What do you think?
Rate this book
Drawn from life
9781910749234 is the ISBN number in my copy of this book, accoording to Goodreads something is wrong here, Goodreads connects this ISBN number to a collection of essays by Virginia Woolf?
188 pages, Hardcover
Published January 1, 2016
13 people want to read
About the author
Michel de Montaigne
1,583 books1,559 followersMichel Eyquem de Montaigne (1532-1592) was one of the most influential writers of the French Renaissance. Montaigne is known for popularizing the essay as a literary genre. He became famous for his effortless ability to merge serious intellectual speculation with casual anecdotes and autobiography—and his massive volume Essais (translated literally as "Attempts") contains, to this day, some of the most widely influential essays ever written. Montaigne had a direct influence on writers the world over, from William Shakespeare to René Descartes, from Ralph Waldo Emerson to Stephan Zweig, from Friedrich Nietzsche to Jean-Jacques Rousseau. He was a conservative and earnest Catholic but, as a result of his anti-dogmatic cast of mind, he is considered the father, alongside his contemporary and intimate friend Étienne de La Boétie, of the "anti-conformist" tradition in French literature.
In his own time, Montaigne was admired more as a statesman then as an author. The tendency in his essays to digress into anecdotes and personal ruminations was seen as detrimental to proper style rather than as an innovation, and his declaration that, "I am myself the matter of my book", was viewed by his contemporaries as self-indulgent. In time, however, Montaigne would be recognized as embodying, perhaps better than any other author of his time, the spirit of freely entertaining doubt which began to emerge at that time. He is most famously known for his skeptical remark, "Que sais-je?" ("What do I know?").
Remarkably modern even to readers today, Montaigne's attempt to examine the world through the lens of the only thing he can depend on implicitly—his own judgment—makes him more accessible to modern readers than any other author of the Renaissance. Much of modern literary nonfiction has found inspiration in Montaigne, and writers of all kinds continue to read him for his masterful balance of intellectual knowledge and personal storytelling.
In his own time, Montaigne was admired more as a statesman then as an author. The tendency in his essays to digress into anecdotes and personal ruminations was seen as detrimental to proper style rather than as an innovation, and his declaration that, "I am myself the matter of my book", was viewed by his contemporaries as self-indulgent. In time, however, Montaigne would be recognized as embodying, perhaps better than any other author of his time, the spirit of freely entertaining doubt which began to emerge at that time. He is most famously known for his skeptical remark, "Que sais-je?" ("What do I know?").
Remarkably modern even to readers today, Montaigne's attempt to examine the world through the lens of the only thing he can depend on implicitly—his own judgment—makes him more accessible to modern readers than any other author of the Renaissance. Much of modern literary nonfiction has found inspiration in Montaigne, and writers of all kinds continue to read him for his masterful balance of intellectual knowledge and personal storytelling.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 2 of 2 reviews
April 28, 2023
„Nu nebunia noastră mă face să rîd, ci pretinsa noastră înțelepciune” (Montaigne).
O selecție din eseurile lui Montaigne realizată de prozatorul și eseistul englez Tim Parks. În introducere, Tim Parks observă că mintea lui Michel de Montaigne era plină de citate și ilustrații din scrierile unor Cicero, Vergiliu, Propertiu, Seneca, Plutarch etc. O știință pe care astăzi aproape nimeni n-o mai posedă.
„Toată cultura clasică s-a pierdut pentru noi”, admite melancolic Tim Parks. Nu mai citim în latină absolut nimic (doar în traducere și pe alese). Și, în nici un caz, nu ne mai luăm exemplele din scriitorii latini. Erudiția noastră s-a modificat radical. Nu știm mai puțin decît Montaigne, asta e limpede, știm pur și simplu altceva.
Cu ce am rămas după lectura acestui volum? Cu 5 sfaturi de la un înțelept, să zicem:
1. Ferește-te de exces, respectă măsura!
2. Eliberează-te de orice ambiție socială, trăiește retras... Dorința de notorietate, de zarvă îl strică pe om și îi îngrădește libertatea: „Este cea mai îndărătnică meteahnă”.
3. Nu-ți bate capul cu părerile oamenilor. Fiecare om are dreptul să creadă ce poftește. Nu încerca să-i schimbi opinia. Vei pierde un prieten. Și, în plus, de multe ori părerile opuse sînt egal de îndreptățite.
4. Păstrează-ți întotdeauna buna dispoziție! Fii destins! E un leac fără greș.
5. Nu încerca să fii un erou cînd nu e cazul...
August 2, 2018
I have not made my book any more than my book has made me
Whoever reads Montaigne enters an intimacy that includes writer and reader. According to his own preface, he had written his Essais for friends and relatives, " exclusively for private purposes and domestic use" The result is that the reader becomes a friend, whether he wants it or not. While Montaigne holds the pen, we read along with him and get lost with him on the wondrous winding paths of his mind.
Montaigne (1533-1592) is the inventor of the essay and immediately, in the double sense of the word, the master of the genre. Anyone who writes essays after him does so in his shadow and without the illusion of ever surpassing him. That is not a matter of impotence, it stems from the nature of the essay, which by definition is personal, inimitable, unique. Every essayist must start again, with himself. Montaigne shows how that is possible, not how it should be done. But because he was the first, the place of honor comes to him, if only to compensate for the uncertainty and doubt that, like any inventor, have crept up during his writing.
The genesis of the Essais is known. In 1571 Montaigne, whose name is actually Michel Eyquem, withdraws from public life, where he has fulfilled, among other things, the function of conseiller at the Bordeaux Parliament. At his castle Montaigne (which still exists) he starts writing his essays. Initially it is not much more than a commentary on his reading of poets and writers from Antiquity. In fact he is still looking for a subject, but gradually he realizes that he himself is his own subject, and then his project takes shape. When in 1580 the first two books of the Essais were published, he wrote a foreword in which this was clearly stated: "I want people to see me in my ordinary actions, simple and natural, without fidelity and artificiality, because I describe myself. But Montaigne does not so much describe his actions as his thoughts. Comments and autobiography merge effortlessly. And his story continues until the end with Latin and Greek quotations. Especially modern readers have found autobiographical commitment attractive. Due to Montaigne's contemporaries, this side of the Essais has largely been ignored. They saw in him first a stoic `manner ', a second Seneca. A man for philosophizing was the same as "learning to die," as the title of one of his essays is. What he said about his private life was attributed to provocation or vanity. The reverse is the reaction in the twentieth century.
Typical of Montaigne's way of writing is his fundamental opposition to each line. In his time, this consisted mainly of the rules of rhetoric that he tackled his boot and the system of scholastic philosophy. He wanted to get the full life himself, including all incongruities, contradictions and ambiguities. Before that, he had devised his essays. They are experiments, repeatedly repeated experiments, in which he tests himself to find out who he is. "As my thoughts come to mind, I take them together... I want people to see my natural and ordinary gait, however disorderly that may be. I show myself as I appear to be. " All differences do not rule out that in the long run a recognizable pattern is created. A unity, albeit a unity in diversity, which can then become a support to shape one's own life. Because that is what the Montaigne will be more and more about: getting your own life in the grip. Writing is an indispensable support. "I have not made my book any more than my book has made me," he confesses. By capturing his own life in words, he gives it direction. That is essentially an aesthetic attitude. The essayist forms himself, as an artist.
Montaigne confessed to skepticism, while France was torn apart by a bloody civil war between Catholics and Huguenots. Both parties claimed to have the true faith. What Montaigne now argues is that there is no means to determine who is right. Montaigne was convinced that his own time was 'sick', threatened with destruction as a result of general disintegration. He also pointed out the cause: his pride had made man alienated from nature. He had lost sight of his natural `measure '. In his Essais Montaigne tries to rectify this fatal error. Not in politics, in theology or in science, which are all out of his reach, but in the only field that he has at his disposal: that of his own life. By describing himself as he is, he tries to do justice to the natural in man.
In the loneliness of his library, where his writing table stands, Montaigne manages to escape the bill, by surrendering as much as possible to his `gentle guide 'through his self-examination and in an epicuristic carpe diem. With the spirit, but not less with the body, the separation of which is fundamentally rejected. It is precisely the combination of the two that can prevent man from unilaterally surrendering to his haughty philosophies, which conceal the natural reality. Because that natural reality, that is us in the first place itself. `We confuse our thinking with generalities, with universal causes and processes that do not take place without us, and ignore our own reality, ourselves, Michel, who is closer and more concerned than man in general'. In the end, Montaigne is not opposed to any science and philosophy, he only desires something different from what he has been offered so far. And then the modern man in the seventeenth century would receive from Descartes, the conqueror of skepticism. The thinking, both that of Aristotelian scholasticism and of Cartesian rationalism, has wrung reality into abstract schemas and systems, without taking into account natural capriciousness, changeability, diversity. Montaigne, who maintains a philosophy of "act, of natural practice here and now," does.
With thanks to Arnold Heumakers
Ik heb mijn boek niet meer gemaakt dan mijn boek mij heeft gemaakt'
Wie Montaigne gaat lezen treedt binnen in een intimiteit die in een mum van tijd schrijver en lezer omvat. Volgens zijn eigen voorwoord had hij zijn Essais geschreven voor vrienden en verwanten, `uitsluitend voor privédoeleinden en huiselijk gebruik'. Het gevolg is dat ook de lezer een vriend wordt, of hij dat nu wil of niet. Terwijl Montaigne de pen vasthoudt, lezen we over zijn schouder mee en verdwalen met hem op de wonderlijke kronkelpaden van zijn geest.
Montaigne (1533-1592) is de uitvinder van het essay en meteen, in de dubbele betekenis van het woord, de meester van het genre. Iedereen die na hem essays schrijft, doet dat in zijn schaduw en zonder de illusie hem ooit te kunnen overtreffen. Dat is geen kwestie van onmacht, het vloeit voort uit de aard van het essay, die per definitie persoonlijk is, onnavolgbaar, uniek. Iedere essayist moet opnieuw beginnen, bij zichzelf. Montaigne laat zien hoe dat kan, niet hoe het moet. Maar omdat hij de eerste is geweest komt hem de ereplaats toe, al was het alleen maar ter compensatie van de onzekerheid en de twijfel die hem, als iedere uitvinder, tijdens het schrijven hebben bekropen.
De ontstaansgeschiedenis van de Essais is bekend. In 1571 trekt Montaigne, wiens eigenlijk naam Michel Eyquem luidt, zich terug uit het openbare leven, waarin hij onder meer de functie van conseiller bij het Parlement van Bordeaux heeft vervuld. Op zijn kasteel Montaigne (dat nog altijd bestaat) begint hij zijn essays te schrijven. Aanvankelijk gaat het om niet veel meer dan om een commentaar bij zijn lectuur van dichters en schrijvers uit de Oudheid. In feite is hij nog op zoek naar een onderwerp, maar gaandeweg realiseert hij zich dat hij zelf zijn eigen onderwerp is, en dan neemt zijn project vaste vorm aan. Wanneer in 1580 de beide eerste boeken van de Essais worden gepubliceerd, schrijft hij een voorwoord waarin dit duidelijk wordt uitgesproken: `Ik wil dat men mij in mijn gewone doen ziet, eenvoudig en natuurlijk, zonder gezochtheid en gekunsteldheid, want ik beschrijf mezelf. Maar Montaigne beschrijft niet zozeer zijn doen en laten, als wel zijn gedachten. Commentaar en autobiografie gaan moeiteloos in elkaar over. En zijn relaas blijft tot het eind toe doorregen met Latijnse en Griekse citaten. Vooral de moderne lezers hebben de autobiografische inzet aantrekkelijk gevonden. Door Montaignes tijdgenoten is deze kant van de Essais grotendeels genegeerd. Zij zagen in hem allereerst een stoïcijnse `wijze', een tweede Seneca. Een man voor wie filosoferen hetzelfde was als `leren te sterven', zoals de titel van een van zijn essays luidt. Wat hij over zijn privé leven prijsgaf, schreef men toe aan provocatie of ijdelheid. Precies omgekeerd is de reactie in de twintigste eeuw.
Typerend voor Montaignes manier van schrijven is zijn principiële verzet tegen elk gareel. In zijn tijd bestond dat met name uit de regels van de retorica die hij aan zijn laars lapte en uit de systematiek van de scholastische filosofie. Hij wilde het volle leven zelf te pakken krijgen, inclusief alle ongerijmdheden, tegenspraak en dubbelzinnigheden. Daarvoor had hij zijn essays bedacht. Het zijn proefnemingen, telkens opnieuw herhaalde experimenten, waarin hij zichzelf uittest om te ondervinden wie hij is. `Zoals mijn gedachtespinsels bij me opkomen pak ik ze samen (...) Ik wil dat men mijn natuurlijke en gewone gang ziet, hoe wanordelijk die ook is. Ik laat mij zien zoals ik blijk te zijn'. Alle verschillen sluiten niet uit dat op den duur een herkenbaar patroon ontstaat. Een eenheid, zij het een eenheid in verscheidenheid, die vervolgens een steun kan worden om het eigen leven vorm te geven. Want daar zal het Montaigne steeds meer om te doen zijn: het eigen leven in de greep te krijgen. Het schrijven is daarbij een onmisbare steun. `Ik heb mijn boek niet meer gemaakt dan mijn boek mij heeft gemaakt', bekent hij ergens. Door het eigen leven in woorden te vangen, geeft hij het richting. Dat is in wezen een esthetische houding. De essayist vormt zichzelf, als een kunstenaar.
Montaigne bekende zich tot het scepticisme, terwijl Frankrijk werd verscheurd door een bloedige burgeroorlog tussen katholieken en hugenoten. Beide partijen claimden het ware geloof te bezitten. Wat Montaigne nu betoogt is dat de middelen ontbreken om vast te stellen wie gelijk heeft. Montaigne was ervan overtuigd dat zijn eigen tijd `ziek' was, bedreigd met de ondergang als gevolg van een algehele desintegratie. De oorzaak wist hij ook aan te wijzen: door zijn hoogmoed was de mens vervreemd geraakt van de natuur. Hij had zijn natuurlijke `maat' uit het oog verloren. In zijn Essais probeert Montaigne deze fatale fout te herstellen. Niet in de politiek, in de theologie of in de wetenschap, die alle buiten zijn bereik liggen, maar op het enige terrein dat hem wel ter beschikking staat: dat van zijn eigen leven. Door zichzelf te beschrijven zoals hij is, probeert hij opnieuw recht doen aan het natuurlijke in de mens.
In de eenzaamheid van zijn bibliotheek, waar zijn schrijftafel staat, slaagt Montaigne erin aan de afrekening te ontkomen, door zich via zijn zelfonderzoek en in een epicuristisch carpe diem zo veel mogelijk aan zijn `milde leidsvrouw' over te geven. Met de geest, maar niet minder met het lichaam, waarvan de scheiding door hem principieel wordt afgewezen. Juist de combinatie van beide kan verhinderen dat de mens zich eenzijdig overgeeft aan zijn hoogmoedige hersenspinsels, die de natuurlijke realiteit aan het oog onttrekken. Want die natuurlijke realiteit, dat zijn we in de eerste plaats zelf. `Wij verwarren ons denken met algemeenheden, met universele oorzaken en processen die zich ook zonder ons wel voltrekken, en gaan voorbij aan onze eigen realiteit, aan ons zelf, aan Michel, die ons nader staat en meer aangaat dan de mens in het algemeen'. Uiteindelijk is Montaigne niet tegen elke wetenschap en elke filosofie, hij verlangt alleen iets anders dan men hem tot dusver heeft geboden. En dan de moderne mens in de zeventiende eeuw van Descartes, de overwinnaar van de scepsis, zou ontvangen. Het denken, zowel dat van de aristotelische scholastiek als van het cartesiaanse rationalisme, heeft de werkelijkheid in abstracte schema's en systemen gewrongen, zonder rekening te houden met de natuurlijke grilligheid, veranderlijkheid, diversiteit. Montaigne, die er een filosofie `van de daad, van de natuurlijke praktijk hier en nu' op na houdt, doet dat wel.
Met dank aan Arnold Heumakers
Whoever reads Montaigne enters an intimacy that includes writer and reader. According to his own preface, he had written his Essais for friends and relatives, " exclusively for private purposes and domestic use" The result is that the reader becomes a friend, whether he wants it or not. While Montaigne holds the pen, we read along with him and get lost with him on the wondrous winding paths of his mind.
Montaigne (1533-1592) is the inventor of the essay and immediately, in the double sense of the word, the master of the genre. Anyone who writes essays after him does so in his shadow and without the illusion of ever surpassing him. That is not a matter of impotence, it stems from the nature of the essay, which by definition is personal, inimitable, unique. Every essayist must start again, with himself. Montaigne shows how that is possible, not how it should be done. But because he was the first, the place of honor comes to him, if only to compensate for the uncertainty and doubt that, like any inventor, have crept up during his writing.
The genesis of the Essais is known. In 1571 Montaigne, whose name is actually Michel Eyquem, withdraws from public life, where he has fulfilled, among other things, the function of conseiller at the Bordeaux Parliament. At his castle Montaigne (which still exists) he starts writing his essays. Initially it is not much more than a commentary on his reading of poets and writers from Antiquity. In fact he is still looking for a subject, but gradually he realizes that he himself is his own subject, and then his project takes shape. When in 1580 the first two books of the Essais were published, he wrote a foreword in which this was clearly stated: "I want people to see me in my ordinary actions, simple and natural, without fidelity and artificiality, because I describe myself. But Montaigne does not so much describe his actions as his thoughts. Comments and autobiography merge effortlessly. And his story continues until the end with Latin and Greek quotations. Especially modern readers have found autobiographical commitment attractive. Due to Montaigne's contemporaries, this side of the Essais has largely been ignored. They saw in him first a stoic `manner ', a second Seneca. A man for philosophizing was the same as "learning to die," as the title of one of his essays is. What he said about his private life was attributed to provocation or vanity. The reverse is the reaction in the twentieth century.
Typical of Montaigne's way of writing is his fundamental opposition to each line. In his time, this consisted mainly of the rules of rhetoric that he tackled his boot and the system of scholastic philosophy. He wanted to get the full life himself, including all incongruities, contradictions and ambiguities. Before that, he had devised his essays. They are experiments, repeatedly repeated experiments, in which he tests himself to find out who he is. "As my thoughts come to mind, I take them together... I want people to see my natural and ordinary gait, however disorderly that may be. I show myself as I appear to be. " All differences do not rule out that in the long run a recognizable pattern is created. A unity, albeit a unity in diversity, which can then become a support to shape one's own life. Because that is what the Montaigne will be more and more about: getting your own life in the grip. Writing is an indispensable support. "I have not made my book any more than my book has made me," he confesses. By capturing his own life in words, he gives it direction. That is essentially an aesthetic attitude. The essayist forms himself, as an artist.
Montaigne confessed to skepticism, while France was torn apart by a bloody civil war between Catholics and Huguenots. Both parties claimed to have the true faith. What Montaigne now argues is that there is no means to determine who is right. Montaigne was convinced that his own time was 'sick', threatened with destruction as a result of general disintegration. He also pointed out the cause: his pride had made man alienated from nature. He had lost sight of his natural `measure '. In his Essais Montaigne tries to rectify this fatal error. Not in politics, in theology or in science, which are all out of his reach, but in the only field that he has at his disposal: that of his own life. By describing himself as he is, he tries to do justice to the natural in man.
In the loneliness of his library, where his writing table stands, Montaigne manages to escape the bill, by surrendering as much as possible to his `gentle guide 'through his self-examination and in an epicuristic carpe diem. With the spirit, but not less with the body, the separation of which is fundamentally rejected. It is precisely the combination of the two that can prevent man from unilaterally surrendering to his haughty philosophies, which conceal the natural reality. Because that natural reality, that is us in the first place itself. `We confuse our thinking with generalities, with universal causes and processes that do not take place without us, and ignore our own reality, ourselves, Michel, who is closer and more concerned than man in general'. In the end, Montaigne is not opposed to any science and philosophy, he only desires something different from what he has been offered so far. And then the modern man in the seventeenth century would receive from Descartes, the conqueror of skepticism. The thinking, both that of Aristotelian scholasticism and of Cartesian rationalism, has wrung reality into abstract schemas and systems, without taking into account natural capriciousness, changeability, diversity. Montaigne, who maintains a philosophy of "act, of natural practice here and now," does.
With thanks to Arnold Heumakers
Ik heb mijn boek niet meer gemaakt dan mijn boek mij heeft gemaakt'
Wie Montaigne gaat lezen treedt binnen in een intimiteit die in een mum van tijd schrijver en lezer omvat. Volgens zijn eigen voorwoord had hij zijn Essais geschreven voor vrienden en verwanten, `uitsluitend voor privédoeleinden en huiselijk gebruik'. Het gevolg is dat ook de lezer een vriend wordt, of hij dat nu wil of niet. Terwijl Montaigne de pen vasthoudt, lezen we over zijn schouder mee en verdwalen met hem op de wonderlijke kronkelpaden van zijn geest.
Montaigne (1533-1592) is de uitvinder van het essay en meteen, in de dubbele betekenis van het woord, de meester van het genre. Iedereen die na hem essays schrijft, doet dat in zijn schaduw en zonder de illusie hem ooit te kunnen overtreffen. Dat is geen kwestie van onmacht, het vloeit voort uit de aard van het essay, die per definitie persoonlijk is, onnavolgbaar, uniek. Iedere essayist moet opnieuw beginnen, bij zichzelf. Montaigne laat zien hoe dat kan, niet hoe het moet. Maar omdat hij de eerste is geweest komt hem de ereplaats toe, al was het alleen maar ter compensatie van de onzekerheid en de twijfel die hem, als iedere uitvinder, tijdens het schrijven hebben bekropen.
De ontstaansgeschiedenis van de Essais is bekend. In 1571 trekt Montaigne, wiens eigenlijk naam Michel Eyquem luidt, zich terug uit het openbare leven, waarin hij onder meer de functie van conseiller bij het Parlement van Bordeaux heeft vervuld. Op zijn kasteel Montaigne (dat nog altijd bestaat) begint hij zijn essays te schrijven. Aanvankelijk gaat het om niet veel meer dan om een commentaar bij zijn lectuur van dichters en schrijvers uit de Oudheid. In feite is hij nog op zoek naar een onderwerp, maar gaandeweg realiseert hij zich dat hij zelf zijn eigen onderwerp is, en dan neemt zijn project vaste vorm aan. Wanneer in 1580 de beide eerste boeken van de Essais worden gepubliceerd, schrijft hij een voorwoord waarin dit duidelijk wordt uitgesproken: `Ik wil dat men mij in mijn gewone doen ziet, eenvoudig en natuurlijk, zonder gezochtheid en gekunsteldheid, want ik beschrijf mezelf. Maar Montaigne beschrijft niet zozeer zijn doen en laten, als wel zijn gedachten. Commentaar en autobiografie gaan moeiteloos in elkaar over. En zijn relaas blijft tot het eind toe doorregen met Latijnse en Griekse citaten. Vooral de moderne lezers hebben de autobiografische inzet aantrekkelijk gevonden. Door Montaignes tijdgenoten is deze kant van de Essais grotendeels genegeerd. Zij zagen in hem allereerst een stoïcijnse `wijze', een tweede Seneca. Een man voor wie filosoferen hetzelfde was als `leren te sterven', zoals de titel van een van zijn essays luidt. Wat hij over zijn privé leven prijsgaf, schreef men toe aan provocatie of ijdelheid. Precies omgekeerd is de reactie in de twintigste eeuw.
Typerend voor Montaignes manier van schrijven is zijn principiële verzet tegen elk gareel. In zijn tijd bestond dat met name uit de regels van de retorica die hij aan zijn laars lapte en uit de systematiek van de scholastische filosofie. Hij wilde het volle leven zelf te pakken krijgen, inclusief alle ongerijmdheden, tegenspraak en dubbelzinnigheden. Daarvoor had hij zijn essays bedacht. Het zijn proefnemingen, telkens opnieuw herhaalde experimenten, waarin hij zichzelf uittest om te ondervinden wie hij is. `Zoals mijn gedachtespinsels bij me opkomen pak ik ze samen (...) Ik wil dat men mijn natuurlijke en gewone gang ziet, hoe wanordelijk die ook is. Ik laat mij zien zoals ik blijk te zijn'. Alle verschillen sluiten niet uit dat op den duur een herkenbaar patroon ontstaat. Een eenheid, zij het een eenheid in verscheidenheid, die vervolgens een steun kan worden om het eigen leven vorm te geven. Want daar zal het Montaigne steeds meer om te doen zijn: het eigen leven in de greep te krijgen. Het schrijven is daarbij een onmisbare steun. `Ik heb mijn boek niet meer gemaakt dan mijn boek mij heeft gemaakt', bekent hij ergens. Door het eigen leven in woorden te vangen, geeft hij het richting. Dat is in wezen een esthetische houding. De essayist vormt zichzelf, als een kunstenaar.
Montaigne bekende zich tot het scepticisme, terwijl Frankrijk werd verscheurd door een bloedige burgeroorlog tussen katholieken en hugenoten. Beide partijen claimden het ware geloof te bezitten. Wat Montaigne nu betoogt is dat de middelen ontbreken om vast te stellen wie gelijk heeft. Montaigne was ervan overtuigd dat zijn eigen tijd `ziek' was, bedreigd met de ondergang als gevolg van een algehele desintegratie. De oorzaak wist hij ook aan te wijzen: door zijn hoogmoed was de mens vervreemd geraakt van de natuur. Hij had zijn natuurlijke `maat' uit het oog verloren. In zijn Essais probeert Montaigne deze fatale fout te herstellen. Niet in de politiek, in de theologie of in de wetenschap, die alle buiten zijn bereik liggen, maar op het enige terrein dat hem wel ter beschikking staat: dat van zijn eigen leven. Door zichzelf te beschrijven zoals hij is, probeert hij opnieuw recht doen aan het natuurlijke in de mens.
In de eenzaamheid van zijn bibliotheek, waar zijn schrijftafel staat, slaagt Montaigne erin aan de afrekening te ontkomen, door zich via zijn zelfonderzoek en in een epicuristisch carpe diem zo veel mogelijk aan zijn `milde leidsvrouw' over te geven. Met de geest, maar niet minder met het lichaam, waarvan de scheiding door hem principieel wordt afgewezen. Juist de combinatie van beide kan verhinderen dat de mens zich eenzijdig overgeeft aan zijn hoogmoedige hersenspinsels, die de natuurlijke realiteit aan het oog onttrekken. Want die natuurlijke realiteit, dat zijn we in de eerste plaats zelf. `Wij verwarren ons denken met algemeenheden, met universele oorzaken en processen die zich ook zonder ons wel voltrekken, en gaan voorbij aan onze eigen realiteit, aan ons zelf, aan Michel, die ons nader staat en meer aangaat dan de mens in het algemeen'. Uiteindelijk is Montaigne niet tegen elke wetenschap en elke filosofie, hij verlangt alleen iets anders dan men hem tot dusver heeft geboden. En dan de moderne mens in de zeventiende eeuw van Descartes, de overwinnaar van de scepsis, zou ontvangen. Het denken, zowel dat van de aristotelische scholastiek als van het cartesiaanse rationalisme, heeft de werkelijkheid in abstracte schema's en systemen gewrongen, zonder rekening te houden met de natuurlijke grilligheid, veranderlijkheid, diversiteit. Montaigne, die er een filosofie `van de daad, van de natuurlijke praktijk hier en nu' op na houdt, doet dat wel.
Met dank aan Arnold Heumakers
Displaying 1 - 2 of 2 reviews