Proeftuin Italië

by Pepijn Corduwener, Arthur Weststeijn

Iedereen kent Italië als een prachtig land, rijk aan cultuur, esthetiek en heerlijk eten. Maar waar het de politiek aangaat, wordt Italië vaak gezien als een land dat achterloopt, met politici als showpremier Silvio Berlusconi en de komiek Beppe Grillo.
Proeftuin Italië draait dit perspectief radicaal om en biedt een nieuwe visie op Italië als juist de trendsetter van de moderne politiek. Sinds de eenwording in 1861 heeft het land namelijk een voortdurende reeks experimenten gelanceerd om de kloof tussen burger en politiek te overbruggen. Die Italiaanse experimenten zijn vervolgens elders nagevolgd: Mussolini introduceerde het fascisme ver voordat Hitler de macht greep, Berlusconi wees de populisten in Europa en Amerika al in de jaren negentig de weg.
In Proeftuin Italië doen historici en Italië-kenners Pepijn Corduwener en Arthur Weststeijn de meeslepende geschiedenis van Italië uit de doeken, van Garibaldi in de negentiende eeuw tot Grillo nu. Aan de hand van politieke sleutelfiguren, maar ook romans, films en muziek vertellen ze hoe het mooiste land van Europa uitgroeide tot proeftuin van de moderne wereld.

Genres: History

288 pages, Paperback

First published February 20, 2018

Reviews

[Tommy Trionfetti · Rating 5 out of 5]

In 'Proeftuin Italië' belichten historici Pepijn Corduwener en Arthur Weststeijn de geschiedenis van Italië vanuit een originele invalshoek. Italië loopt qua politiek niet achter op de rest van het westen, maar is integendeel een heuse trendsetter. De grote politieke golven worden beschreven als experimenten die gretig navolging kregen. Experimenten die tot doel hadden drie gapende kloven te dichten: die tussen elite en volk; Noord en Zuid; en tussen Italië en de rest van Europa. Elk experiment was van meet af aan gedoemd om te mislukken en luidde daarmee het volgende experiment in.
Het eerste nationalistische experiment dat in de negentiende eeuw een verenigd en liberaal Italië opleverde stond onder andere model voor de eenmaking van Duitsland en Joegoslavië.
Het tweede totalitaire experiment onder de fascisten was een inspiratiebron voor Franco in Spanje en met name de nationaalsocialisten in Duitsland.
De Europese naoorlogse partijdemocratie kreeg eerst vaste voet aan de grond in Italië, waar de toekomstige christendemocraten nog tijdens de oorlog de krijtlijnen voor dit model uittekenden.
De ineenstorting van dit model en het vierde populistisch experiment onder Berlusconi geschiedde lang voor Le Pen, Wilders, Trump, Orban en anderen household names werden.
De Vijfsterrenbeweging die onlangs in de nieuwe Italiaanse regering stapte is volgens de schrijvers een zoveelste experiment dat ons toont wat ook de rest van het westen te wachten staat. Niet alleen zwevende kiezers, maar ook zwevende partijen wiens standpunten en denkbeelden fluctueren op de grillige golven van het internet en de sociale media.
Zeer leesbare moderne geschiedenis van een boeiende natie.

[Mathijs · Rating 3 out of 5]

Goed boek als inleidend overzicht van de moderne politieke geschiedenis van Italië. Eens met het kernidee van de auteurs dat Italië de politieke avant-garde is. Pluspunten: helder en duidelijk geschreven. Van de lezer wordt geen gedetailleerde voorkennis verwacht maar tegelijkertijd wordt de lezer wel voor vol aangezien. Minpunten: er is niet gekozen voor voetnoten in de tekst. Dat kan de lezer best gebruiken mijns inziens. De epiloog rond de vijfsterrenbeweging is wel erg kort door de bocht en mist bijvoorbeeld Salvini volledig. De epiloog lijkt wat overhaast als nagedachte geschreven. Het register achterin is ook niet heel uitgebreid. Tweemaal wilde ik iets terugzoeken (Umberto Eco en nog iets) en tweemaal ving ik bot.

[Stephan Neijenhuis · Rating 5 out of 5]

Erg fijn boek met een duidelijke lijn. De Italiaanse politieke geschiedenis van de afgelopen anderhalve eeuw wordt goed beschreven en de schrijvers voegen daar meteen interessante eigen analyses aan toe.

Voor geïnteresseerden ook erg fijn dat ze hun bibliografie niet plichtmatig met een beknopte opsomming leveren, maar aangeven welke bronnen voor welke onderdelen zijn gebruikt en welke boeken leestips zijn voor mensen die zich interesseren in die onderdelen van de Italiaanse geschiedenis. Waarom doen meer schrijvers dat niet?

[Sigrid Delphine · Rating 4 out of 5]

Een bijzonder leesbaar academisch werk, dat goed in elkaar zit/een duidelijke structuur heeft en een soepele chronologische verhaallijn. De theorie dat Italie een voorloper is en niet alleen alles als eerste ontdekt, maar ook gedoemd is daar als eerste in te falen, is natuurlijk wat elke Italie-fanaat graag hoort - al valt er het een en ander tegenin te brengen. Niettemin goed beargumenteerd, en een heel andere insteek. Ik kan alleen het woord 'kloof' niet meer horen.

[Tanja Mandersloot · Rating 5 out of 5]

Interessante blik op Italiaanse geschiedenis vanaf dat het een staat werd (1860). En de relatie die wordt gelegd met de ontwikkeling van democratie in andere landen. Goed geschreven en goed leesbaar