What do you think?
Rate this book
Ota Pavel. Pod powierzchnią
Wszyscy Czesi wiedzą, kim był Ota Pavel. Syn czeskiego Żyda dotknięty traumą Holocaustu, powojenny ideowy komunista, najpracowitszy czeski dziennikarz sportowy, obsesyjny perfekcjonista, genialny pisarz dotknięty chorobą psychiczną.
Życie Oty Pavla jest wcieleniem dwudziestowiecznego losu mieszkańca Europy Środkowej, modelowym przykładem tego, jak wielkie wydarzenia determinują losy człowieka, nawet jeśli on sam nie miał na nie żadnego wpływu. Pavlowi najbardziej zależało na tym, by zostać pisarzem. To się udało. I chociaż nie zaznał sławy ani splendorów, wpisał się w wielką tradycję środkowoeuropejskiej literatury żydowskiej, której symbolami są Franz Kafka, Egon Erwin Kisch czy Max Brod, pozostając jednocześnie pisarzem na wskroś czeskim.
Wielu Polaków czytało Śmierć pięknych saren, wielu zakochało się w tej książce od pierwszej lektury, ale teraz mamy okazję dowiedzieć się więcej o człowieku, który kiedyś w życiu postanowił: "Najpierw sprawię sobie maszynę do pisania, a zaraz potem piękną wędkę na ryby".
Życie Oty Pavla jest wcieleniem dwudziestowiecznego losu mieszkańca Europy Środkowej, modelowym przykładem tego, jak wielkie wydarzenia determinują losy człowieka, nawet jeśli on sam nie miał na nie żadnego wpływu. Pavlowi najbardziej zależało na tym, by zostać pisarzem. To się udało. I chociaż nie zaznał sławy ani splendorów, wpisał się w wielką tradycję środkowoeuropejskiej literatury żydowskiej, której symbolami są Franz Kafka, Egon Erwin Kisch czy Max Brod, pozostając jednocześnie pisarzem na wskroś czeskim.
Wielu Polaków czytało Śmierć pięknych saren, wielu zakochało się w tej książce od pierwszej lektury, ale teraz mamy okazję dowiedzieć się więcej o człowieku, który kiedyś w życiu postanowił: "Najpierw sprawię sobie maszynę do pisania, a zaraz potem piękną wędkę na ryby".
328 pages, Hardcover
First published March 16, 2018
4 people are currently reading
121 people want to read
About the author
Aleksander Kaczorowski
16 books4 followersPolski bohemista, tłumacz, eseista i dziennikarz.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 14 of 14 reviews
November 3, 2021
Ładne.
Smutne jak piękne sarny o wielkich oczach.
Smutne jak piękne sarny o wielkich oczach.
November 6, 2025
Lubię czytać biografię, bo zawsze to poszerza wiedzę na temat przeszłych czasów i czytając tą książkę najczęściej czułam ulgę, że urodziłam się już w innym świecie.
Super były te opisy Oty, który czilowal sobie nad wodą i doceniał przyrodę.
Czasem gubiłam się w narracji i nie wiedziałam o kim mowa, ale też może dlatego, bo nie znam zbytnio czeskich pisarzy.
Dobrze było to przeczytać zanim sięgnę po książki Oty, bo czuję, że mam teraz olbrzymi kontekst, który wzbogaci mi czytanie „Śmierć pięknych saren”. Już zamówiłam i nie mogę się doczekać, aż przeczytam.
Czytajcie biografie lol, mój nauczyciel od historii w gimnazjum mówił by czytać i miał racje, jakoś to uczy życia i historii (w skrócie, ale z pierwszej ręki).
3,5 bo czasem nie wiedziałam o kim mowa w tekście, maybe moja wina.
Super były te opisy Oty, który czilowal sobie nad wodą i doceniał przyrodę.
Czasem gubiłam się w narracji i nie wiedziałam o kim mowa, ale też może dlatego, bo nie znam zbytnio czeskich pisarzy.
Dobrze było to przeczytać zanim sięgnę po książki Oty, bo czuję, że mam teraz olbrzymi kontekst, który wzbogaci mi czytanie „Śmierć pięknych saren”. Już zamówiłam i nie mogę się doczekać, aż przeczytam.
Czytajcie biografie lol, mój nauczyciel od historii w gimnazjum mówił by czytać i miał racje, jakoś to uczy życia i historii (w skrócie, ale z pierwszej ręki).
3,5 bo czasem nie wiedziałam o kim mowa w tekście, maybe moja wina.
February 5, 2019
Przeczytałam z przyjemnością i wielkim zainteresowaniem. Bardzo cenię twórczość Pavla, więc z ogromnym zaciekawieniem sięgnęłam po jego biografię. Warte uwagi są fragmenty poświęcone twórcy i jego rodzinie, ale za dużo tu politykowania i zagłębiania się w życiorysy znajomych albo osób, które epizodycznie pojawiły się w otoczeniu pisarza.
Tak czy inaczej - przeczytać warto. Bo całość czyta się naprawdę dobrze.
Tak czy inaczej - przeczytać warto. Bo całość czyta się naprawdę dobrze.
March 19, 2019
Rzadko czytam biografie, bo nie przepadam za poznawaniem autora od tej "suchej" strony, ale tę czytało się tak lekko i płynnie, i z zaciekawieniem. Poznalam nie tylko życie Oty Pavela (przepraszam, nie mam pojęcia, jak się odmienia jego nazwisko), ale dowiedzialam się też trochę o historii i polityce jego kraju po roku '45, a taka wiedza jest dla mnie zawsze bardzo cenna.
October 16, 2022
Nie wiem czy Czesi mają Order św. Wacława, wiem za to, że bezsprzecznie należy się AK. Za tłumaczenia, za biografie, za to że jak mało kto, tak wiele robi dla tej czesko-polskiej wspólnoty. Pavel w swojej prozie był wyjątkowo autobiograficzny, kto czytał - poczuje się tutaj jak ryba wpuszczona na powrót do rzeki.
Ciepła, bardzo dobra książka.
Ciepła, bardzo dobra książka.
July 8, 2020
Zacząłem czytać biografię Oty Pavla z wielkim zainteresowaniem, może nawet z pewnym entuzjazmem. W latach dziewięćdziesiątych lubiłem artykuły Aleksandra Kaczorowskiego dotyczące Czech i czeskiej literatury w „Gazecie Wyborczej”. Był wtedy młodym tłumaczem i publicystą, bodaj najciekawszym bohemistą swego pokolenia. Posługiwał się żywym, przejrzystym stylem i to się do dzisiaj nie zmieniło.
Z biegiem lektury książki moje emocje słabły. Musiałem sobie zadać pytanie, już po przeczytaniu całości, co się tak naprawdę stało. Trzeba zacząć od dość podstawowej kwestii – opisać losy Pavla tak, by zainteresować czytelnika, nie jest łatwo. Kluczowymi punktami w jego życiorysie są choroba psychiczna, no i oczywiście twórczość, garść znakomitych, niedługich opowiadań, napisanych w ciągu ostatnich lat życia, które przyniosły mu sławę, ale raczej pośmiertną. Jednak sam pisarz nie był mimo wszystko bardzo wyrazistą postacią i trudno nawet zdolnemu biografowi na tyle ją ożywić, by mogła zabłysnąć w charakterze bohatera książki. Dużo ciekawszy był jego ojciec, Leo, któremu Pavel poświęcił tomik „Śmierć pięknych saren”. Kiedy czytamy o historii rodziny Popperów (tak się nazywali do 1955 r.), o okresie przedwojennym i wojennym, kiedy sam Ota był jeszcze dzieckiem, jest to, przynajmniej dla mnie, historia bardzo zajmująca. W dalszych partiach, poświęconych czasom późniejszym, czasom aktywności dziennikarskiej i pisarskiej Pavla, napięcie opada, a i sam autor pisze z wyraźnym wysiłkiem. Zabawne, że również korektora musiało dopaść podobne uczucie, bo w ostatnich rozdziałach jest sporo błędów i literówek; wcześniej się nie zdarzały.
Aleksander Kaczorowski zadał sobie sporo trudu, by rzetelnie przygotować się do przedstawienia życia Oty Pavla. Dotarł do jego synów, rozmawiał nawet z dalekimi jego krewnymi, którym udało się przed samą wojną wyemigrować do Ameryki. Przytoczona na końcu książki bibliografia jest obszerna, autor nawet spędził trochę czasu, wędrując brzegami Berounki, w krainie szczęśliwego dzieciństwa Pavla, opisanej w jego literackim arcydziele. A jednak odniosłem wrażenie, że ta wiedza niewiele wnosi do portretu pisarza. Większość informacji o nim pochodzi z autobiograficznych opowiadań Pavla – w formie rzetelnie, trzeba przyznać, przytaczanych cytatów lub fraz autorstwa Kaczorowskiego. Ciekawymi dodatkowymi źródłami okazuje się w zasadzie tylko korespondencja z najstarszym bratem Oty Hugonem i wieloletnim przyjacielem Arnoštem Lustigiem.
W gruncie rzeczy, trochę paradoksalnie, prawie równorzędnym bohaterem książki Kaczorowskiego jest Leo Popper, który tak fascynował Otę jako jego przeciwieństwo, barwna osobowość, trochę awanturnik, fantasta, najczęściej pełen nieokiełznanej energii, innym razem popadający w stany melancholijne. Najciekawsze było dla mnie, jak jego żydowskość, której w okresie międzywojennym próbował się pozbyć, czując się w pełni Czechem i w tym duchu wychowując synów, zaważy w końcu na życiu całej jego rodziny, gdy do głosu dojdą dwa dwudziestowieczne totalizmy: hitleryzm i komunizm. Jego powojenny entuzjazm do komunistów i straszne rozczarowanie, gdy podczas procesu Slánský'ego w partyjnej gazecie „Rudé právo” ukazała się lista oskarżonych, przy każdym z dopiskiem „pochodzenia żydowskiego” (dokładniej jedenastu na czternastu podsądnych było Żydami), opisał Pavel w przejmującym opowiadaniu „Bieg przez Pragę”, jedynym, które w wyniku interwencji cenzury zostało w całości usunięte ze „Śmierci pięknych saren”. Pisze Pavel: „Przestał być […] komunistą i stał się znowu Żydem. Patrzyliśmy na siebie. Miał w oczach coś, czego wcześniej nigdy u niego nie widziałem. Odbijało się w nich przeraźliwe rozczarowanie, poczucie beznadziei i rozpacz człowieka, który chciał przejść po stabilnym moście na drugą stronę rzeki, a tego mostu w rzeczywistości nie ma.” Był rok 1952, Ota miał 22 lata i zaczynał swoją karierę dziennikarza sportowego.
Z biegiem lektury książki moje emocje słabły. Musiałem sobie zadać pytanie, już po przeczytaniu całości, co się tak naprawdę stało. Trzeba zacząć od dość podstawowej kwestii – opisać losy Pavla tak, by zainteresować czytelnika, nie jest łatwo. Kluczowymi punktami w jego życiorysie są choroba psychiczna, no i oczywiście twórczość, garść znakomitych, niedługich opowiadań, napisanych w ciągu ostatnich lat życia, które przyniosły mu sławę, ale raczej pośmiertną. Jednak sam pisarz nie był mimo wszystko bardzo wyrazistą postacią i trudno nawet zdolnemu biografowi na tyle ją ożywić, by mogła zabłysnąć w charakterze bohatera książki. Dużo ciekawszy był jego ojciec, Leo, któremu Pavel poświęcił tomik „Śmierć pięknych saren”. Kiedy czytamy o historii rodziny Popperów (tak się nazywali do 1955 r.), o okresie przedwojennym i wojennym, kiedy sam Ota był jeszcze dzieckiem, jest to, przynajmniej dla mnie, historia bardzo zajmująca. W dalszych partiach, poświęconych czasom późniejszym, czasom aktywności dziennikarskiej i pisarskiej Pavla, napięcie opada, a i sam autor pisze z wyraźnym wysiłkiem. Zabawne, że również korektora musiało dopaść podobne uczucie, bo w ostatnich rozdziałach jest sporo błędów i literówek; wcześniej się nie zdarzały.
Aleksander Kaczorowski zadał sobie sporo trudu, by rzetelnie przygotować się do przedstawienia życia Oty Pavla. Dotarł do jego synów, rozmawiał nawet z dalekimi jego krewnymi, którym udało się przed samą wojną wyemigrować do Ameryki. Przytoczona na końcu książki bibliografia jest obszerna, autor nawet spędził trochę czasu, wędrując brzegami Berounki, w krainie szczęśliwego dzieciństwa Pavla, opisanej w jego literackim arcydziele. A jednak odniosłem wrażenie, że ta wiedza niewiele wnosi do portretu pisarza. Większość informacji o nim pochodzi z autobiograficznych opowiadań Pavla – w formie rzetelnie, trzeba przyznać, przytaczanych cytatów lub fraz autorstwa Kaczorowskiego. Ciekawymi dodatkowymi źródłami okazuje się w zasadzie tylko korespondencja z najstarszym bratem Oty Hugonem i wieloletnim przyjacielem Arnoštem Lustigiem.
W gruncie rzeczy, trochę paradoksalnie, prawie równorzędnym bohaterem książki Kaczorowskiego jest Leo Popper, który tak fascynował Otę jako jego przeciwieństwo, barwna osobowość, trochę awanturnik, fantasta, najczęściej pełen nieokiełznanej energii, innym razem popadający w stany melancholijne. Najciekawsze było dla mnie, jak jego żydowskość, której w okresie międzywojennym próbował się pozbyć, czując się w pełni Czechem i w tym duchu wychowując synów, zaważy w końcu na życiu całej jego rodziny, gdy do głosu dojdą dwa dwudziestowieczne totalizmy: hitleryzm i komunizm. Jego powojenny entuzjazm do komunistów i straszne rozczarowanie, gdy podczas procesu Slánský'ego w partyjnej gazecie „Rudé právo” ukazała się lista oskarżonych, przy każdym z dopiskiem „pochodzenia żydowskiego” (dokładniej jedenastu na czternastu podsądnych było Żydami), opisał Pavel w przejmującym opowiadaniu „Bieg przez Pragę”, jedynym, które w wyniku interwencji cenzury zostało w całości usunięte ze „Śmierci pięknych saren”. Pisze Pavel: „Przestał być […] komunistą i stał się znowu Żydem. Patrzyliśmy na siebie. Miał w oczach coś, czego wcześniej nigdy u niego nie widziałem. Odbijało się w nich przeraźliwe rozczarowanie, poczucie beznadziei i rozpacz człowieka, który chciał przejść po stabilnym moście na drugą stronę rzeki, a tego mostu w rzeczywistości nie ma.” Był rok 1952, Ota miał 22 lata i zaczynał swoją karierę dziennikarza sportowego.
February 12, 2024
W sumie ciekawy przypadek, bo to chyba pierwszy raz jak czytam biografię kogoś, o kim do tej pory nie słyszałem. Normalnie nie mam większych problemów z opisywaniem biografii, ale tutaj po prostu podzielę się wrażeniami.
Historia Oty (a także jego rodziny, bo odgrywa tu wielką rolę) zdecydowanie mnie poruszyła. Rzeczywiście, losami jego i jego ojca, Leo Poppera, można by śmiało obdzielić dziesiątkę zwykłych ludzi. Te przeżycia, a także zamiłowanie do sportu stały się później inspiracją dla jego twórczości, która oczarowała olbrzymie grono czytelników. Niestety, historia Oty, naznaczona tragedią jego choroby psychicznej, nie miała szczęśliwego zakończenia.
Kaczorowski opowiedział to wszystko w świetnym, gawędziarskim stylu, dyskretnie przeplatając to swoim podziwem dla Pavla. W tym celu zrobił olbrzymi research, docierając do krewnych, znajomych i innych ludzi, którzy osobiście znali Otę. Podążał jego ścieżkami w Pradze, Buštěhradzie i innych miejscach.
Książka naprawdę mi się podobała i teraz na pewno sięgnę po książki Oty. Jeśli chodzi o "Pod powierzchnią", to zdecydowanie polecam ;)
Historia Oty (a także jego rodziny, bo odgrywa tu wielką rolę) zdecydowanie mnie poruszyła. Rzeczywiście, losami jego i jego ojca, Leo Poppera, można by śmiało obdzielić dziesiątkę zwykłych ludzi. Te przeżycia, a także zamiłowanie do sportu stały się później inspiracją dla jego twórczości, która oczarowała olbrzymie grono czytelników. Niestety, historia Oty, naznaczona tragedią jego choroby psychicznej, nie miała szczęśliwego zakończenia.
Kaczorowski opowiedział to wszystko w świetnym, gawędziarskim stylu, dyskretnie przeplatając to swoim podziwem dla Pavla. W tym celu zrobił olbrzymi research, docierając do krewnych, znajomych i innych ludzi, którzy osobiście znali Otę. Podążał jego ścieżkami w Pradze, Buštěhradzie i innych miejscach.
Książka naprawdę mi się podobała i teraz na pewno sięgnę po książki Oty. Jeśli chodzi o "Pod powierzchnią", to zdecydowanie polecam ;)
September 30, 2020
Životopis oblíbeného spisovatele zmítaného psychickou chorobou očima polského autora. Zajímavá kombinace. Autor knihu prokládá četnými citacemi z Pavlových knih, či jeho korespondence s rodinou a přáteli, i když občas není úplně jasné, co je citace a co líčení Pavlova života. Sem tam jsem si všiml nějakých dějových nepřesností, což od autora ze zahraničí tak úplně nepřekvapí.
July 3, 2025
Fajne, ale sam Ota Pavel trochę ginie w szerszym kontekście prezentowanym przez autora. Kiedy jest to na rzecz rodziny Pavla, to nie mam zastrzeżeń, ale mam wrażenie, że tak długie wstawki okołohistoryczne albo przybliżenie niektórych postaci nie było aż tak potrzebne.
Jednak nadal, bardzo użyteczna lektura.
Jednak nadal, bardzo użyteczna lektura.
July 31, 2025
Kdybych nevěděla, že to psal Polák, téměř bych to nepoznala, snad jen z pár narážek např. na pohřbívání (“jak je v Čechách běžné”). Velmi dobrá práce se zdroji i s pamětníky. Věděla jsem jen ty běžné věci (díla, sourozence, epizodu v Innsbrucku), bylo to velmi zajímavé.
July 27, 2018
Poprawna i nudna. Za bardzo „człowiek na tle epoki”, wątło i powierzchownie o samym człowieku.
March 5, 2019
Całkiem składna biografia Oty Pavela, czeskiego dziennikarza sportowego, i jak ciągnęła się za nim przez całe życie trauma wojny.
February 4, 2021
Pěkné propojení a doplnění povídek Oty Pavla o části, které se do knih z různých důvodů nedostaly.
Displaying 1 - 14 of 14 reviews