Ambtenaren hebben de plicht een minister tegen te spreken als zij vinden dat een minister richting afgrond gaat. Maar tegenspraak komt niet altijd gelegen. En daarbij komt dat degene die je tegenspreekt als ambtenaar, ook de persoon is onder wiens gezag je opereert.
Zowel over het belang van tegenspraak als het probleem van tegenspreken heeft Mark Frequin een mooi en lekker leesbaar boek geschreven. Het is een verhalenbundel over de piste waarin ministers en topambtenaren samen optreden. Maar zijn verhalen gaan ook over ervaringen in de werelden van bergbeklimmers, ontdekkingsreizigers, Romeinse keizers, CEO’s en hofnarren.
Over tegenspraak wordt veel gesproken, maar weinig geschreven. Zeker niet op een toegankelijke manier. Dat maakt dit boek uniek, zeker omdat het geschreven is door een topambtenaar die de overheid van binnenuit kent.
Vier jaar geleden begon ik in dit boek. Vlak daarna raakte ik het kwijt tijdens een verhuizing. Een aantal dagen geleden kwam het weer tevoorschijn en begon ik vol enthousiasme opnieuw. Helaas bleek dat enthousiasme van korte duur: na een aantal hoofdstukken heb ik besloten het boek te DNF'en (Did Not Finish).
Wat een interessant onderwerp had kunnen zijn, is helaas verpakt in een zeer matig geschreven boek.
De hoofdstukken voelen onsamenhangend en de indeling is niet altijd logisch. Ook binnen de hoofdstukken zelf miste ik een duidelijke structuur. Er wordt veel herhaald, maar het is vaak onduidelijk wat precies het centrale argument of punt van een passage is. Zinnen en paragrafen volgen elkaar zonder duidelijke logische samenhang, waardoor het verhaal van de hak op de tak springt. Tussendoor worden anekdotes aangehaald waarvan onduidelijk is wat ze bijdragen.
Ook de schrijfstijl werkte voor mij niet. De toon is overdreven gezellig, wat ik bij een inhoudelijk onderwerp als dit eerder afleidend dan prettig vind. Daarnaast kwam ik regelmatig opvallende interpunctie- en opmaakfouten tegen, zoals citaten waarbij alleen het afsluitende aanhalingsteken aanwezig lijkt te zijn, waardoor niet duidelijk is waar het citaat begint, en vraagtekens achter zinnen die helemaal geen vraag zijn.
Dat vind ik vooral jammer omdat er, met wat zoeken, zeker interessante standpunten en ideeën in het boek te vinden waren. Ik had graag gezien dat die verder en systematischer waren uitgewerkt.
Na een aantal hoofdstukken had ik daarom niet langer het gevoel dat het boek ergens naartoe werkte en heb ik het opgegeven. DNF.
Prettig, overzichtelijk boek over de dagelijkse praktijk van de (top)ambtenaar. Schrijver balanceert, maar dat schrijft hij zelf ook, tussen openheid over zijn ervaringen met tegenspraak richting bewindspersonen en wat je logischerwijs niet op kunt schrijven.
Leuk onderwerp, best soepel geschreven, maar blijft wat mij betreft wat hangen op telkens hetzelfde punt: tegenspraak is belangrijk, maar niet makkelijk. Wat mij betreft hadden de voorbeelden wat verder uitgediept mogen worden en hadden er meer uitstapjes naar andere sectoren gemogen.