Σε αυτόν τον τόμο η Σωκρατική μαιευτική μέθοδος ειδικά στο 4ο βιβλίο έχει κενά πειστικότητας που ο Αδείμαντος και ο Γλαύκωνας τα αντιπαρέρχονται. Στο 2ο βιβλίο σημειώνεται η αντίθεση ανάμεσα στο φυσικό δίκαιο (η φύση τονίζει την ανισότητα) και το θεϊκό δίκαιο (ο νόμος επιβάλλει την ισότητα), ότι η κοινωνία είναι μια οικονομική συνεργασία με καταμερισμό της εργασίας και ότι ο πόλεμος είναι αποτέλεσμα πλεονεξίας. Στο 30 βιβλίο διακρίνονται οι 3 κατηγορίες πολιτών. Στο 4ο βιβλίο τονίζεται η σημασία των φυλάκων (των ηγετών) που πρέπει να είναι ακτήμονες και της παιδείας. Τέλος αναλύονται οι αρετές της ψυχής και της πολιτείας: σοφία (οι φύλακες), ανδρεία (οι φύλακες και οι επίκουροι), σωφροσύνη (και στις τρεις κατηγορίες), δικαιοσύνη. Η ψυχή εμπεριέχει το λογιστικό (κυρίαρχο), το θυμοειδές (υποτασσόμενο) και το επιθυμητικό (οι ανώτερες επιθυμίες της ψυχής). Τόπος της δικαιοσύνης είναι η ψυχή με την αγαστή συνεργασία των μερών της.
"Μια πόλη δημιουργείται λοιπόν, επειδή ο καθένας από εμάς δεν είναι αυτάρκης, αλλά στερείται πολλά."
"..το αγαθό δεν είναι αιτία για όλα τα πράγματα, αλλ' είναι αιτία για τα καλά πράγματα, ενώ δεν έχει ευθύνη για όσα δεν είναι καλά.... Επομένως ο θεός, έτσι αγαθός που είναι, δε θα είναι αίτιος για όλα...και για τα κακά πρέπει να αναζητούμε την αιτία τους κάπου αλλού και όχι στο θεό."
"Δε μου φαίνεται ότι όποιο σώμα είναι καλό, αυτό με τις θετικές δυνατότητες του κάνει καλή την ψυχή, αλλ' αντίθετα η καλή ψυχή με τις αρετές της κάνει το σώμα όσο γίνεται καλύτερο."
"...εμείς δε στήνουμε την πόλη μας αποβλέποντας σ' αυτό, δηλαδή στο πώς μια ομάδα ανθρώπων θα είναι εξαιρετικά ευτυχισμένη, αλλά πώς θα ευτυχεί, όσο περισσότερο γίνεται, η πόλη ως σύνολο."