Van wie is de stad. De strijd om Amsterdam

by Floor Milikowski

Van wie is de stad? is een meeslepend portret van Amsterdam aan het begin van de 21e eeuw. Een stad die pronkt met haar succes, maar die tegelijkertijd worstelt met de snelgroeiende bevolking, de miljoenen toeristen en de hebzucht van beleggers uit binnen- en buitenland. Het zijn ontwikkelingen die al langer gaande zijn in steden als Venetië, Londen en Parijs Floor Milikowski doet al jaren onderzoek naar de veranderingen en de machtsverhoudingen in Amsterdam. Wat is de rol van de internationale vastgoedmiljarden? Voor wie is er geen plek meer in de stad? Wie verdient er aan de miljoenen bezoekers? En wat kunnen burgers zelf nog doen en inbrengen? Milikowski neemt je mee op haar zoektocht naar de winnaars en verliezers en stelt zichzelf de vraag: van wie is de stad?

Genres: Nonfiction, Politics, Architecture, Economics, Society

286 pages, Paperback

First published February 1, 2018

Reviews

[Floris · Rating 3 out of 5]

Milikowski is de meest toegankelijke Nederlandse schrijver over planologie en stadsgeografie van het moment. Van wie is de stad is het eerste boek dat ze schreef, maar ik las het als laatste. Als introductie tot Amsterdam en/of planologie is het een uitstekend boek. Voor iemand die al 6 jaar bezig is met de stad en studie is het vooral een feest van herkenning. Al met al had het wat gecondenseerder gekund, er wordt een hoop herhaald. Ook opvallend is dat het boek soms al wat gedateerd aan voelt. Dat zegt veel over de snelheid waarmee Amsterdam verandert.

[Leo · Rating 4 out of 5]

Geweldig tijdsdocument hoe Amsterdam er voor stond eind 2017, de economie booming, toerisme tot nieuwe hoogtes van overlast zorgen en hoe gemeente overal nieuwe hoogbouw projecten versnelt in ontwikkeling brengt. Het voelt allemaal een tikkeltje anders, nu na twee jaar Corona crisis, de stikstof crisis en een volledig vast gelopen woningmarkt. Ik ben benieuwd naar een follow up van dit sprankelend geschreven verslag.

[Ikram Taouanza · Rating 2 out of 5]

Laten we de Sandwich-methode toepassen voor deze review.
Een sneetje positieve feedback. De auteur spreekt verschillende mensen die een interessante opvatting hebben over het verleden, heden en de toekomst van de stad. De beste hoofdstukken vond ik hoofstuk 8 en hoofdstuk 9 over inspelen op de mazen in de wet door vastgoedeigenaren en over AirBnb. Ik heb daar oprecht veel van geleerd.

En dan de grote laag pittige negatieve feedback... Wat echt kwalijk is, is het feit dat dit boek grotendeels over gentrificatie gaat, maar dat er geen bewoners zijn geïnterviewd die een migratieachtergrond hebben. Uit diverse onderzoeken blijkt dat deze bewoner aan het kortste eind trekt van het gentrificatie-geweld. Kan je dat opvangen door (een welgesteld) iemand te interviewen die er over verteld? Ik vind van niet. Neem de ervaringen van bewoners net zo serieus als dat je de ervaring van een wethouder of ondernemer serieus neemt. En dat doe je door ze ook centraal te stellen in één van de hoofdstukken.
Bovendien kreeg ik tijdens het lezen van het boek iedere keer een klap in mijn gezicht bij het lezen van het woord "allochtoon" (zo voelde het echt). De auteur vond het blijkbaar geen problematische term en gebruikt het meerdere keren in het boek. Het boek is in 2018 uitgegeven. Het woord "allochtoon" werd in 2016 al afgeserveerd door de WRR en het CBS. Maar in dit boek werd deze micro-agressie niet afgezwakt.
Daarnaast las ik tussen de regels door ook gewoon veel xenofoob gedachtegoed. Ik heb het allemaal gemarkeerd met de intentie het te delen in een review. Maar to be honest: het doet me gewoon teveel pijn om die stukken weer opnieuw te lezen. Dus ik kies voor mezelf en geef mensen met een migratieachtergrond een trigger-warning.

En dan het laatste sneetje positieve feedback... Het boek leest makkelijk weg. Er worden mooie beschrijvingen gegeven van buurten/wijken waardoor het lijkt alsof je daar hebt gelopen. Wat dat betreft heeft de auteur goede schrijfvaardigheden.

Dit boek heb ik niet zelf uitgekozen, ik heb het gekregen van een collega. I guess that explains it all.

[Taams · Rating 4 out of 5]

Een mooi overzicht van allemaal verschillende processen die zich afspelen in Amsterdam, met veel contrasterende belangen. -1 ster omdat het geen duidelijke visie vanuit de auteur komt

[Spijker Mans · Rating 3 out of 5]

Als student Urban Geography weinig schokkends. Het thema gentrificatie wordt aangehaald zonder de gedupeerden te interviewen, wat ik nogal kwalijk vind. Daarnaast is gentrificatie naar mijn mening een doodlopende straat waar eeuwig dezelfde discussies rondom ontstaan en waar dit boek geen nieuw licht op schijnt. Het boek is daarentegen heel prettig geschreven en zal voor velen een eerste ruimtelijke kijk kunnen geven op processen die zich afspelen in Amsterdam.

[Olwong · Rating 3 out of 5]

Amsterdam is in vele opzichten een zeer interessante casus wat betreft planologie; de woningmarkt staat op exploderen en de ongelijkheid groeit steeds verder met mogelijk geen plek meer voor de 'normale' Amsterdammer, een docent of een politieagent. Dit boek is een goede introductie voor degenen die zich willen verdiepen in Amsterdam en haar problematiek, maar voor mij als studente Planologie aan de UvA was het niet bijster interessant om te lezen, vandaar dat het me maar liefst vier pogingen in twee jaar tijd heeft gekost om mezelf ertoe te zetten om het uit te lezen. Het was vaak een opsommende herhaling van allerlei zaken die mijn aandacht er niet bij hielden (want ja, het hele verhaal van gentrification, toeristen en bouwen voor de rijken is me maar al te bekend.) Het gebruik van verschillende perspectieven was hetgeen wat het waardevolst was aan dit boek in mijn ogen.

Interesse in een introductie tot planologie en gentrification in Amsterdam? Een aanrader. Ben je als planoloog (in spé) op zoek naar een stukje diepgang om over na te denken? Dan weet ik niet of dit het waard is.

[Tibbe · Rating 5 out of 5]

Wat een verhaal...de bizarre ontwikkelingen in A’dam goed beschreven, wel wat veel namen die steeds kort aan bod komen om hun visie te geven op de stad en hier en daar wellicht een tikje te cynisch. Want wat zijn de voordelen van deze ontwikkelingen en waarop is de stad nou echt vooruit gegaan? Dat had het verhaal wat meer in balans gebracht. Er is veel negativiteit terwijl het aantrekken van toerisme en huizenmarkt natuurlijk ook veel positieve gevolgen heeft gehad. Oordelen doe ik dan liever zelf als lezer, i.p.v. dat de schrijver met suggestieve toonzetting dat al doet. Desalniettemin een boek dat iedere A’dammer eigenlijk zou moeten lezen om te beseffen welke kant het op gaat met de stad.

[J M-B · Rating 4 out of 5]

The October 2018 issue of Ons Amsterdam contains a review of 'Bureau Warmoesstraat', which seems to be a re-issue, in slightly enlarged format, of a book i bought back in 2000. That Amsterdam has sustained a periodical such as Ons Amsterdam since 1948, and finds readers for a book length history of a local police station, speaks volumes for the sense of possession that Netherlanders have for their cultural capital. It would not happen in London, which is too big to generate more than loyalties to local neighbourhoods, the urban villages that make the city (barely) liveable - an example being the ‘Save Tin Pan Alley’ campaign. Milikowski’s book opens and closes with two café conversations with Nel de Jager, shopping-street manager credited with resisting the intrusion of bland chain stores onto the Haarlemmerstraat and Haarlemmerdijk as well as Utrechtsestraat. The first conversation takes place in 2012 on enemy terrain, the Starbucks on Rebrandtplein, where de Jager recounts her success in helping to preserve diversity and a boutique quality to the shops in her area. The second takes place in 2016 in the more friendly setting of a local lunch-cafe on the Utrechsestraat, by which time de Jager has been ousted from her job of twenty-five years under pressure of business and local government officials who found her a hindrance to the capitalisation of retail outlets in the areas she served. Sandwiched between these two conversations Milikowski offers a history of the 21st century tensions between free market development of the city (dubbed ‘neoliberal’) and local and central government planning interventions that, variously, sought to move residents out of the declining inner city, balance the ratio of rich, poor and middle class in the new developments, promote or deter tourism, police or pander to multi-nationals. The pattern that emerges, although scarcely emphasised by Milikowski, is that state intervention and planning plays a stronger role in times of capitalist crisis (for example, the credit crisis of 2008) when it seeks to create attractive infrastructure and encourage smaller entrepreneurs, but is bypassed (by the likes of Uber and Airbnb) or forced to compromise with corporate capitalism during periods of growth or boom. The book’s pervading sense of loss will be attractive to many who are squeezed out of the housing market altogether, or pushed from the centre to the periphery of a city that comes more and more to resemble other cities across the world. The book is nostalgic for an idealised pre-globalization capitalist system and there is also an unconscious elitism contained in the questions posed by Milikowski: “Wie durft er in te grijpen? Te zeggen dat genoeg soms ook genoeg kan zijn, dat er andere waarden zijn dan geld? Ook als het een geluid is waar de massa niet op zit te wachten” (p. 285). Those ‘andere waarden’ seem to be the exclusive property of the middle class, the small shopkeepers and creative entrepreneurs who cater for and crave the shabby chic and arty milieu of (early stage) gentrification. This is illustrated beautifully in the restrained humour of Milikowski’s account of the ‘nieuwe Noorderlingen’ (pp. 108 - 122) and the aspiration of Chris Keulemens (of the Tolhuistuin and De Balie) to bring (his) culture to the ‘oude Noorderlingen’: - “ze wonen in kleine huizen, in kleine buurten en hebben een kleine belevingswereld. Ik wil hun wereld vergroten’ (p. 116). Two of those resisting this pioneering work are neighbours Elly and Els. Elly clearly knows the cultural goods on offer:- “dan komen ze weer langs omdat ze een verhalenavond of poëziemiddag organiseren. Mijn culturele ontwikkeling is echt op orde, maar andermans zielenroerselen interesseren me niet” (p. 118). Els is in agreement - “’Dat is van die mensen. Hoe heten die ook alweer?’ zei ze. ‘Yuppen’, Antwoordde [Elly] Nederveld. ‘O ja, yuppen’” (pp. 118-9). I found this an informative and enjoyable book, but I really feel that I could learn a great deal from Elly and Els.

[Brandy Cross · Rating 4 out of 5]

Ik twijfel en beetje tussen de drie en vier sterren.

Dit is een raar boek. Het leest alsof het was geschreven als een krantenartikel. In de laatste pagina’s, het blijkt dat wel. En beetje raar, maar niet verwerpelijk.

Ik kan niets zeggen over de taal. Mijn Nederlands is duidelijk niet goed genoeg om een andere te kritieken. Maar het leest gemakkelijk, met journalistiek style en een vleugje informeel toespraak. Zelfs, vinden er te veel instanties van de gebruik van yuppen en niet genoeg instanties uitleggen hoe zij tot stand kwam.

Maar dit is uiterlijk een boek over interviews met belanghebbenden mensen, een select wat mensen, en zijn ervaring over de fenomenen die de stad veranderen.

Ik vind de structure mist wat veel. Niets is helemaal chronologische maar ook is het niet georganiseerd bij onderwerp of zo. Het gaat niet slechts, en ik heb geen andere opties voor de structuur dus ik kan niet veel klagen.

Wat zij heeft heel goed gedaan is onderzoek. Zo veel onderzoek. Dit is een overzicht van niet alleen mensen maar ook de cultural, political, en literair instelling van Amsterdam over bijna 100 jaar. Zij denkt ook over culturele verschuivingen die steden in het algemeen treffen, met die context van binnenlands en buitenlandse auteurs. Dat is onmogelijk niet te waarderen

[Adriana · Rating 4 out of 5]

Interessant boek dat ik in een week uit las. Makkelijk weg te lezen terwijl het informatief is en meerdere perspectieven biedt. Het eerste hoofdstuk luidt "pretpark voor hogeropgeleiden" wat ik hilarisch vind.

Na het punt te hebben gemaakt over het bestaansrecht voor bewoners met bijv minimum loon banen, wordt deze groep amper nog aangehaald en richt het zich veel op de strijd tussen investeerders en (kaptiaal hebbende) bewoners. Naar mijn gevoel zijn kapitaal arme bewoners het kindje van de rekening in die strijd. Door dit punt voelde in het begin/midden het boek soms wat gekleurd.

Pas later viel het kwartje, aannemelijk is dit boek geschreven rekening houdend met wie het leest, de hogeropgeleiden met een hogere kans op de woningmarkt. Door sommige informatie te geven zonder dat het uitgekauwd wordt ga je meer over nadenken en een eigen mening vormen. Geen idee of dit opzettelijk is of gewoon mijn interpretatie, maar ik vond het een goed staaltje schrijfwerk.

[Mark Scholten · Rating 3 out of 5]

Heb deze gelezen nadat ik haar tweede boek (Een klein land met verre uithoeken) had aangeschaft. Ben hier minder over te spreken dan de opvolger, en heb er daarmee ook langer over gedaan. Ik ben blij met dit soort werk van onderzoeksjournalisten, want we hebben het heel hard nodig dat er mensen zijn die dit soort gevaarlijke ontwikkelingen belichten en de vraag stellen van wie de stad tegenwoordig nog is.

Net als in haar tweede boek vind ik de structuur van het boek matig, het is heel thema gebonden per hoofdstuk maar stiekem is er ook weer veel overlap. Dan gaat het heel specifiek over Amsterdam, dan is er opeens weer een uitstapje. De verweving van de verschillende thema’s kan beter en zou het betoog ten goede komen.

[Chris Jansen · Rating 3 out of 5]

3.1⭐️

Interessat boek over de planelogische ontwikkelingen in Amsterdam. De schrijfstijl is vlot: alhoewel het soms leest naar mijn mening net iets te veel als een tijdschrijftartikel. Ik miste een soort van overkoepelende boodschap en hoofdstukken voelden een beetje bij elkaar geraapt.

Sterk aan het boek vind ik alle interviews met belanghebbenden zoaks ondernemers, wethouders en stadsplanners; ik mis alleen het verhaal van "de Amsterdamse inwoner". Hoe kijken zij tegen deze ontwikkelingen aan.

Tot slot voelt het boek, geschreven in 2017, al weer wat getadeerd: maar dat laat ook juist zien hoe snel de ontwikkelingen op de Amsterdamse vastgoedmarkt gaan.

[Maarten Markus · Rating 4 out of 5]

Milikowski beschrijft sociaaleconomische veranderingen in Amsterdam op toegankelijke en inzichtelijke wijze. In haar boek komen internationale stadsonderzoekers samen met Amsterdamse stadsmakers. Actuele thema’s als gentrificatie, touristificering en onbalans op de woningmarkt worden haarfijn neergezet. Het argument tegen hoogbouw is daarin wat minder gefundeerd. Al met al heeft Van wie is de stad aan mijn hoge verwachtingen voldaan! Must read voor Amsterdammers en Stadmakers, van ontwikkelaar, wethouder tot zelfbouwer!

[Bo · Rating 4 out of 5]

Als iemand die pas verhuisd is naar Amsterdam is dit een heel fijn boek omdat ik veel kan herkennen. Dingen die ik merk of tegenkom in de stad worden hier verder uitgezocht en uitgelegd. Het is ook bevestigend: wat ik merk is inderdaad een probleem waar Amsterdam mee te maken heeft.

Ik had het idee dat er wel een aantal punten meerdere keren werden benoemd wat ik soms wat verwarrend vond..

Verder was het boek erg makkelijk te lezen en ik kan me voorstellen dat dit voor sommigen heel fijn kan zijn.

[Esmee Jansen · Rating 4 out of 5]

Dit was zeg maar een projectie van alles wat ik geleerd heb van de vakken Stadsgeografie op Amsterdam. Super interessant en voor een groot deel ook gewoon te vertalen naar Utrecht vrees ik. Je merkt wel dat 't alweer een beetje verouderd raakt hier en daar, ik bedoel een huis groter dan 75 m2 binnen de ring voor minder dan 300.000? Kans lijkt me nu 0

[Jaap Meindersma · Rating 3 out of 5]

Het boek geeft een aardig overzicht van de vraagstukken die spelen in het domein van de stedelijke ontwikkeling. Maar het blijft vrij oppervlakkig. En natuurlijk ben ik het met de Amsterdamcentrische opmerkingen over Almere niet eens.

[Ferry Korving · Rating 4 out of 5]

Goed geschreven en inzicht verschaffend boek over de meest recente ontwikkelingen in Amsterdam

[Steven · Rating 3 out of 5]

Er komen veel perspectieven en soorten problematiek naar voren. De structuur is echter beroerd en dit zorgt voor ongelofelijk veel herhaling. Hierdoor is het lezen helaas soms stroperig.

[Ina Kronevska · Rating 3 out of 5]

informatief maar repetitief, en ik mis wat meer historische context (1950-1990)

[Francien · Rating 2 out of 5]

Dit boek kan perfect omschreven worden als de grafiek van een sinus functie. Voor hen wiens wiskundige kennis net zo ver op de achtergrond was geraakt als bij mij (ik moest zelf ook even kijken hoe deze functie er ook al weer uitzag), hij begint laag waarna hij een top krijgt om vervolgens vol vertrouwen weer de diepte in te gaan (om ten slotte weer iets omhoog te gaan). Het boek begon naar mijn mening zeer slecht. Dit kwam onder andere door de gegeven informatie al volledig bekend was, of zelf makkelijk te bedenken viel, veel dingen werden meerdere keren herhaald en de structuur in dit boek was ver te zoeken. Gelukkig kwam het midden van het boek, hierin werden ontzettend interessante vragen gesteld, nieuwe feiten verteld en ging hier vervolgens zelf over nadenken. Jammergenoeg werd dit niet vastgehouden tot het eind, het verhaal kwam weer de put der herhaling. Er kwamen rare, voor mij onbelangrijke invalshoeken aan bod met af en toe nog interessante informatie of vragen. Wat dit boek miste was structuur, een bronnenlijst (dit boek bestaat 99% uit meningen, boeken enz van andere personen, neem de moeite om dit even in het boek overzichtelijk weer te geven) een kaart van Amsterdam (hoe moet ik weten waar de Sluisbuurt ligt? Ooit gehoord van de Schellingswouderbrug?) en als kers op de taart wat afbeeldingen zodat mensen weten waar je het over hebt. Wat dit boek niet miste was potentie, toen ik op het hoogtepunt van dit boek was dacht ik het nog 3 of zelf 4 sterren te geven, jammergenoeg is potentie niet voldoende om van een matig boek een goed boek te maken.

[Gerben Welling · Rating 5 out of 5]

Wat een goed verhaal over steden en Amsterdam in bet bijzonder, een heldere pleidooi om een visie vanuit het bestuur en bevolking en niet vanuit het geld waar beleggers teveel invloed hebben op het wonen en leven.
Vervang Amsterdam voor andere steden, het boek is toepasbaar op veel andere steden.