Eind november 1941. Na de Duitse opmars in Europa is de angst groot dat Nederlands-Indië zal worden aangevallen door Japan. In Engeland krijgt koningin Wilhelmina op haar landgoed Stubbings House bezoek van de Britse premier Winston Churchill. Hij stelt haar voor een onverwacht en verschrikkelijk dilemma. Tot haar wanhoop zal Wilhelmina moeten instemmen met zijn geheime verzoek, waardoor de oorlog een totaal andere wending zal krijgen.
Acht jaar later: Nederland vecht een eigen oorlog in Nederlands-Indië, waar de nationalisten van Soekarno de onafhankelijke Republik Indonesia hebben uitgeroepen. Voormalig inlichtingenofficier Arnie Springer hoort dat zijn oude liefde op Java is verdwenen nadat ze samen werd gezien met de beruchte Nederlandse deserteur Poncke Princen. Hoewel Arnie na de gruwelen van de jappenkampen gezworen heeft nooit terug te gaan, vliegt hij in april 1948 naar Batavia. In de tropische hitte onderneemt hij een levensgevaarlijke zoektocht, en belandt in een mijnenveld van intriges waarin alles verband lijkt te houden met het pact van Wilhelmina en Churchill in Stubbings House.
3.5 sterren Soms politiek verwarrend en ingewikkeld. Een deel van het boek is twee sterren maar er is zeker ook een deel van vijf sterren. Ik heb er weer wat van geleerd en de verantwoording achterin bevestigt de informatie die in het boek is gebruikt.
Al op jonge leeftijd was Tomas Ross geïntrigeerd door Indië, dat sinds de onafhankelijkheid van 17 augustus 1945 Indonesië wordt genoemd. Dit bracht hem een paar jaar geleden op het idee om een trilogie te schrijven over Arnie Springer, Indiëganger en voormalig spion bij de Nederlandse veiligheidsdienst. De drie boeken spelen zich vlak na de beëindiging van de Tweede Wereldoorlog af. De eerste twee delen uit het drieluik zijn Van de doden niets dan goeds en De onderkoning van Indië. Het laatste en derde deel, Het verdriet van Wilhelmina, is in 2018 verschenen.
Eind november 1941 brengt Winston Churchill een kort bezoek aan koningin Wilhelmina, die op het landgoed Stubbings House verblijft. Hij doet haar een voorstel waardoor ze in tweestrijd komt te staan. Uiteindelijk stemt ze ermee in. Een paar dagen later wordt een schip beschoten. Er is één overlevende, korporaal John de Bruyn. Acht jaar later vertrekt Arnie Springer naar Indonesië, waar Anke de Bruyn, John's zus en ex-vriendin van Arnie, verdwenen is. Hij begint een zoekactie die niet zonder gevaar blijkt te zijn. De verdwijning van Anke en de hachelijke situaties waarin Arnie terechtkomt, lijken alle het gevolg te zijn van de geheime deal tussen Churchill en Wilhelmina.
Voordat het eigenlijke verhaal begint, wordt in twee hoofdstukken verteld wat daaraan voorafgegaan is. In feite kan dit beschouwd worden als een proloog, maar daarmee worden deze hoofdstukken tekortgedaan. Ze hebben namelijk meer inhoud dan de gemiddelde inleiding en zijn dan ook van wezenlijk belang voor het verhaal en het begrijpen ervan. Tevens is het overduidelijk dat deze hoofdstukken ten grondslag liggen aan de titel van het boek. In het nawoord van Het verdriet van Wilhelmina gaat Ross wat dieper in op een aantal gebeurtenissen die in de Tweede Wereldoorlog, maar ook later in Nederlands-Indië hebben plaatsgevonden en die een inspiratie vormden voor het schrijven van dit boek en zo goed als zeker van de gehele trilogie.
Omdat Het verdriet van Wilhelmina het laatste deel is van het drieluik zal het niemand verbazen dat een aantal personages hierin teruggekeerd is. Heel sporadisch komt Ross terug op wat in een van de eerdere boeken heeft plaatsgevonden. Dit mag en kan echter geen enkel beletsel zijn om dit derde boek afzonderlijk van de andere te gaan lezen. De lezer die de eerste twee boeken niet gelezen heeft, zal niet merken dat hij wat mist. Behalve misschien dat je dan wat meer over de achtergrond van Arnie Springer weet, en in mindere mate enkele andere personages.
Van Tomas Ross is bekend dat hij in zijn boeken feiten met fictie vermengt. Het resultaat is een realistische thriller waarin het vaak moeilijk is om het onderscheid tussen werkelijkheid en onwerkelijkheid te kunnen maken. Dat is knap, want daardoor gaat het voor de lezer leven en zal het verhaal, dat overigens ook erg beeldend is geschreven, hem veel meer aanspreken dan wanneer het voor de volle honderd procent verzonnen zou zijn geweest. Omdat de auteur voor deze aanpak kiest, maar ook omdat af en toe teruggekeerd wordt naar een eerdere periode, zal de lezer de aandacht er wel bij moeten blijven houden. Niet erg, want het boek is dermate intrigerend om het van begin tot eind geboeid te volgen.
Het verdriet van Wilhelmina is een waardig slotakkoord van het drieluik rond Arnie Springer. Tomas Ross bewijst met dit boek opnieuw dat hij de meester van de faction is, maar eveneens dat hij een auteur is die internationaal ook niet zou misstaan.
Leuk en interessant waar fictie en werkelijkheid door elkaar lopen. Aanleiding is het gerucht dat koning Wilhelmina, prins Bernhard, Churchill en Roosevelt een NL's schip bij de babuyaneilanden is getorpedeerd zodat de Japanse vloot door kon varen naar Pearl Harbour (ohau, Hawaii). John de Bruyn overleefde de aanval. Spoelde aan op eiland Isla de ostros. Kwam later achter het complot en bewijs waarna iedereen John de Bruyn wilde opsporen.
Het derde boek over Arnie Springer brengt ons naar Nederlands-Indie, 1949. Arnie gaat op zoek naar Anke, die we kennen van de eerdere delen. Anke zelf is erachter gekomen dat haar broer nog leeft. Maar zij is niet de enige die naar hem op zoek is. Dit deel komt wat langzaam op gang maar is uiteindelijk wel spannend.
Een speels en ingenieus boek. Ross is geen literair schrijver, maar veel auteurs die denken dat ze kunst bedrijven kunnen een voorbeeld nemen aan zijn creativiteit. Het plot is simpel en goed. Er worden iets teveel rollen en hoofdrollen gecreeerd; niet vreselijk storend, maar terugbladeren soms geindiceerd.
Gekocht vanwege de interessante setting. Helaas is er aan het verhaal door zijn vele personages en onverwachte tijdstappen geen touw aan vat te knopen. Na enige hoofdpijn heb ik halverwege het boek weggelegd om het niet meer uit te lezen.