Laging kagila-gilalas kung magkuwento si Ricky. Kanyang-kanya lamang ang hapay ng naratibong hinuhubog ng kanyang imahinasyon. Halimbawa, sa Bahay ni Marta, inihaharap tayo sa kuwentuhan ng isang matandang bahay at isang ulilang batang tabingi ang mukha. Aakalain mong nagbibiro ang kuwentista, at tayo ay inaanyayahan sa isang kakatwang drama, na wari'y komiks ang patutunguhan. Pero habang pumapalaot tayo sa mga uli-uli ng istorya nina Marta, Tomas, Badong, at Joaquin, nakakaramdam tayo ng siklot at sikdo ng mga emosyon at pagtuklas na hindi natin nawari sa simula na hinahabi pala ng awtor.
Filipino screenwriter, journalist, novelist, and playwright.
He has written more than 150 film screenplays since 1973, earning him more than 50 trophies from various award-giving bodies, including a 2003 Natatanging Gawad Urian Lifetime Achievement Award from the Manunuri ng Pelikulang Pilipino (Filipino Film Critics). As a screenwriter, he has worked with many Filipino film directors, most notably with Lino Brocka and Ishmael Bernal. Many of his films have been screened in the international film festival circuit in Cannes, Toronto, Berlin, among others.
This is the book I read during my weekend participation with #WorldBookDay in discord. When I saw an invite from Kwesi, I penciled the event in my calendar, making sure that a specific timeslot is free for me to read (or speed-read!)
Ricky Lee's prose is very conversational in Filipino, and very easy to zen in. It was set in Laguna during lenten season, and in a span of less than a week, multiple events unravel. In as early as chapter 2, a striking scene happened.
I don't rate it as five stars, because of its brevity and quick pacing. At this point in my life, I prefer slower prose and those moments of introspection. wala lang, share. Maybe the younger readers will appreciate manong Ricky Lee's work, especially the evocative moments being delivered in less than two pages.
I'd recommend this work to the college students who wanted to do a book review/analysis of manong Ricky Lee's writings, and how will they differentiate it with his scriptwriting styles.
The house didn't say, "We listen and we don't judge." It said, "We witness and we speak the truths of our observations." Straightforward and interesting character studies, but nothing to write home about.
Kakaiba ang konsepto. Akalain mong magiging kwentista ang isang bahay? Kung totoo man na ang mga bahay ay may kakayahang maglahad ng mga kwentong dapat nananatili lang sa apat na poder nito ay paniguradong walang lihim ang hindi mabubunyag.
Sa loob ng napakaikling libro ay inilahad ni Sir Ricky Lee ang iba't ibang isyung panlipunan. Mula sa katauhan ng piping batang tabingi ang mukha, hanggang sa nars na may bangs. Halo-halo ang aking nararamdaman. Magsisimula sa tuwa dahil sa witty na pag-uusap ng bata at ng bahay, hanggang sa lalamunin na lang ng galit, lungkot, panghihinayang at walang katapusang pag-iisip sa mga tanong at punto ng bawat karakter.
Ricky Lee, napakahusay mo. Clocking in at only 100 or so pages, Lee completes a fully realized story of intertwining narratives: a troubled kid finds solace in a dilapidated house, whose very structure a witness to a gruesome tragedy that befell a woman, a mother. Lee presents a case for the Morally Good and the Morally Bad, but just like the house we are only mere observers and never the ones to strike the gavel. And who can?
Ricky Lee did it again! Bahay ni Marta made my cry, angry, cry again. I love how sir Ricky builds the characters. How I pity the person who has sinned. how I hate the supposedly good character. How I became sad when a disturbed character died. How did a House became more empathetic that the rest of humanity. Sobrang lalim ng book. It reflects every "houses" on this earth. religion. politics. and humanity.
Palagi akong napapahanga sa mga kuwento ni Sir Ricky. Ang ikli lang na nobela nitonh Bahay ni Marta pero hindi ko mabitawan. Buhay na buhay ang mga tauhan. Kahit bahay may buhay. Akala mo hayop lang ang puwedeng magsalita at halaman, ha.
Tinapos ko sa trabaho at napa-oty pa ako dahil sa librong ito. Sulit na sulit ang pinambili ko. Katulad ng ibang libro ng awtor na inuulit-ulit ko kapag gusto kong may matutunan o maaliw at mapadpad sa kung saan, paniguradong uulitin ko ring basahin ang Bahay ni Marta habang ninanamnam ang kuwento sa loob at pinagmamasdan ang unti-unting pagkasira ng lumang bahay. Simple lang naman iyong kuwento pero nangilid ang luha ko. Sana marami pang magandang kuwentong maisulat si Sir Ricky.
Sa maikling nobelang ito ay nasabi ni Ricky Lee ang maraming bagay. Madalas na rhetorical questions ang moral lessons sa mga katha niya. Mas nagiging epektibo 'yon dahil hindi basta sinusubo sa 'yo ng manunulat ang paniniwala niya, kundi inaanyayahan kang sabayan siya sa pagkuwuestiyon sa mga bagay sa buhay na basta na lang nating tinanggap nang hindi naman talaga pinag-isipan.
Subtlety ang isa sa mga lakas ni Ricky Lee bilang manunulat. Hindi niya pinaliliwanag ang mga tanong ng mambabasa dahil alam niyang kusang masasagot ang mga 'yon sa kalaunan ng kuwento.
Maganda ang build-up ng bawat eksena. Maayos din ang pagkakasulat ng alternating scenes. At satisfying ang ending.
A mute homeless boy finds shelter in an abandoned home in Laguna. He discovers that the house can speak and it tells him the gripping story of its old tenant, a woman named Marta.
Marta, a mother of two, had suffered a violent attack and the resulting trauma led her to commit a gruesome crime of her own doing.
“Di ba mas matinding parusa ang parusang ginagawa sa sarili?” I should really read more books in our language—and more of Ricky Lee’s works too! This novel effectively captured our unique Filipino struggles (poverty, Catholic guilt, filial piety) and, at the same time, pain as a universal human experience.
Maganda ang naging reading experience ko sa aklat na ito. Nabasa ko ito bago pa man ako dumalo sa PILF Authorities 2018. Ito ang pinakasimple sa mga naisulat ni Ricky Lee kumpara sa dalawa pa niyang nobelang naisulat. Magandang pagkakataon na napapirmahan ko pa ang personal na kopya ko kay Ricky Lee. Nagkaroon rin ako ng silip sa likod ng disenyo ng pabalat nina Karl Castro at Ivan Reverente. Kaya mong tapusin ang kwento sa isang upuan lamang. Simple ang kwento pero malalim ang nais ipahiwatig ng tinutukoy na "BAHAY."
Si Amapola sa 65 Na Kabanata still is the best I have read from Ricky Lee. I cried buckets because of that book. This one is lukewarm for me. Good enough to read in just one sitting but leaves a lot to be desired.
There is no question that Ricky Lee is a great writer. You feel a whole range of emotions moving through the story’s different turns, there is comedy in it, but never the kind that lets you forget, and the injustice at its center is rendered with striking visual force. Below are some of my personal readings of how the novel’s characters mirror our Philippine society.
When you read closely, Bahay ni Marta reveals itself as an allegory of our history as a nation. Each character represents a sector or generation of Philippine society, and together they form the portrait of a wounded nation that nonetheless continues to fight for justice and truth. (I have a strong hunch this has something to do with Marcos’s Martial Law and Duterte’s War on Drugs, call it feminine intuition, though I could be wrong.)
Ang Bahay: The Silent Witness The house is the heart of this allegory. It stands in for the older generation, those who witnessed the state’s atrocities firsthand. They were the people who lived under violence and did nothing at the time, perhaps out of fear. But eventually, when the day came that they found their courage, they did not choose silence. Instead, they became the storytellers, passing on to the younger generation what had truly happened, even knowing how painful and difficult that truth would be to accept. This is the house’s role as a symbol, not merely a structure, but a keeper of the nation’s collective consciousness and memory.
Si Badong: Those Caught in the Middle, or What Society Sometimes Calls “Collateral Damage” Badong represents the ordinary citizen, the kind of person who became collateral damage during an era ruled by violence and an iron fist. He is not an actor in history but a casualty of it. Through Badong, the novel shows that politics is never just a matter for those in power; it carries a price paid by people who never had a voice in the decisions that shaped their lives.
Si Tomas: The State Tomas symbolizes the violent government itself, the authority that promises to change the nation, that claims to love it, while in truth being the very one that violates and abuses it. This is the story’s sharpest irony: the one who claims to love is the same one who plunges the nation into chaos, strips it of its dignity, and drives its people to kill one another. What kind of love is that? In the context of Philippine history, it is easy to connect this to the experience of Martial Law, or to the War on Drugs, moments when the promise of change turned out to be nothing more than a veil over violence and human rights abuse.
Si Marta: The Nation That Forgot Marta, to me, she represents the Boomer generation, and in a broader sense, the nation itself. Even after being exploited, abused, and stripped of her dignity, she forgets, and still manages to smile at the very people who abused her. This is the most painful part of the allegory, because it also mirrors what we call “historical amnesia” in this country, how the names and families responsible for the violence of Martial Law and the War on Drugs remain appealing to so many Filipinos, propped up by blind patriotism and historical distortion that have become the foundation for so much collective denial about the past.
Si Joaquin: The Pragmatic Generation That Learned — Us Millennials At first, of course, he doesn’t know the full truth, and he is torn between his duty to his family and his broader duty to the nation. He is pragmatic, not quick to radicalize. But once he learns the truth, he is the first to act with his whole self to achieve justice. This is the story of so many Millennials today, moving from being “apolitical” toward offering themselves up for accountability and truth.
Ang Batang Tabingi ang Mukha: The Nation’s Hope I think he is the Gen Z, idealistic and impatient but not yet worn down by compromise. The moment they are told the true story of what happened in history, they do not hesitate to tell it to others, going as far as defending Marta, or the nation, even when it means having to fight for her. They are the strongest answer to the question of whether there is still hope: yes, as long as there are young people willing to speak the truth, even they themselves are flawed.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Tungkol ito sa isang abandonadong bahay na sa hindi inaasahang pagkakataon ay nakapagsalita sa pagdating ng isang ulila at piping bata. Dahil dito ay nagkaroon ng saysay ang bahay - ang maging kwentista ng mga kaganapan sa nagdaang panahon, partikular ang buhay ni Marta. Subalit sa pagkwkwento ay kasabay din nito ang unti-unting pagkaagnas ng bahay.
Maganda ang mga tema ng aklat.
Una, ay ang kalikasan ng tao. Naipapaunawa ng aklat kung bakit nagkakaiba ang pananaw at pagkilos ng tao kahit na pareho lang ang pinagkalakihan. Naipakita rin kung paano naitutulak ang isang tao na gumawa ng hindi tama dahil sa takot at trauma. At panghuli, naipakita ang tahimik at dahan dahang pagpapahirap ng konsensya sa harap ng pagkakasala.
Ikalawa, ang hustisya. Ipinakita ng aklat ang kawalan ng sariling kapayapaan sa gitna ng kawalan ng katarungan. Si Joaquin, na lingid sa pagkamatay ng kanyang kapatid na si Badong, ay patuloy na binabagabag ng kanyang kawalan ng kaalaman sa nangyari. At si Tomas naman, na nanggahasa, ay nagdala ng panghabambuhay na pasan—ang kaalaman na kailanman ay hindi niya makakamit ang kapatawaran ng kanyang biktima.
Tumatak din sa akin ang ilang pahayag sa akda.
“Di ba kadalasan naman, ang dahilan kung bakit tayo nabubuhay ay siya ring dahilan kung bakit tayo mamamatay.”
“Ang kalungkutan ay kaligayagang nagtatago lang.”
This entire review has been hidden because of spoilers.
Hindi ako masyadong nakahinga nang maayos habang binabasa ang huling kabanata. Paano ba naman kasi, hinatak ni Ricky ang lahat ng sinulid na hinahabi na pala niya mula umpisa. Napakaingat niya sa detalye. Hindi madamot sa impormasyon ang mga ginamit niyang pangungusap. Ang tunay na nangibabaw sa nobelang ito ay hindi ang kwento, kundi ay ang paraan ng pagkukwento. Ito ang ikalawang librong nabasa ko na sinulat ni Ricky, una sa tatlo niyang nobela. Habang binabasa ko ito, naririnig ko ang boses niya. Ang ilan sa mga karakter ay may hibla ng pagkatao niya kaya mas lalo akong naaliw. Baka kulangin ako ng mga salita sa paglalarawan, pero mas nagmukha itong exercise o prompt kaysa genuine na pagsulat ng nobela (para bigyang buhay ang mga karakter na namumuhay sa isip niya). Naging katipunan ito ng ilang techniques na naging trademark niya (ayon sa mga podcast o interviews niya na napanood at napakinggan ko). Ang kahon, ang pagbabali ng mga writing techniques na pinagtibay na ng maraming manunulat sa maraming panahon, ang paglalaro ng porma, ang bubog ng mga karakter at ang masidhing pagnanais na makita bilang tunay na sila. Wala namang masama rito. Hindi ko lang siguro maalis ang paningin sa teknikal na aspeto ang librong ito.
Ito ang unang nobelang nabasa ko mula sa may-akda ngunit pamilyar na sa akin ang ilan sa mga akda niya sa pelikula at tv. Bigla kong naalala noong una kong mapanood isang pelikulang isinulat niya. Wala akong ideya sa tungkol saan ang kuwento noon ngunit sinundan ko ang mga karakter hanggang sa matapos ito. At dahil sa labis na pagkamangha ko sa pelikula,ay wala na akong nasabi kundi ' bakit ngayon ko lang 'to napanood?'Ganoon din ang naging karanasan ko sa pagbabasa ng kuwentong ito. Sa mga unang salita pa lang, hindi ko na binitawan ang mga karakter. Noong una ay para ba akong nanood ng isang dokumentaryo sa aking isip,ang paraan ng pgkukuwento ng may-akda ay tila lente ng kamera at sinusundan ang bawat kilos ng piping bata hanggang marating nito ang bahay ni Marta. Mula sa dokumentaryo ay tila naging pelikula naman ang mga sumunod na eksena. Mabuti na lamang at mabilis ang takbo ng kuwento dahil sa masalimuot na mga kaganapan, akala ko ay hindi ko ito kayang tapusin pa dahil sa takot ko para sa mga karakter. Nang matapos ko na ang libro wala na naman ang nasabi kundi 'Bakit ngayon lang ako nakapagbasa ng libro ni sir Ricky Lee?'
Ito ang pinakaunang nobela ni Ricky Lee na aking nabasa.
Mayaman sa kwento ang bawat tauhan. Mararamdaman mo yung pasanin ng bawat isa mula sa batang pipi na tabingi ang mukha, sa mga pasanin na dinanas ni Marta, Badong, Joaquin at Tomas at hanggang sa sinapit ng abandonadong bahay.
May kaunting saya, galit, at labis na kalungkutan ang naramdaman ko habang binabasa ko itong aklat. Saya sa naging wakas ng kwento na punong-puno ng reyalisasyon, galit sa mga kalabisan ng mga kontrabida (mula sa mga batang hamog at ni Tomas), at lungkot sa mga bagay na hindi mo malalaman at mauunawaan kung walang magkukuwento ng buong pangyayari na katulad ng bahay ni Marta.
Bilang panapos, ito ang isa sa mga quote na nagustuhan ko sa libro;
At first, medyo weird siya in a good way—like “wait, bakit ganito yung narration?” But habang tumatagal, it slowly sinks in kung gaano kabigat yung story. Hindi siya yung type na iiyak ka agad, pero may lingering feeling na ang bigat sa dibdib after reading.
What I liked is how simple yung writing. Ang dali niyang basahin, parang kinukuwentuhan ka lang. Pero at the same time, ang dark ng themes. That contrast made it hit harder for me. Parang hindi niya pinipilit maging dramatic, pero ramdam mo pa rin.
Also, ang interesting nung perspective ng “bahay” mismo. At first akala ko gimmick lang, pero it actually worked? It made the story feel more… haunting. Parang may silent witness sa lahat.
Hindi siya perfect though. May parts na parang bitin or I wished mas na-explore pa, especially sa emotions ng characters. Pero overall, it’s the kind of book na matatapos mo agad, then mapapa-“wait… huh..” ka after.
Tungkol sa isang ina, batang pipi, karpintero, anak na salbahe(?) na tulak ng shabu, at anak na pari.
Bahay na ikinukwento ang sinapit ng lahat ng mga nanirahan sa kanya. Lagpas sa emosyonal na bigat, nag-aalok itong nobela ni Ricky Lee ng isa pang makabagong paraan ng pagsulat sa pamamagitan ng pagbasag sa tradisyonal na takbo ng mga pangyayari kapalit ng mga kuwentong nakabatay sa espasyo.
Lantad ang talino ng awtor sa paghati ng mga kabanata. Pisikal na kapaligiran ang nagdidikta sa daloy ng mga sikreto. Sa pamamagitan ng kakaibang POV, ang bahay, bigla bigla'y naging isang buhay na talaarawan na nagtatagpi-tagpi sa kasalukuyang trahedya ng pamilya at sa multo ng mga naunang nanirahan dito.
Nilalampasan ng nobelang ito ang limitasyon ng pagkukuwento; pinatutunayan na ang bawat sulok ay may alaala, na minsan rin, maririnig na ang pinakamalakas na boses sa kuwento ay nagmumula sa mismong silid kung saan ito unang naganap.
Syempre hindi matatapos ang Buwan ng Wika nang walang binabasang Filipiniana. Natapos ko ang nobelang ito nang isang upuan, hindi lang dahil sa iksi nito pero dahil din sa paghila ng kwento sa akin sa isang mundo kung saan ang isang bahay ay may kakayanang magkuwento, at ang piping bata ay bida sa kwento ng ibang tao.
Nakatago sa kwento nina Marta, Tomas, Badong, Joaquin, ng bahay, at ng batang tabingi ang mukha, ang mabigat na responsbilidad nating magkwento lalo na sa panahon ng inhustisya. Lagi kong tataandaan ang paalala ng bahay na saksi sa buhay ni Marta: "Di ko mapipigilan. Kailangan kong magkuwento kagaya ng kailangang umawit ng ibon, o manggamot ng manggagamot. Nabubuhay lang ako dahil sa pagkukwento, at mamamatay din ako dahil sa pagkukwento. Di ba kadalasan naman, ang dahilan kung bakit tayo nabubuhay ay siya ring dahilan kung bakit tayo mamamatay?"
Maganda ang pagkakasulat — malinis ang paglalahad nang mga pangyayari, kasalukyan man, nakaraan o simulteyong mga pangyayari. Malayo na ito sa nakagisinan kong setting ngunit alam kong maari pa ring mangyari and mga bagay sa nobela sa totoong buhay. Medyo ang hindi ko lang nagustuhan sa nobela ay ang kakulangan nang background kay Badong, ang karakter niya ay naipinta sa simula palang na "masama", kakaiba at hindi maintindihan nang ina samantalang si Joaquin naman ay mabuti at may matibay na sense of justice hanggang sa dulo. Parang malinaw na ang isa ay mabuti habang ang isa ay masama simula pa sa simula na para bang pinanganak na silang ganoon na. Nais ko pa sanang maging well-rounded ang mga karakter na nabanggit. Ngunit bukod dito, maganda ang istorya at pagbuo sa iba pang mga karakter.
Maiksi lang ang kuwento at pinag-iikutan lang ng ilang mga tauhan. Madalî siláng matandaan at magaan unawain ang istorya.
Ang paraan ng pagkukuwento, na mula sa pananaw ng nagsasalitâng bahay at pagkukuwento sa pípi’t–tabingîng-mukhang batà sa nagdaang pangyayari hanggang sa dumaloy na sa kasalukuyan kung saan ay nagtagpo na ang mga tauhan sa ikinukuwento ng bahay at ang batàng nakikinig, ay napakagandang isinalansan. Gusto ko rin ang pagiging matapang sa pagpili ng mga salita at ang pagkadikit nito sa relihiyosong aspekto ng kulturang Pilipino. Basta’t may tampok na ina sa kuwento, iba talaga ang datíng!
Sa kabilâng bandá, parang hindi naturál na basta na lang sumuko si Tomas. Sige, para sa kapakanan ng kuwento, sabihin na natin. Pero ang awkward ng datíng ng wakas, e. Para sa akin. Pero mabuti’t may nakitang pag-asa sa búhay ng batàng pípi’t tabingî’ng mukha.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Napakaganda. Kung ang kwento ng tao ay may higit na pagbabalat-kayo, ito iyon. Dahil binigyang-damdamin at diin ni Sir Ricky ang bahay. At, maging ang konsepsyon at naratibo ng bahay bilang espasyo ay lulan din ng bawat kwento na saksi ito. Nakamamangha, nakatutuwa, at kagila-gilalas kung mag-kwento ang manunulat. Malayo at malapit din ang bawat hinga ng mga karakter sa mambabasa nito. Nalulungkot, naluluha, nagagalit, natatakot, nanghihinayang, nalilito, nawawala, nakalilimot, natatawa, at natutuwa rin akong sabay ng bawat isa sa kanila. Si Joaquin ay isa na rin marahil sa mga karakter na mamamagitan sa akin at sa aking mga nauna nang mga sipi. Napakaganda. Napakaganda sapagkat puno ng poot at hiwaga rin ang bawat bahay at espasyo ng ating mga buhay. Mabuhay ka Sir Ricky Lee!
It felt like I was reading a screenplay more than a novel, but I welcome it.
The magic realism, the connection of each characters and the focal point of storytelling are all key players to discuss trauma and hope. Aling Marta is every Filipino who sought refuge in love, in faith and in traditional essence of home. The talking house becomes an immovable witness to tragedies.
I didn’t know where the story was going. I was expecting a violent encounter as the truth unraveled. I see the point of going the other route. At this point, it felt like we all need a message of truth, to express our anger in a rational but physical sense… and move on.
In 3-5 years time, I see this staged as a play, or an indie film.
Kapag nanonood ako ng mga films ni Kore-eda, palagi kong nasasabi na they always leave me feeling full. Ganoon din ang pakiramdam ko tuwing nagbabasa ako ng mga libro ni Sir Ricky Lee.
Sa Bahay Ni Marta, napakaganda ng pagkakasulat kahit maiksi lang. Bawat character ay buo, malinaw at may sariling tinig. Kaya pinakapaborito kong bahagi ay iyong bandang dulo na, kung saan sabay-sabay na ikinukuwento ang mga nangyayari sa iba't-ibang characters. It reminds me of the concept of sonder.
Ang tumatak na linya naman sa akin ay "Naging saksi ako sa lahat, kaya tungkulin ko ang magkuwento." Dahil dito, gusto ko pang mabuhay at magpapatuloy sa pagkuwento, hindi lamang para sa sarili ko, kundi para sa iba na hindi nabibigyan ng tinig.
This entire review has been hidden because of spoilers.
binasa ko ang librong ito bilang isang pagtatangkang mas kilalanin si Ricky Lee bilang manunulat. sa kabila ng kanyang reputasyon, malinaw sa akin ang hangganan ng kanyang lakas: mahusay siyang screenwriter, ngunit hindi ganoon kaepektibo bilang nobelista. ang prosa ay sobrang linear at kontrolado, na para bang takot lumihis o mag-eksperimento. paulit-ulit ang mga banghay at temang tinatahak—mga ideyang tila pamilyar na, at sa halip na palalimin o hamunin, ay muling inuulit lamang. kung sa pelikula ay epektibo ang ganitong disiplina, sa nobela naman ay nagiging limitasyon ito. sa pahina, kulang ang pagsuway sa porma, kulang ang lalim, at higit sa lahat, kulang ang radikal na imahinasyon na inaasahan sa anyong nobela.