مسافرنامه

by شاهرخ مسکوب

50 pages, Paperback

Published January 1, 1390

About the author

شاهرخ مسکوب، نویسنده، مترجم و شاهنامه‌شناس، در سال ۱۳۰۴ در بابل به دنیا آمد. دوره‌ی ابتدایی را در مدرسه‌ی علمیه‌ی تهران گذراند و ادامه‌ی تحصیلاتش را در اصفهان پی گرفت. در سال ۱۳۲۴ به تهران بازگشت و در سال ۱۳۲۷ از دانشگاه تهران در رشته‌ی حقوق فارغ‌التحصیل شد. نخستين نوشته‌هايش را در ۱۳۲۶ با عنوان تفسير اخبار خارجی در روزنامه« قيام ايران» به چاپ رساند. از ۱۳۳۶ به مطالعه و تحقيق در حوزه‌ی فرهنگ، ادبيات و ترجمه‌ روی آورد. پیش از انقلاب به خاطر مبارزات سیاسی علیه رژیم پهلوی چندبار راهی زندان شد. مدتی پس از انقلاب به پاریس مهاجرت کرد و تا آخرین روز حیات به فعالیت فرهنگی خود ادامه داد و به نگارش، ترجمه و پژوهش پرداخت. مسکوب در روز سه‌شنبه بیست‌وسوم فروردين ۱۳۸۴ در بيمارستان كوشن پاريس درگذشت. شهرت مسکوب تا حد زیادی وامدار پژوهش‌های او در «شاهنامه» فردوسی است. کتاب «ارمغان مور» و «مقدمه‌ای بر رستم و اسفندیار» او از مهم‌ترین منابع شاهنامه‌پژوهی به شمار می‌روند. مسکوب برخی از آثار مهم ادبیات مدرن و کلاسیک غرب را نیز به فارسی ترجمه کرده ‌است. از جمله آثار او می‌توان به ترجمه‌ی کتاب‌های «خوشه‌های خشم» جان اشتاین بک، مجموعه «افسانه تبای» سوفوکلس و تألیف کتاب‌‌ها‌ی «سوگ سیاوش»، «داستان ادبیات و سرگذشت اجتماع»، «مقدمه‌ای بر رستم و اسفندیار»، «در کوی دوست»، «گفت و گو در باغ»، «چند گفتار در فرهنگ ایران»، «خواب و خاموشی»، «روزها در راه»، «ارمغان مور»، «سوگ مادر»، «شکاریم یک سر همه پیش مرگ»، «سوگ سياوش در مرگ و رستاخيز»، «مسافرنامه»، «سفر در خواب»، «نقش ديوان، دين و عرفان در نثر فارسی»، «درباره سياست و فرهنگ» در گفت وگو با علی بنو عزيزی، «تن پهلوان و روان خردمند»، «مليت و زبان (هويت ايرانی و زبان فارسی) اشاره کرد.

Reviews

[Peiman · Rating 3 out of 5]

مسافرنامه
شاهرخ مسکوب هرچه نباشد، نویسنده‌ی قابلی‌ست. در پنجاه صفحه در خلال سفری که گویا هر هفته برای تدریس انجام میده در ذهن مدام به گذشته بر میگرده و خاطرات و سفرهایی که در ایران رفته، سفری که چهار نفری رفتند و سه نفری برگشتند، سفر بی‌بازگشت از ایران، خاطرات عروسی و تلخ‌تر از همه خاطرات دیدار با شخصی که پسرش اعدام شده...ه

خودم کردم که لعنت بر خودم باد؟ احتمالاً بله آقای مسکوب

[Saman · Rating 3 out of 5]

شاهرخ مسکوب در این کتاب کوتاه پنجاه صفحه ای دوران سخت تدریس درلندن برای امرار معاش رو روایت می‌کنه.سختی سفر و تحقیرهایی که به جون میخره.در این بین گریزی هم به گذشته و زندگی داخل ایران میزنه و از داخل کشور هم روایاتی میگه.روایات داخل کشور و خارج کشور او یک مفهوم مشترک رو اثبات میکنه و اون رنجی است که مرحوم مسکوب اونها رو روایت می‌کنه.. انگار که رنج و زجر کشیدن معطوف به جغرافیا نیست و برای حل بدبختی و مشکلات، راهی فراتر و بهتر بگم، ریشه‌ای تر از تغییرمکان زندگی باید جست.

آواز دهل از دور شنیدن خوش است هم نکته‌ی دیگری بود که حین خوندن کتاب برداشت کردم. شاید در نگاه اولیه‌ی برخی از ما مهاجران زندگی راحت تری داشته باشند اما همین روایت مسکوب از همین یک بخش زندگی‌اش یعنی سفر به لندن برای تدریس و سختی‌هایی که متحمل میشه میتونه مثال نقض این طرز فکر ما باشه. خیلی پدیده‌ها و مسائل زندگی از دور به یک شکل دیگری هستند تا وقتی نزدیک و درگیرشون میشیم.

[Arman · Rating 3 out of 5]

مسافر کی بود؟
کتاب مسافرنامه در سال ۶۲ با نام مستعار ش. البرزی بعنوان نویسنده‌اش توسط نشر مطالعات ایرانی در آمریکا منتشر می‌شود. کتاب اولین اثری بود که داشت به صراحت از اعدام‌های دهه شصت پرده بر می‌داشت و از برخوردهای پاسداران در فرودگاه‌ با مسافران به خارج از کشور می‌گفت.
بعدها مشخص شد که نویسنده کتاب، کسی جز شاهرخ مسکوب نبوده است که در آن بصورت تصاویری پراکنده، سفر خروج خود از ایران بدنبال انقلاب و سپس سفرهای متناوب خود از پاریس به لندن برای تدریس را روایت می‌کرد.

مسافرنامه:
همانطور که بالاتر گفتم، روایت اتوبیوگرافیک اثر به صورتی کاملاً جریان سیال ذهن و با شرح‌هایی پراکنده از خاطرات خود نویسنده و همینطور تصاویری هذیان‌گونه همراه است.
متن قرار است که با این شکل از روایت، تشویش‌ها، نگرانی‌ها و ترس‌های راوی را نشان دهد که البته به نظرم همین، به پاشنه آشیل آن تبدیل شده است.
در واقع، بیشتر از اینکه "مسافرنامه" بتواند در نمایش این تشویش‌ها موفق عمل کند، خود به اثری مشوش و شلخته تبدیل شده که نتوانسته است کلی منسجم را ارائه کند.


چرا بخوانم؟
اول اینکه مسکوب از چهره‌های مهم فرهنگ، بخصوص فرهنگ ایرانی در تبعید می‌باشد. او با آثار بعدی‌اش نشان داد که فقط یک پژوهشگر در اساطیر نیست، بلکه متفکری دغدغه‌مند و اتفاقاً متعهد است. این کتاب، حلقه مفقوده و اتصالِ دو سویه‌ی مسکوب است.
دوم اینکه مسافرنامه از اولین کتاب‌های ادبیات فارسی تبعید بعد از انقلاب می‌باشد و از این نظر حائز اهمیت است. کتاب لحظات درخشانی در بازنمایی تجربه فرد تبعیدی از جابجایی در میان فرودگاه‌ها دارد.
سوم هم اینکه اگرچه عصبانیت و خستگی راوی در روایت موج می‌زند، اما نثر بسیار پاکیزه و دقیق و بجا است و می‌توان از آن آموخت‌

[Fateme Beygi · Rating 4 out of 5]

مسافرنامه روایت سفرهای مسکوب است برای تدریس ادبیات بین دو کشور که در لابه‌لای این سفرها ذهنش برمی‌گردد به خاطراتش از آن سفر بزرگ برای ترک وطن و پیشترش سفرهایی که قبل از این ترک اجباری در ایران داشته و لحظه‌های خوشی که حالا انگار بسیار بسیار دورند و حتی گم.
شاید فعلا بتوانم بگویم که مسافرنامه تلخ‌ترین ناداستانی است که از مسکوب خوانده‌ام. توی این کتاب بیشتر از هر جای دیگری روی خودش متمرکز شده؛ روی ترس‌ها، گلایه‌ها، خستگی‌ها، کلافگی‌ها و تمام درونیات تلخ و زننده‌ای که خیلی از نویسنده‌های دیگر از خودشان رو نمی‌کنند. مسکوب اما با صراحتی بی‌همتا و با آن برون‌ریزی زیبایش در قالب کلمات و توصیفات، این چیزهای به ظاهر زشت و زننده‌ی درونش را، آن هیولای خموده در خویش را بیرون می‌ریزد تا بگوید از چه خسته است، از چه منزجر و از چه بریده و دلتنگ چه‌هاست.
مسکوب مسافرنامه کودکانه‌ترین حالت خودش است. در اوج دلزدگی و سرگردانی از اینجا به آنجا رفتن، از در وطن نبودن اما همواره با وطن بودن و ماندنش. دل پرش را خالی می‌کند تا شاید آرام بگیرد؛ آرامشی موقت.

خواندن این کتاب با دوره‌ی عجیبی هم‌زمان شد و آنجایی که مسکوب از ترس رخنه کرده درونش حرف می‌زد لحظه‌ به لحظه‌اش ملموس بود و تمام آن دلزدگی‌ها یا خشم‌های فروخورده و دردهای دل تنگش، دلی که برای جا دادن وطنش در خود و بردنش تا هر کجا عجیب بزرگ بود.

[Mahshad Sabri · Rating 4 out of 5]

"نگردد ستاره مگر بر زیان"
بله آقای مسکوب، احتمالا فکر نمی‌کردید سال‌ها پس از سیر و سلوک شما از پاریس به لندن و برعکس همچنان اوضاع به همان خرابی -چه بسا خراب‌تر- باشد و در بر همان پاشنه بچرخد.
ملال و فرسودگی شما را درک میکنیم آقای مسکوب، باز شما در میانسالی دچار ملال شدید، ما که از نوجوانی یک راست به این مرحله‌ی میمون پرتاب شدیم‌ و همچنان کارت خروج‌مان را صادر نکرده‌اند.
چه خوب که اصفهان بزرگ شدید آقای مسکوب، ما هم ازین شهر و استان خاطرات فراوان داریم.
به عنوان یک پزشک جوان و بدبخت مملکت که هرماه مجبور است کیلومترها دورتر از محل زندگیش، در یک شهر کوچک -آخرین نقطه‌ی استان فارس- برود طرحش را بگذراند و البته هزینه‌ی بلیط هواپیما را هم خودش از جیب بدهد؛ طاق شدن طاقت شما را از رفت و آمد و بازرسی‌های آیینی میفهمیم آقای مسکوب. باز خوب است شمارا اجنبی‌ها بازرسی میکنند، ما در مملکت خودمان هرسری مجبوریم کف کفشمان را هم بدهیم بازرسی کنند آقای مسکوب. گوشی پزشکی‌مان را از جایش بیرون بکشند و بگویند پزشک کجایی و ما در حال تلاش برای حفظ ظاهر جواب‌شان بدهیم آقای مسکوب.
خدا حفظتان کند، بهتر بگویم خدا بیامرزدتان، در این ۵۰ صفحه به ما حس درک شدن و فهمیده شدن دادید آقای مسکوب.

[Sina Kia · Rating 4 out of 5]

بعضی وقتها آدم نمی داند با دستهایش چه می کند. وقتی که برای تسلیت به دیدن دکتر علی پور رفتم، دیدم او هم نمی داند. چیزی نمی شد گفت.من فقط شانه هایش را بغل کردم و صورتش را بوسیدم و نشستم. با نگاهی خالی به جلوش چشم دوخته بود. خاموش و بی حرکت. فقط دستها و پنچه هایش می جنبید. یک کش گرد کوتاه را دور انگشتهایش می‌پیچید. انگشتها را از میان آن رد می کرد و گره می انداخت و باز می کرد و بی اختیار با آن ور می رفت. یک مرتبه دیدم دستهایش پیر شده، اقلا ده سالی پیرتر از سر و صورت. انگشتها کوتاه، ناخن ها پخ و پهن، پشت دست پوست چنار کهن، خاک تشنه خشکیده پر از چین و ترک. مثل اینکه سکوت بیشتر آزارش می داد و یا فکر می کرد دیگران را آزار می دهد. چون بالاخره گفت هرکسی برای عقیده اش مبارزه می کند، محترم است. کسی جوابی نداد. دستها واداده و بیچاره به نظر می آمدند، چنان ریز و یک بند می لرزیدند که انگار باد تندی برگهای خشک را جاری می کند. مثل این بود که تمام بار را به تنهایی می کشند. آخر این دستها سرگذشتی دارند. دکتر علی پور بیچاره آدم محتاط و ملاحظه کاری است. تمام عمرش موش موشک آسه برو آسه بیا که گربه شاخت نزنه. همیشه می گفت "جریده رو که گذرگاه عافیت تنگ است."
ولی چه فایده، پسرش را گرفتند و کشتند. به یک آب خوردن. سنگ به در بسته خورد. تازه با چه مکافاتی جنازه را تحویل گرفت. نمی دادند و او می ترسید. از کفرآباد و شاش مومن وحشت داشت. می گفت این پسر میوه عمر من است، نمی خواست به میوه عمرش بشاشند. می دانست مرده شورها از نفرت یا ترس مرده را نمی شورند. می اندازندش در مسیر شاش. علی پور پسرش را گرفت و با دستهای خودش شست و کفن کرد و به خاک سپرد. توی باغچه حیاط، پای درخت و زیر باران آسمان. علی پور مازندارانی است، در یکی از شهرهای شمال زندگی می کند، پسرش را در همان جا کشتند. خودش هم دیگر همان جا مردنی است. علی پور هنوز هم آدم مومنی است. بر پسرش نماز خواند و او را آمرزید. علی پور فرزند دیگری نداشت. زنش سال ها پیش مرد. حالا خودش مانده و این دستها که از فرط سنگینی او را فرو می کشند به توی حیاط، وسط باغچه، پای درخت.

[Pejman · Rating 4 out of 5]

نویسنده ی قابلی ست مسکوب
و مسافرنامه با حجم کمش از بهترین نوشته هایش
توصیفها، فضا و شیوه ی روایت
درخشان و شگفت
...پر از خستگی و ملال و دلمردگی و طنازی
جذابترین قسمتهای کتاب ��ابجا شدنهایش در زمان بود
هر بار به بهانه ای از امروز به دیروز وصل می کند
از پاریس به ایران. از حال به گذشته
مثلن جایی که از دستها در هواپیما می گوید و به یاد دستهای دوستی در ایران می افتد که
پسرش را اعدام کرده بودند و نمی دانست با دستهایش چه کند...؟
فوق العاده ست این بخشها که کم هم نیستند

[Navid Taghavi · Rating 4 out of 5]

سفر موقتی بود. چون چهار تا رفته بودیم، سه تا برگشتیم. همان داستان یوسف و برادرانش. اما در این روایت یعقوب گریه نمی کند، یوسف بود که می گریست.

[Ali Rad · Rating 5 out of 5]

افسوس که بزرگانی چون مسکوب چه غریبانه زیستند و کمتر کسی در دوران حیات، شناختشان! باید اندیشید که چگونه می‌توان از این غفلت تاریخی و عادتی رها شد. بی‌تردید اصلاح سیاست، اولین اولویت و موثرترین جایگاه است.

[Tahmineh Baradaran · Rating 3 out of 5]

مثل کتاب روزها درراه . تلخ وپرملال. خوش بینی و سرخوشی روزهای اول انقلاب که در اوایل کتاب روزها درراه بوداینجا به کابوس رسیده. اعدامها ، مصادره ، جنگ و..وعجیب که درغربت هم حال خوشی ندارد. کتابی کوتاه ازخاطراتی گسیخته وپراکنده ازداخل وخارج ازایران .بعضی قسمتها دلچسب است.

[Somayeh · Rating 4 out of 5]

نوشته‌ای کوتاه به قلم شیرین شاهرخ مسکوب.
مسکوب مدتی در لندن به تدریس زبان مشغول بوده، اینطور که هر هفته از پاریس به لندن سفر میکرده؛ صرفا به جهت امرار معاش و نه از روی علاقه. خستگی این سفرهای اجباری و بازپرسی‌های ورود و خروج فرودگاه که قطعا برای اتباع غیراروپایی و حتما برای ایرانیها دوچندان است را اینجا در این کتاب می‌نویسد. مادامی که شرح سفرش را میدهد از دلتنگی برای وطن میگوید، خاطراتش از ایران را مرور میکند و با توصیف‌های جاندار و آشنایش خواننده را همدل و همراهش می‌کند.
توصیفش از سکوت بیابان را بخوانید:
"من سکوت را دیده‌ام. یک سال زمستان طرفهای عصر از اردستان میرفتیم به نائین. با دو تا دوست و چند بطری شراب سرحال در یک جعبه باصفا. دست چپ کویر بود. تا چشم کار میکرد، و دست راست کوه. جاده در حاشیه کویر و پای دامنه دراز کشیده بود. پرنده‌ها از سرما به سرزمینهای دور فرار کرده بودند، خزنده‌ها هم زیر خاک خوابیده بودند. خورشید گوشه آسمان کز کرده بود. کوه و کویر خاموش بود. وسط دامنه، روی زمین برهنه، کنار سکوی کوتاهی یک چهارچوب خالی ایستاده بود. مثل اینکه یک تکه از خاک یا باد را قاب گرفته‌اند. سکوت، زلال و شفاف، روی سکو نشسته بود. به چهارچوب تکیه داده و چشم به راه دوخته بود. ما که رسیدیم سکوت خودش را شکست و به ما بفرمائی زد. من گفتم نمی‌توانیم بمانیم. ما اهل حرف، ما هیاهوی بسیار برای هیچیم، بلد نیستیم حرمت سکوت را نگه داریم. آهسته گفتم تا شکسته‌تر نشود و رفتیم. هوا تکان نمی‌خورد، خاربته‌های لخت خشکشان زده بود. سکوت دوباره در آرامش گسترده خود جای‌گیر شد."

صمیمی، ساده، دور از نخوت پیچیدگی‌های زبانی اما گواه و گیرا. درست مثل خود شاهرخ مسکوب.

[Hosna · Rating 5 out of 5]

کتابچه‌ای کوچک از راه سفر هفتگی مسکوب از پاریس به لندن برای آموزش در مرکز اسماعیلیه. اینجا از مسکوب قهرمان دلیر خوش‌بین نشانی نیست. مسکوب افسرده و دلمرده‌ی در غم ایران و در میان چرخ زندگی در تلاش معاش. آدم غمش می‌گیرد که پژوهشگری چون او چه زندگی سختی از سر گذراند و چه لاطائلات بافانی که بر سر سرمایه‌ی ایران نشسته و آن را بذل خرافه و دروغ می‌کنند.

[Mae · Rating 5 out of 5]

عجب نثری!! با چنان تمپوی شدیدی کلمات مغزم رو نشونه رفته بود که مثل تموم شدن ناگهانی یک موسیقیِ شاهکار، حیرت‌زده‌ام.

[Morteza Bahrami]

عجیب بوی آثار و صدای سهراب از سطر سطر ذهن مسکوب می زند بیرون. یک خود بزرگ بینی شیرینی داشت این ادم که مدام نهیب می زند با کسی سر و کار دارید خاص.

[Mojtaba]

"نگرانم، البته نه چندان، چون نگرانی من چرت می‌زند. ته دلم یک جایی چنبر زده و خوابیده، نباید بیدارش کنم، با فکر بیدار می‌شود، تا فکرش را بکنی دهنش را باز می‌کند، مایع غلیظیست که بالا می‌آید و آدم را فرو می‌برد، مثل موشی، خزنده‌ای، مثل هزارپایی که در گوشه‌ی انباری یا پستویی کنار فرش توی سوراخی خزیده باشد و به کمترین تکانی یا نگاهی بیدار شود و راه بیفتد، نگاهش نکن تا تو را نبیند."

نسخه صوتی کتاب رو می‌تونید از اینجا بشنوید یا دانلود کنید

[Razieh mehdizadeh]

مسافرنامه ی شاهرخ مسکوب.
.
سفرنامه ی مسکوب را می خوانم. یک کتاب دقیق و ساده و توجه به جزییاتش همیشه من را حیرت زده می کند. اینطور که به جهان و تمام ریزه کاری هایش نگاه می کند و توصیف می کند. نگاه کردن به رنگ دیوار و پنجره ها و وضعیت اتاق ها و خانه و...
جملات کوتاه و گاهی شاعرانه حرف زدن و نقب زدن به تاریخ و حال و هوای ایران.
در مقایسه با نوشته های خودم چیزی که باید بیاموزم: مثلا من نوشته ام دیروز که باران گرفت و شهر را ابر سایه برداشت و من داشتم قدم می زدم. برای اولین روز بعد از مدت ها قدم شمار موبایلم را روشن کرده بودم و شورع پیاده روی های ده کیلومتری. باران گرفت. یک دختر سفید و یک پسر سیاه شروع کردند به بوسیدن همدیگر زیر باران و زیر ابر سیاه. دقیقا صحنه ی مشابه ای را مسکوب دیده و با جزییات صورت و هیکل و لباس هایی که دختر پسر پوشیده اند توصیف کرده. این دقیق نگاه کردن حالت چهره و لباس و لب و دهان و...
.
مسافرنامه مربوط به سفرهای هفته ای یکبار از فراسنه به لندن و برعکس است که در ان ها مسکوب برای درس دادن زبان فارسی و ادبیات و... باید سوار هواپیما می شده. پر از دلتنگی و دل گرفتگی ست.
.
در فرودگاه لندن سقف سیاه است. خرپاها و تیرهای آهنی پیداست. سقف کاذب ندارد. کف سالن موکت شطرنجی گذاشته اند. رنگ ها قرمز و سیاه و زرد. ترکیبی که برای آزار چشم اختراع شده است.
.
در فرودگاه لندن چه ناز و نوازشی می کردند. خانوم بلند و چهارشانه و مردافکن. مرد پهن و طاس با کله ی براق مثل ماهی بی فلس. سر زن در گودی میان سینه و شانه . موهای بلند بور و بااپوش خز. زن یکپارچه پشم پوست. زیر لب چیزی می گوید و مرد نرم و نازک جوابش را می دهد. مثل دو تا مرغ عشق که حساب دخل و خرج سفرشان را در فرودگاه برسند.
.
از مسکوب باید خیلی آموخت. کتاب های شکاریم همه یکسر پیش مرگ و گفت و گو در باغ و خواب و خاموشی و سفر در خواب را هم خوانده ام که باید بنویسم.
خواب و خاموشی
.
چقدر دقیق و قشنگ نوشته مرگ دوستش را... این کتاب سه مرگ را تشریح می کند. مرگ سه دوست و رفیق. با دقت و زیبایی سرشار از زندگی و زنده بودن
.
دیروز سهراب مرد. آفتاب که غروب کرد او را هم با خود برد. درباره ی مرگ دوست چه می توان گفت. گرگی که مثل آفتاب بالای سرمان ایستاده و با چشم های گرسنه و همیشه بیدار نگاهمان می کند. یکی را هدف می گیرد و بر او می تابد و ذوب می کند و کنارمان خالی می شود. مرگی که مثل زمین زیر پایمان دراز کشیده است و یکوقت دهن باز می کند. پیدا بود که مرگ مثل خون در رگ های سهراب می رود. تاخت و تازش را از زیر پوست می شد حس کرد. چه جولایی می داد. بعضی وقت ها زندگی کردن ناممکن است. می گفت همیشه از آ دم هایی که حرمت زندگی را نگه نمی دارند و خودشان را می کشند تعجب می کردم اما حالا می فهمم چطور می شود.
مرگ سهراب غافبگیرکننده نبود مثل یک حلزون تنبل و سمج کم کم از لاک خود سرک می کشید و شاخه ی نازک تن این شاعر و نقاش کنار کویر را می جوید.
سهراب اهل کاشان بود اما کاشان سهراب چیز دیگری بود. حسرت آب از کویر به شعرش راه یافته بود. روشنی را هم از همان سرزمین به ارث برده بود. طبیعت در تابلوهای او دیدنی اما دست نیافتی بود. در دسترش اما به دست نیامدنی مثل نور جریانی گذرا بود و حاضر در سبکی و انیساط بی انتهای آن که می شد پرواز کرد.
.
او آنچنان می زیست که گاه با خود مرگ و زندگی هم پیاله می شد. انگار نوشداروی جهان را می نوشید. مثل آن شب تابستان که از خدا نترسیدیم. جوان بودیم و می دانستیم که دوستمان دارد. شب خنک بود. روی ایوان نشسته بودیم. آب زلال و آسمان دم دستمان بود. درخت های بلند باغ بیدار بودند و شب بی تابانه در دل ما موج می زد.
.
دیروز شنیدم که هشنگ دو ماه پیش مرد. سال های سال یاد او با کوه و دره و سنگ و آب توام است. دره ی لتیان و بهار افجه.
.
جای یک کف، آب خنک و یک دم سکوت خالی ست. من سکوت را دیده انم. یک سال طرف های عصر از اردستان می رفتیم نایین. تا چشم کار می کرد کویر بود و دامنه ی کوه. جاده در حاشیه ی کویر و پای دامنه دراز کشیده بود. پرنده ها از سرما به زمین های دور فرار کرده بودند. خورشید، گوشه ی آسمان کز کرده بود. کوه و کویر خاموش بود. وسط دامنه روی زمین برهنه کنار سکوی کوتاهی یک چهارچوب خالی ایستاده بود. سکوت زلال و شفاف روی سکو نشسته بود. من گفتم ما اعل حرف و هیاهوی بسیار برای هیچیم. باید حرمت سکوت را مگه داریم.
.
علی پور با دست هایش خودش پسرش را گرفت و شست و کفن کرد توی حیاط باغچه، پای درخت، زیر باران. علی پور مازندرانی ست. توی یکی از شهرهای شمال زندگی می کند. پسرش را همانجا کشتند و خودش هم همانجا مردنی ست. زنش سال ها پیش مرده است. حالا خودش مانده و دست هایی که از فرط سنگینی او را فرومی کشند به داخل حیاط، وسط باغچه، پای درخت...
.
رو به روی همدیگریم در فاصله ی دو متری. گذرنامه ام را ورق می زند. با دقت نگاه می کنم. می خواهم بی اعتنا باشم و سرسری به خودم می گویم که ناراحتی ندارد. تشریفات گمرکی ست ولی توی ترس پلکیده ام مثل ماهی توی آکواریوم.
.
چقدر خسته ام. به اندازه ی کوه. به اندازه ی درختی دور. صدساله. دویست ساله. ملال مرگ توی سینه ام باز می شود. از این سرنوشت گریه ام گرفته است. به قول آن استاد" بر ایرانیان زار گریان شدم."
.
" پشت فرمان نشسته بود و می راند. در طبیعت که برانی حرکت را حس می کنی. وقت که تغییر می کند جا که عوض می شود. زمان و مکان که در جهت جا به جا می شوند. مثل راه رفتن در بدنه ی کوه."

[Ceena · Rating 4 out of 5]

چه دردی است که نویسنده‌ی توانایی همچون مسکوب باید دربه‌در شود. این نوشته کوتاه به حق برگی است از دفتر مهاجرت اجباری هر کسی که آنرا تجربه کرده. فرد بعد از مدتی، معمولا چند سال دیگر روزها و هفته‌ها را نمی‌شمارد. چند سال بعد فقط ماه‌ها را شاید و اندکی بعد سال‌ها را هم نمی‌شمارد. پس از این به نقطه‌ای می‌رسد که در یک گزاره خلاصه می‌شود: «از آنجا رانده و از اینجا مانده». چه دردی است که چند نسل را به این وضع انداخته است. افسوس

[Davoud Amiri]

ما اهل حرف، ما هیاهوی بسیار برای هیچیم، بلد نیستیم حرمت سکوت را نگه داریم.

[Susan.T · Rating 3 out of 5]

کلمات فارسی به خوبی در اختیار مسکوب بود. جمله‌های زیبا و توصیفات دقیق از یک سفر.

[sakine76 · Rating 4 out of 5]

مثل بقیه‌ی کارهای مسکوب عزیز دوستش داشتم.شبوه‌ی روایت مسکوب فراتر از عالیه.❤️

[Babak · Rating 5 out of 5]

داستانی که همه ما در زندگی واقعی کم و بیش تجربه کرده‌ایم. ولی حیف از این آدم و حیف از ما چه چنین شد.

[Bookworm · Rating 1 out of 5]

این کتاب یک گوشه ای از تفکرات و دیده های نویسنده است که در ضمن سفر از فرانسه به انگلیس که برای تدریس می رفته هر هفته نوشته شده!

[Pedram Farhadi Far · Rating 5 out of 5]

اگر دوست دارید صوتی این کتاب رو‌گوش کنید :

https://youtu.be/N5dQtubYzmE?si=niCoj...

[Ahoura.7 · Rating 3 out of 5]

ما اهل حرف، ما هیاهوی بسیار برای هیچیم، بلد نیستیم حرمت سکوت را نگه داریم.

[محمّد · Rating 3 out of 5]

"وسط دامنه، روی زمین برهنه، کنار سکوی کوتاهی یک چارچوب خالی ایستاده بود. مثل این‌که یک تکه از خاک یا باد را قاب گرفته‌اند. سکوت، زلال و شفاف، روی سکو نشسته بود. به چارچوب تکیه داده و چشم به راه دوخته بود. ما که رسیدیم سکوت خودش را شکست و به ما بفرمائی زد. من گفتم نمی‌توانیم بمانیم. ما اهل حرف، ما هیاهوی بسیار برای هیچیم، بلد نیستیم حرمت سکوت را نگه داریم. آهسته گفتم تا شکسته‌تر نشود و رفتیم. هوا تکان نمی‌خورد، خاربته‌های لُخت خشکشان زده بود. سکوت دوباره در آرامش گسترده خود جای‌گیر شد."

مسحور توصیفات جناب مسکوب شده‌ام.