng khá tồi tệ. Thật tốt nếu bạn trẻ có người thân hay bạn bè đồng hành. Còn nếu không, từ những từ khóa này, họ có thể biết thêm các thông tin cần thiết khác để tìm ra cách. Đi tìm cái tôi luôn là một hành trình dài và nhiều bất ngờ!
Nội dung thứ 3: Các vấn đề về sức khỏe tinh thần mà thiếu niên có thể gặp.
Các chứng trầm cảm, rối loạn lo âu, rối loạn ăn uống... đang trở nên phổ biến hơn trong xã hội. Đôi khi người trẻ hiện nay thiếu các không gian an toàn và kết nối vững bền để sẵn sàng vượt qua chúng. Chính vì thế, cha mẹ cần thấu hiểu và cùng con vượt qua, thay vì dè
bỉu, so sánh với thế hệ mình.
Cuốn sách này sẽ đưa ra thông tin triệu chứng cơ bản của một số loại bệnh tâm thần thường gặp, cũng như một số cách xử trí. Cha mẹ cũng nên đọc cuốn sách này cùng con cái để biết cách nhận ra những dấu hiệu hoặc làm bạn với con để sớm hiểu những thay đổi bất thường trong tâm lý của chúng.
Đừng bỏ qua và nghĩ rằng vấn đề này không quan trọng, bởi sự tích tụ của các bệnh tinh thần không rõ ràng và khó nhìn thấy được như các bệnh thể lý thông thường. Một bạn trẻ vui cười hằng ngày có thể đã rơi vào trầm cảm nhiều năm trước mà biểu hiện chỉ nằm ở một vài trang nhật ký ít ỏi - nơi không phải đóng giả để cha mẹ hài lòng. Đứa trẻ hôm qua còn gọi dạ bảo vâng, hôm nay dám mặc quần ngắn cũn cỡn ra đường bất chấp lời phàn nàn của cha mẹ có thể không phải vì chúng thực sự thích chiếc quần ngắn đó mà chỉ đơn giản muốn chứng tỏ mình đã lớn rồi. Nếu nhu cầu này của con cái không được thấu hiểu, dần dân chúng sẽ sinh ra chống đối nhiều hơn.
Cha mẹ, con cái bất đồng càng lớn, nguy cơ dẫn tới các bệnh tâm lý càng cao.
Hãy cùng tìm hiểu để biết rằng mình có thể làm gì nếu cần sơ cứu khi bản thân hay người xung quanh có bệnh. Đây là một kỹ năng quan trọng, cũng giống như kỹ năng hồi sức tim phổi hay sơ cứu khi bị rắn cắn, gãy xương...
Tuy nhỏ bé nhưng có thể cứu được mạng người.
Thế giới đang phát triển nhanh hơn so với tốc độ tiến hóa của loài người. Chính vì thế, kỹ năng hiểu mình là điều mỗi người trong chúng ta, đặc biệt là người trẻ, cần có hơn bao giờ hết. Hiểu cảm xúc của chính mình và biết cách xử lý khi nó gặp chuyện là cách để bạn bước đi độc lập và tự tin dù ở bất cứ đâu. Khi phát triển khả năng hiểu mình, bạn cũng sẽ có sự thấu cảm để hiểu người khác và giúp đỡ họ nếu có thể.
26.12.2025
N