What do you think?
Rate this book
پیدایش ناسیونالیسم ایرانی: نژاد و سیاست بیجا سازی
ناسیونالیسم بیجاساز به دنیا آمد تا مرهمی باشد بر درد جانکاه عقبماندگی ایران از اروپا، اما فقط مسکّن بود و درد را دوا نکرد. ناسیونالیسم بیجاساز تنها یکی از انواع ناسیونالیسم در ایران است. ناسیونالیسمی است که جابهجا شده، نابهجا شده، وارداتی است، بومی نیست، ریشه در خاک ایران ندارد، نهالش را از خارج آورده و در ایران کاشتهاند. شاخ و برگش مصنوعی و عاریتی است. عناصری را به هم چسبانده و چیزی التقاطی و مندرآوردی ساختهاند. و آکنده است از احساسات ضدعربی و افسانههای راجع به نژاد آریایی و ایران باستان.
368 pages, Paperback
First published March 1, 2016
12 people are currently reading
313 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 20 of 20 reviews
November 23, 2023
Over the past several generations in Iran, a curious ideology has emerged, termed in this book “dislocative nationalism,” that describes Iran as an essentially European country somehow marooned in Central Asia. This worldview was encapsulated in a quote from the former Shah Reza Pahlavi in which he told a visiting European official that it had been a mere “accident of geography” that his country was located deep in Asia and not in Europe. This statement is even more baffling when one considers that unlike, for example, Turkey, Iran does not even have borders with Europe or a history of deep engagement with it. Yet the belief persists, articulated in various cultural, historical and racial arguments that seek to convince an imaginary European interlocutor that Iranians are their equals, fellows, and perhaps even superiors.
As Zia-Ebrahimi describes, the ideology of dislocative nationalism was created in the 19th century by a handful of Iranian intellectuals seeking to help the Qajar elite deal with the traumatic realization of their economic and military inferiority with Europe. Zia-Ebrahimi analyzes two important 19th century figures, Mirza Akhundzadeh and Mirza Kermani, who began drawing almost entirely from European orientalist accounts to articulate a new version of Iranian history and identity specifically to help deal with this inferiority complex. The new ideology was based on a supposedly shared racial and civilizational identity with Europe, intense racism against Iran's real-world neighbours, hatred of present day Iran in all aspects and particularly its religion, and uncritical glorification of ancient Persia. Positive European classicist views about Persia thrilled these individuals who were starved for positive attention from their apparent superiors. It seemed to offer a master-key out of their psychological dilemma; a shortcut back to status parity with Europeans who had surprised them by materially climbing ahead. Unlike constitutionalism and other movements to reform Iran, this version was an entirely romantic and fantastical escape route that nonetheless (or because of that) has drawn deep support.
Dislocative nationalism was reproduced with state patronage and the creation of new national symbols and curricula designed to promote it. As a result it has deep roots embedded over generations. The ideology requires ignoring whatever aspects of Iranian history, including its glorious post-Islamic medieval period, that Europeans didn’t like. It required creating an entirely faux identity devoid of critical analysis and blindly praising every then-current European fashion as well as a utopian view of the distant past that has no basis in actual historiography. The ideology also entailed a viciously racist attitude towards Iran’s real-world neighbors who are inevitably not European. Within Iran it escalated a deadly culture war between various factions of society, all of whom however, to some degree, embrace some assumptions of dislocative nationalism.
Rather than patriots, Akhundzadeh and other intellectuals who propagated this worldview were frequently compradors of the same foreign powers that they blindly worshipped. Akhundzadeh was a Russian government official who helped propagandize for the Tsarist genocides carried out in territories conquered from Iran and served the regime even as it imposed the humiliating Treaty of Turkmenchay on the Qajars. These details have been elided from contemporary praise of his work by dislocative nationalists, which as Zia-Ebrahimi shows in this book, was incredibly racist, anti-Semitic, unscientific, and ahistorical. The emergence of the revolutionary Islamic Republic (which itself incorporates elements of this ideology) was at least in part a response to the Pahlavi dynasty’s jarring attempts to impose dislocative nationalist fantasies on their country. Because the ideology was based on hatred of present-day Iranians, it was inevitably done in a brutal fashion that cut against the grain of the people – something like Kemalism in Turkey but even more authoritarian and without the legitimacy provided by military success.
Due in large part to their fortuitous access to the Qajar elite, the founders of dislocative nationalism were able to institutionalize this worldview. In doing so they have preserved many intellectual fads in amber that have long fallen out fashion in the West. While Europeans have abandoned 19th century race theories as dangerous embarrassments, many of them, like the Aryan race theory, are deeply believed to this day by Iranian dislocative nationalists. In doing so they have reduced the Enlightenment to a mere slogan and dogma rather than embracing the intellectual dynamism that it should embody. Similar to many other people subjected to European imperialism, dislocative nationalists gave up their real-world cultural patronage while failing to adopt a Western one. All that can emerge in such a case is endless confusion. Despite what the Shah once claimed, a country cannot be mistakenly placed on the wrong continent.
This book is a worthy contribution to nationalism studies and helps makes sense of the eyebrow raising statements of many contemporary political figures enamored with this belief, including non-Iranians in the present U.S. government. It is written in a mildly sarcastic tone that clearly shows the author's frustration with this ideology, that has heretofore escaped much critical scrutiny.
As Zia-Ebrahimi describes, the ideology of dislocative nationalism was created in the 19th century by a handful of Iranian intellectuals seeking to help the Qajar elite deal with the traumatic realization of their economic and military inferiority with Europe. Zia-Ebrahimi analyzes two important 19th century figures, Mirza Akhundzadeh and Mirza Kermani, who began drawing almost entirely from European orientalist accounts to articulate a new version of Iranian history and identity specifically to help deal with this inferiority complex. The new ideology was based on a supposedly shared racial and civilizational identity with Europe, intense racism against Iran's real-world neighbours, hatred of present day Iran in all aspects and particularly its religion, and uncritical glorification of ancient Persia. Positive European classicist views about Persia thrilled these individuals who were starved for positive attention from their apparent superiors. It seemed to offer a master-key out of their psychological dilemma; a shortcut back to status parity with Europeans who had surprised them by materially climbing ahead. Unlike constitutionalism and other movements to reform Iran, this version was an entirely romantic and fantastical escape route that nonetheless (or because of that) has drawn deep support.
Dislocative nationalism was reproduced with state patronage and the creation of new national symbols and curricula designed to promote it. As a result it has deep roots embedded over generations. The ideology requires ignoring whatever aspects of Iranian history, including its glorious post-Islamic medieval period, that Europeans didn’t like. It required creating an entirely faux identity devoid of critical analysis and blindly praising every then-current European fashion as well as a utopian view of the distant past that has no basis in actual historiography. The ideology also entailed a viciously racist attitude towards Iran’s real-world neighbors who are inevitably not European. Within Iran it escalated a deadly culture war between various factions of society, all of whom however, to some degree, embrace some assumptions of dislocative nationalism.
Rather than patriots, Akhundzadeh and other intellectuals who propagated this worldview were frequently compradors of the same foreign powers that they blindly worshipped. Akhundzadeh was a Russian government official who helped propagandize for the Tsarist genocides carried out in territories conquered from Iran and served the regime even as it imposed the humiliating Treaty of Turkmenchay on the Qajars. These details have been elided from contemporary praise of his work by dislocative nationalists, which as Zia-Ebrahimi shows in this book, was incredibly racist, anti-Semitic, unscientific, and ahistorical. The emergence of the revolutionary Islamic Republic (which itself incorporates elements of this ideology) was at least in part a response to the Pahlavi dynasty’s jarring attempts to impose dislocative nationalist fantasies on their country. Because the ideology was based on hatred of present-day Iranians, it was inevitably done in a brutal fashion that cut against the grain of the people – something like Kemalism in Turkey but even more authoritarian and without the legitimacy provided by military success.
Due in large part to their fortuitous access to the Qajar elite, the founders of dislocative nationalism were able to institutionalize this worldview. In doing so they have preserved many intellectual fads in amber that have long fallen out fashion in the West. While Europeans have abandoned 19th century race theories as dangerous embarrassments, many of them, like the Aryan race theory, are deeply believed to this day by Iranian dislocative nationalists. In doing so they have reduced the Enlightenment to a mere slogan and dogma rather than embracing the intellectual dynamism that it should embody. Similar to many other people subjected to European imperialism, dislocative nationalists gave up their real-world cultural patronage while failing to adopt a Western one. All that can emerge in such a case is endless confusion. Despite what the Shah once claimed, a country cannot be mistakenly placed on the wrong continent.
This book is a worthy contribution to nationalism studies and helps makes sense of the eyebrow raising statements of many contemporary political figures enamored with this belief, including non-Iranians in the present U.S. government. It is written in a mildly sarcastic tone that clearly shows the author's frustration with this ideology, that has heretofore escaped much critical scrutiny.
Read
April 2, 2019در یک مهمانی شبانه در تهران شاهد بودم که حضار از یک ایرانی مهاجر ساکن اروپا، که در سفری به ایران آمده بود، درباره اینکه اروپاییان چگونه هنگام عطسه دماغ خود را می گیرند سوال پرسیدند، و شگفت آنکه او پاسخ هم داد «با آستین آرنج».
#اکبر_عبدی، بازیگر سرشناس سینمای ایران، در مهرماه نود و چهار، در برنامه زنده تلویزیونی، خاطره ای از سفر حج تعریف می کند مبنی بر پاسخی که به یک فرد عرب در مکه پس از خواستگاری او از دخترش داده است. علیرغم آنکه پاسخ او سرشار از خشونت و بی ادبی است، با تشویق و خنده حاضران همراه می شود.
پس از سیل مصیبت آمیز فروردین نود و هشت در شیراز، فیلمی در شبکه های اجتماعی با سرعت پخش می شود مبنی بر سیستم پیشرفته مدیریت سیل در تخت جمشید که در آن افتخار به گذشته پرشکوه ایران و تاسف از سوء مدیریت امروزی درهم آمیخته اند.
#رضا_ضیاء_ابراهیمی، نویسنده کتاب #پیدایش_ناسیونالیسم_ایرانی، ریشه چنین رفتارهایی را در سطح حکومتی و مردمی ما ایرانیان #ناسیونالیسم_بیجاساز می نامد. او باستان گرایی، عرب ستیزی و رویکرد استبدادی به اروپایی شدن را سه وجه ایدئولوژیک ناسیونالیسم بیجاساز می داند و به تحلیل ریشه های تاریخی این رویکرد به عنوان پاسخ، و در واقع مرهمی بر شرم و احساس بی آبرویی ناشی از عقب ماندگی ایران معاصر در مواجهه با مدنیت و پیشرفتگی اروپا می پردازد.
کتاب البته متمرکز بر وجه سیاسی و حکومتی این مسئله و سردمداران شبه روشنفکر این نوع از ناسیونالیسم در قرن نوزدهم است و کمتر به بازتاب و گستردگی آن درمیان اقشار مردم می پردازد.
اگرچه کتاب خالی از اشکالات تاریخی نیست، اما زمان آن رسیده که ریشه های این گرایش گسترده و پرنفوذ در ایران بازخوانی شوند.
January 22, 2019
Very important book in my opinion
Since I'm and Iranian Turk, when reading I compared elements of Turkic nationalism (getting popularity these days in Iran) with Aryanism and I think the same story is true for Turks.
Just like Iranians who are trying to adhere themselves to Indo-Europeans while they have common cultural heritages with Semitic cultures, Turks (in Azerbaijan, Iran and Turkey) are trying to adhere themselves to Turkic peoples in Central Asia and deny their ties with local peoples
Armenians, Lezgins, Georgians, Greek, Persian, Talysh, Kurd, Gilak, etc.
In Iran it is more a reaction towards Aryanism which is trying to define Iranian Turks "Aryans with another language"
We need more people like Dr. Reza Zia-Ebrahimi
Since I'm and Iranian Turk, when reading I compared elements of Turkic nationalism (getting popularity these days in Iran) with Aryanism and I think the same story is true for Turks.
Just like Iranians who are trying to adhere themselves to Indo-Europeans while they have common cultural heritages with Semitic cultures, Turks (in Azerbaijan, Iran and Turkey) are trying to adhere themselves to Turkic peoples in Central Asia and deny their ties with local peoples
Armenians, Lezgins, Georgians, Greek, Persian, Talysh, Kurd, Gilak, etc.
In Iran it is more a reaction towards Aryanism which is trying to define Iranian Turks "Aryans with another language"
We need more people like Dr. Reza Zia-Ebrahimi
May 19, 2019
منسجم ترین، علمی ترین، و جامع ترین اثری که در توضیح و رد ناسیونالیسم نژادپرست بخشی از اپوزسیون ایرانی نوشته شده و هر ایرانی باید آن را بخواند تا بلکه این جنبش مسموم به تاریخ بپیوندد
February 28, 2019
نگاه خوب و جدید یک مورخ نیمه جوان به موضوع کتاب خوب بود اما نیازی به حمله به سایر مورخین و آملتور نامیدنشان نبود
January 18, 2021
مزخرف؛ پروپاگاندا گونه؛ سرشار از حب و بغض و کینه که گاه با ادبیاتی هتاکانه بیان شده
Read
April 18, 2020موضوع کتاب خیلی موضوع اساسی و مهمی است. ایکاش نویسنده کمی از حجم کنایه کم میکرد. عنوان ناسیونالیست بی جاساز هم کمی نچسب است و دافعه زیادی دارد.با این وجود کتاب با ارزشی است.
کتاب با بیان تاریخ از ترکمنچای شروع میکند و ادعا میکند که پس از شکست در جنگ ایرانیان برای اولین بار با اروپا هم مرز شدند و در شمال روس و در جنوب بریتانیا آنان را به فکر فرو برد. آنها برای اولین بار به ضعف و عقب ماندگی خود آگاه شدند و شروع به علت یابی کردند.در این دوران که بیشتر آن با دوران ناصری همزمان است چندین ایده مطرح شد
ملکم خان ریشه ضعف را در بی قانونی و استبداد میدید.
میرزا فتحعلی آخوندزاده و پیروانش دلیل ضعف ایرانیان را حمله اعراب و فرهنگ منحط آنان میدید. یا اینکه سید جمال الدین اسدآبادی استعمار را مشکل اصلی معرفی میکرد.
مستشار الدوله دلیل اصلی را افراد فاسد معرفی کرد.
داستانی که تا امروز هم ادامه دارد و هرکسی از ظن خود راه حل را پیدا میکند.
نویسنده بیشتر به آخوندزاده و همفکرانش میپردازد و اینکه ایده های آنها تنها پس از شکست مشروطه جرات مطرح شدن پیدا کرد و منشا مشروطه نبوده و بلکه رقیب آن بود.
به دید نویسنده اکثر این آثار ترجمه و اقتباس از آثار اروپاییان بوده که با اسلام مشکل داشته اند و برگرفته از متن ایرانیان نبوده. مانند این که سرزمین اعراب خشک معرفی میشود و ادعا میشود از چنین زمین خشکی فرهنگ غنی به وجود نمی آید. در حالی که این ادعا از طرف اروپایی شاید مقبول باشد ولی ایرانی که خودش در سرزمین خشک زندگی میکند نمیتواند آن را مطرح کند.
پس از قرارداد 1919 که میخ آخر را بر تابوت مشروطه کوبید ناسیونالیست بیجا ساز سربرآورد .
رضا شاه بی سواد بود ولی پس از کودتا شروع به یادگیری علوم و از جمله تاریخ کرد و تحت تاثیر ناسیونالیست بی جاساز قرار گرفت. و کشف حجاب و برگرداندن تاریخ به شمسی و سعی در متحدالشکل کردن لباس ایرانیان و ... از اینجا ریشه میگیرد.
در این راستا ناسیونالیست نیاز به نمادهایی داشت و شروع به ساخت مقبره برای شعرا و ازجمله فردوسی کرد در حالی که حتی قبری مشخص نبود و با استفاده از المانهای زرتشتی آن مقبره ساخته شد.
جمله معروفی از محمد رضا شاه نقل میشود با این مضمون که ما هم مانند اروپاییان آریایی هستیم ولی در آسیا جدا افتاده ایم. حرفی که تعریف بی جاسازی میتواند باشد. جدا کردن از تاریخ و فرهنگ منطقه
ناسیونالیسم بی جاساز سعی دارد ایران باستان را بی عیب معرفی کند که در اثر حمله اعراب بدوی به این روز افتاده که نویسنده هم به بی عیب بودن ایران باستان نقد دارد و هم به بدوی بودن اسلام چرا که مسلمانان در دوران ابتدای اسلام در علوم و دانش بسیار پیشرفته بودند.
کتاب با بیان تاریخ از ترکمنچای شروع میکند و ادعا میکند که پس از شکست در جنگ ایرانیان برای اولین بار با اروپا هم مرز شدند و در شمال روس و در جنوب بریتانیا آنان را به فکر فرو برد. آنها برای اولین بار به ضعف و عقب ماندگی خود آگاه شدند و شروع به علت یابی کردند.در این دوران که بیشتر آن با دوران ناصری همزمان است چندین ایده مطرح شد
ملکم خان ریشه ضعف را در بی قانونی و استبداد میدید.
میرزا فتحعلی آخوندزاده و پیروانش دلیل ضعف ایرانیان را حمله اعراب و فرهنگ منحط آنان میدید. یا اینکه سید جمال الدین اسدآبادی استعمار را مشکل اصلی معرفی میکرد.
مستشار الدوله دلیل اصلی را افراد فاسد معرفی کرد.
داستانی که تا امروز هم ادامه دارد و هرکسی از ظن خود راه حل را پیدا میکند.
نویسنده بیشتر به آخوندزاده و همفکرانش میپردازد و اینکه ایده های آنها تنها پس از شکست مشروطه جرات مطرح شدن پیدا کرد و منشا مشروطه نبوده و بلکه رقیب آن بود.
به دید نویسنده اکثر این آثار ترجمه و اقتباس از آثار اروپاییان بوده که با اسلام مشکل داشته اند و برگرفته از متن ایرانیان نبوده. مانند این که سرزمین اعراب خشک معرفی میشود و ادعا میشود از چنین زمین خشکی فرهنگ غنی به وجود نمی آید. در حالی که این ادعا از طرف اروپایی شاید مقبول باشد ولی ایرانی که خودش در سرزمین خشک زندگی میکند نمیتواند آن را مطرح کند.
پس از قرارداد 1919 که میخ آخر را بر تابوت مشروطه کوبید ناسیونالیست بیجا ساز سربرآورد .
رضا شاه بی سواد بود ولی پس از کودتا شروع به یادگیری علوم و از جمله تاریخ کرد و تحت تاثیر ناسیونالیست بی جاساز قرار گرفت. و کشف حجاب و برگرداندن تاریخ به شمسی و سعی در متحدالشکل کردن لباس ایرانیان و ... از اینجا ریشه میگیرد.
در این راستا ناسیونالیست نیاز به نمادهایی داشت و شروع به ساخت مقبره برای شعرا و ازجمله فردوسی کرد در حالی که حتی قبری مشخص نبود و با استفاده از المانهای زرتشتی آن مقبره ساخته شد.
جمله معروفی از محمد رضا شاه نقل میشود با این مضمون که ما هم مانند اروپاییان آریایی هستیم ولی در آسیا جدا افتاده ایم. حرفی که تعریف بی جاسازی میتواند باشد. جدا کردن از تاریخ و فرهنگ منطقه
ناسیونالیسم بی جاساز سعی دارد ایران باستان را بی عیب معرفی کند که در اثر حمله اعراب بدوی به این روز افتاده که نویسنده هم به بی عیب بودن ایران باستان نقد دارد و هم به بدوی بودن اسلام چرا که مسلمانان در دوران ابتدای اسلام در علوم و دانش بسیار پیشرفته بودند.
November 28, 2019
ضیاءابراهیمی با دقت کم نظیری سرآغازِ تاریخیِ ارتباط بین ملیگراییِ باستانی و تاریخسازی از شاهان هخامنشی و ساسانی با عربستیزی و نژادپرستی ایدئولوژِی های آریاییِ گرای ناسیونالیتی را با ابداع مفهومی به نام «ناسیونالیسم بی جاساز» توضیح میدهد، در واقع کتاب تلاشی است ستودنی در نشان دادن سستی، ایدئولوژی زدگی و غیرتاریخی بودن گفتمانی که با فتحعلی آخوندزاده و میرزا آقاخان کرمانی پایه گذاری شد در راهروهای قدرت پهلوی اول در قالب ایدئولوژی حکومتی درآمد و رسوباتش حتی در تاریخ نگاری های امثال زرین کوب در دو قرن سکوت و آثار فریدون آدمیت سویه های علمی نیز گرفت، گفتمانی که ریشه هایش در شرق شناسی قرن نوزدهم اروپا قابل ردیابی است و عملا چیزی نبود جز تاریخ سازی ی رمانتیک درمورد ایران طلایی قبل از اسلام در واکنش به عقب ماندگی ایران دوره قاجار نسبت به جهان اروپایی
February 13, 2023
"We Aryans are in fact members of the European family. It's a mere accident of geography that Iran is in the Middle East rather than among its fellow European neighbours" - Mohammad Reza Shah, former king of Iran (1941-1979) (non-verbatim).
The word 'ariya' has inspired the name of Iran (land of the Aryans) and been used for centuries to historically and philologically categorise the cultures and languages of the Iranian plateau. The Persian king Dariush described himself using this word, and it is mentioned in the Avesta, the pre-islamic Zoroastrian book of faith of Iranians. Its later variant – “Aryan” – gained popularity in the late 1800's through the intellectual reformer, Mirza Aqa Kermani, who was a student of the Iranian-Azerbaijani author, playwright and ultra-nationalist, Mirza Fatali Akhundzadeh (Akhundov). According to Zia-Ebrahimi, Akhundzadeh is the founder of what he calls “dislocative nationalism” described as 'an operation that takes place in the realm of the imagination, an operation whereby the Iranian nation is dislodged from its empirical reality as a majority-Muslim society situated in the "East". Iran is presented as an Aryan nation adrift, by accident, as it were, from the rest of its fellow Aryans' (read: Europeans).
Akhundzadeh’s development of the Aryan idea may have been an attempt to come to terms with a perception of a ‘fall of Great Iran’ (Persian Empire) by ascribing it to Islamic Empirical attacks on Iran and correspondingly equate the grandeur of pre-islamic Iran to "Aryan" roots. In any case ‘Aryanism’ served a modernisation purpose such that Iranians would mimic European conceptions of the nation, and Akhundzadeh utilized the Aryan notion to 1) create the narrative that Iranians share the same superior racial origin and through that streamline otherwise diverse Iranians, and 2) to “clean” Iranian identity from Arab introduced Muslim and “Semitic” influence totally. In so doing, he took an ancient descriptive term of Iranian cultures and languages - 'ariya' - and infused it with prescriptive race-related content based on "science" from 19th century Europe - thus birthing the 'Aryan'.
Based on the rationalism of the Enlightenment, he sought to take superstitious religion out of the basis of Iranian identity and replace it with a “rational” nationalist one, blind to the religiousness of nationalism itself i.e. un-substantiated belief in certain tenets of the idea of the nation e.g. as being homogenous. He pushed the idea that Iran was a highly cohesive and primordial nation thus sweeping its minorities under the Aryan carpet in complete contradiction with the Enlightenment concepts of cosmopolitanism, argues Zia-Ebrahimi.
To a certain extent, Akhundzadeh succeeded in equating Aryanism with mimicking Europeans, which can perhaps be seen in its influence on the power-holders of Iran. For example, Reza Shah, the first Pahlavi king and ruler of Iran after the fall of the Qajar dynasty, who took power in 1925, outlawed tribal and traditional clothes as well as fez-like headgear and launched a campaign to force Muslim women to discard the veil in 1934. His son and heir, Mohammad Reza Shah, who in 1965 named himself Aryamehr (Light of the Aryans), is later quoted saying: “The Middle East. What is it? One can no longer find us there. But Asia, yes. We are Asian Aryans whose mentality and philosophy are close to those of the European states, above all France.”. In “Tarikhe Irane qadim” (History of Ancient Iran:1928), the first history text book commissioned by the early Pahlavi state, the author Hassan Pirniya, went so far as to claim that ancient Iranians emigrated from the Scandinavian peninsula! Modern Iranian nationalism has to a large degree been developed in a dislodged vacuum contradicting socio-cultural realities "on the ground". Perhaps this ultimately helped bring down the monarchy. Although we cannot establish a causality, there is a puzzling correlation between the introduction and use of a particular Aryan identity narrative and the oppression of minorities, centralization of power and restriction of political freedom under the Pahlavi regime.
In my opinion 'Aryanism' as a racial concept needs to be discarded in describing and defining the Iranian 'mosaic' because it carries with it exclusionist and chauvinistic ideas. Iranians didn't come from one giant Aryan. The concept "racializes" the relationship between the different communities of Iran. What is the place of Arab-, African-, Turkmen- and perhaps even Azeri-Iranians - who in the logic of Aryanism are respectively “semitic” and “turkic” and thus non-aryan - in their own historic country?
It furthermore totally disregards the clear similarities between parts of Iranian and - say - Arabic and Turkish culture, language and tradition. The Middle East is complex. Cultures are intertwined. Identities are not static. This is also why I tend to agree with one of the arguments of the book - in so far as I have interpreted it correctly - as a defence of a constitutional nationalism, rather than an ethnic-racial one.
This book is important because it contributes to the debate of what it constitutes to be Iranian in a country with such a paradoxical modern political history. I hope this book will gain a large readership.
The word 'ariya' has inspired the name of Iran (land of the Aryans) and been used for centuries to historically and philologically categorise the cultures and languages of the Iranian plateau. The Persian king Dariush described himself using this word, and it is mentioned in the Avesta, the pre-islamic Zoroastrian book of faith of Iranians. Its later variant – “Aryan” – gained popularity in the late 1800's through the intellectual reformer, Mirza Aqa Kermani, who was a student of the Iranian-Azerbaijani author, playwright and ultra-nationalist, Mirza Fatali Akhundzadeh (Akhundov). According to Zia-Ebrahimi, Akhundzadeh is the founder of what he calls “dislocative nationalism” described as 'an operation that takes place in the realm of the imagination, an operation whereby the Iranian nation is dislodged from its empirical reality as a majority-Muslim society situated in the "East". Iran is presented as an Aryan nation adrift, by accident, as it were, from the rest of its fellow Aryans' (read: Europeans).
Akhundzadeh’s development of the Aryan idea may have been an attempt to come to terms with a perception of a ‘fall of Great Iran’ (Persian Empire) by ascribing it to Islamic Empirical attacks on Iran and correspondingly equate the grandeur of pre-islamic Iran to "Aryan" roots. In any case ‘Aryanism’ served a modernisation purpose such that Iranians would mimic European conceptions of the nation, and Akhundzadeh utilized the Aryan notion to 1) create the narrative that Iranians share the same superior racial origin and through that streamline otherwise diverse Iranians, and 2) to “clean” Iranian identity from Arab introduced Muslim and “Semitic” influence totally. In so doing, he took an ancient descriptive term of Iranian cultures and languages - 'ariya' - and infused it with prescriptive race-related content based on "science" from 19th century Europe - thus birthing the 'Aryan'.
Based on the rationalism of the Enlightenment, he sought to take superstitious religion out of the basis of Iranian identity and replace it with a “rational” nationalist one, blind to the religiousness of nationalism itself i.e. un-substantiated belief in certain tenets of the idea of the nation e.g. as being homogenous. He pushed the idea that Iran was a highly cohesive and primordial nation thus sweeping its minorities under the Aryan carpet in complete contradiction with the Enlightenment concepts of cosmopolitanism, argues Zia-Ebrahimi.
To a certain extent, Akhundzadeh succeeded in equating Aryanism with mimicking Europeans, which can perhaps be seen in its influence on the power-holders of Iran. For example, Reza Shah, the first Pahlavi king and ruler of Iran after the fall of the Qajar dynasty, who took power in 1925, outlawed tribal and traditional clothes as well as fez-like headgear and launched a campaign to force Muslim women to discard the veil in 1934. His son and heir, Mohammad Reza Shah, who in 1965 named himself Aryamehr (Light of the Aryans), is later quoted saying: “The Middle East. What is it? One can no longer find us there. But Asia, yes. We are Asian Aryans whose mentality and philosophy are close to those of the European states, above all France.”. In “Tarikhe Irane qadim” (History of Ancient Iran:1928), the first history text book commissioned by the early Pahlavi state, the author Hassan Pirniya, went so far as to claim that ancient Iranians emigrated from the Scandinavian peninsula! Modern Iranian nationalism has to a large degree been developed in a dislodged vacuum contradicting socio-cultural realities "on the ground". Perhaps this ultimately helped bring down the monarchy. Although we cannot establish a causality, there is a puzzling correlation between the introduction and use of a particular Aryan identity narrative and the oppression of minorities, centralization of power and restriction of political freedom under the Pahlavi regime.
In my opinion 'Aryanism' as a racial concept needs to be discarded in describing and defining the Iranian 'mosaic' because it carries with it exclusionist and chauvinistic ideas. Iranians didn't come from one giant Aryan. The concept "racializes" the relationship between the different communities of Iran. What is the place of Arab-, African-, Turkmen- and perhaps even Azeri-Iranians - who in the logic of Aryanism are respectively “semitic” and “turkic” and thus non-aryan - in their own historic country?
It furthermore totally disregards the clear similarities between parts of Iranian and - say - Arabic and Turkish culture, language and tradition. The Middle East is complex. Cultures are intertwined. Identities are not static. This is also why I tend to agree with one of the arguments of the book - in so far as I have interpreted it correctly - as a defence of a constitutional nationalism, rather than an ethnic-racial one.
This book is important because it contributes to the debate of what it constitutes to be Iranian in a country with such a paradoxical modern political history. I hope this book will gain a large readership.
May 31, 2021
Good Lord! But a bunch of garbage. The first two chapters were very informative, but then the book nose-dived into opinionated, unsubstantiated diatribe against anyone who is proud of Iran's pre-Islamic achievements, or any Iranian who, God forbid, wants to differentiate him/herself from Arabs be it culturally or ethnically.
I'm working on a detailed review of this book.
I'm working on a detailed review of this book.
August 5, 2024
کتاب راجع به ظهور ملیگرایی بیجاساز در ایران و بررسی متون اولیه که این ایدئولوژی رو ایجاد و توسعه دادند هست: مکتوبات فتحعلی آخوندزاده و سه مکتوب و صد خطابه میرزا آقاخان کرمانی. این ایدئولوژی رشد میکنه و تبدیل به همون تفکری میشه که در دوران پهلوی در ایران به طور رسمی توسط حکومت تبلیغ میشد. الان هم بسیاری از سلطنت طلبان خودآگاه یا ناخودآگاه بهش باور دارن. از اهمیت اون در ایران امروز هم همین بس که رسوبات این ایدئولوژی نه تنها در تفکر مردم عادی چه داخل و مخصوصا خارج، بلکه گاهی حتی در صحبتهای مسئولین جمهوری اسلامی هم یافت میشه.
نمونه تفکرات این ایدئولوژی میشه به اینها اشاره کرد: با شکوه و پربار بودن تاریخ کهن ایران در مقابل تاریک بودن و عقب افتادگی دوران بعد از اسلام، عدم انطباق دین اعراب صحرانشین (یعنی اسلام) با نژاد مردم و جغرافیای ایران، تصادف جغرافیایی حضور ایرانیان در خاورمیانه در کنار اعراب و ترکها و عموزادگی ایرانیان با مردم اروپا، برتری نژادی ایرانیان آریایی نسبت به اعراب سامی، دیدن تنها راه حل پیشرفت ایران در زدودن دین، فرهنگ، حتی کلمات اعراب تازی از ایران و زبان فارسی. عدم آمادگی ایرانیان به لحاظ فرهنگی برای دموکراسی و نیاز به تحمیل اصلاحات فرهنگی پیش از باز کردن فضای سیاسی.
با اینکه کتاب ٨ سال پیش نوشته شده ولی یک نکته بسیار جالبی نویسنده کتاب بهش اشاره میکنه که بسیار مربوط به مشاهداتی هست که همین چند سال اخیر شاهدش بودیم: اینکه چرا رفتار و منش سلطنتطلبان بسیار شبیه بسیجیها و طرفداران پر و پا قرص ولایت فقیه به نظر میاد. چطور کسایی که از دو تا ایده کامل متضاد حمایت میکنن ممکن هست رفتارهایی انقدر شبیه بهم نشون بده؟
نکتهی جالبی که نویسنده راجع به این گفته بود این بود که ایدئولوژی ملیگرایی بیجاساز بر خلاف ادعایی که برای تقابل با خشکاندیشی مذهبی و خرافات، خودش رو حاصل نگاه عقلگرا و علمی و ناشی از تفکر انتقادی و عصر روشنگری نشون میده، اتفاقا شباهت بسیار فراوانی با تفکرات دینی داره. متون اولیه این ایدئولوژی که در جایگاه بسیار والایی قرار دارند برای طرفدارانش بیشتر از اینکه شبیه متون متفکران دوران روشنگری اروپا مثل وُلتر و هیوم باشه شبیه خطابههای روحانیون شیعه است طبق گفته نویسنده. در این تفکر منتقد جای اینکه کافر و مهدور الدم خطاب بشه وطن فروش و چپی خطاب میشه. آیین دینی مثل زیارت قبور امامان جاش رو داده به آیین گردهمایی در آرامگاه کوروش کبیر در ٧ آبان. تقدس محمد و علی و حسین و خمینی جاشون رو داده به تقدس کوروش و داریوش و رضاشاه. تقابل مسلمان و کفار جاش رو داده به تقابل ایرانی آریایی با اعراب و دینشون. دوران طلایی و بی نقص صدر اسلام جاش رو داده به دوران باشکوه پادشاهی کوروش. آیین عقد اسلامی جاش رو داده به عقد آریایی. خرافات و افکار صد من یه غاز دینی جاش رو داده به باور به نزدیکی نژادی ایرانی با مردم ساکن غرب اروپا و بیارتباطی ایرانی (البته به جز آخوندهای تازی زاده) با مردم خاورمیانه. در واقع به جای مبارزه با نفس خشکاندیشی که حاکم در ذهن مردم ایران بوده و هست، این ایدئولوژی فقط خشکاندیشی دینی رو با یک خشکاندیشی ملیگرا عوض کرده که در اون فقط مفعول تقدس عوض شده. پس تعجبی هم نداره که رفتار و منش طرفداران این ایدئولوژی با رفتار و منش طرفداران ولایت فقیه یک صورت به نظر میاد.
نمونه تفکرات این ایدئولوژی میشه به اینها اشاره کرد: با شکوه و پربار بودن تاریخ کهن ایران در مقابل تاریک بودن و عقب افتادگی دوران بعد از اسلام، عدم انطباق دین اعراب صحرانشین (یعنی اسلام) با نژاد مردم و جغرافیای ایران، تصادف جغرافیایی حضور ایرانیان در خاورمیانه در کنار اعراب و ترکها و عموزادگی ایرانیان با مردم اروپا، برتری نژادی ایرانیان آریایی نسبت به اعراب سامی، دیدن تنها راه حل پیشرفت ایران در زدودن دین، فرهنگ، حتی کلمات اعراب تازی از ایران و زبان فارسی. عدم آمادگی ایرانیان به لحاظ فرهنگی برای دموکراسی و نیاز به تحمیل اصلاحات فرهنگی پیش از باز کردن فضای سیاسی.
با اینکه کتاب ٨ سال پیش نوشته شده ولی یک نکته بسیار جالبی نویسنده کتاب بهش اشاره میکنه که بسیار مربوط به مشاهداتی هست که همین چند سال اخیر شاهدش بودیم: اینکه چرا رفتار و منش سلطنتطلبان بسیار شبیه بسیجیها و طرفداران پر و پا قرص ولایت فقیه به نظر میاد. چطور کسایی که از دو تا ایده کامل متضاد حمایت میکنن ممکن هست رفتارهایی انقدر شبیه بهم نشون بده؟
نکتهی جالبی که نویسنده راجع به این گفته بود این بود که ایدئولوژی ملیگرایی بیجاساز بر خلاف ادعایی که برای تقابل با خشکاندیشی مذهبی و خرافات، خودش رو حاصل نگاه عقلگرا و علمی و ناشی از تفکر انتقادی و عصر روشنگری نشون میده، اتفاقا شباهت بسیار فراوانی با تفکرات دینی داره. متون اولیه این ایدئولوژی که در جایگاه بسیار والایی قرار دارند برای طرفدارانش بیشتر از اینکه شبیه متون متفکران دوران روشنگری اروپا مثل وُلتر و هیوم باشه شبیه خطابههای روحانیون شیعه است طبق گفته نویسنده. در این تفکر منتقد جای اینکه کافر و مهدور الدم خطاب بشه وطن فروش و چپی خطاب میشه. آیین دینی مثل زیارت قبور امامان جاش رو داده به آیین گردهمایی در آرامگاه کوروش کبیر در ٧ آبان. تقدس محمد و علی و حسین و خمینی جاشون رو داده به تقدس کوروش و داریوش و رضاشاه. تقابل مسلمان و کفار جاش رو داده به تقابل ایرانی آریایی با اعراب و دینشون. دوران طلایی و بی نقص صدر اسلام جاش رو داده به دوران باشکوه پادشاهی کوروش. آیین عقد اسلامی جاش رو داده به عقد آریایی. خرافات و افکار صد من یه غاز دینی جاش رو داده به باور به نزدیکی نژادی ایرانی با مردم ساکن غرب اروپا و بیارتباطی ایرانی (البته به جز آخوندهای تازی زاده) با مردم خاورمیانه. در واقع به جای مبارزه با نفس خشکاندیشی که حاکم در ذهن مردم ایران بوده و هست، این ایدئولوژی فقط خشکاندیشی دینی رو با یک خشکاندیشی ملیگرا عوض کرده که در اون فقط مفعول تقدس عوض شده. پس تعجبی هم نداره که رفتار و منش طرفداران این ایدئولوژی با رفتار و منش طرفداران ولایت فقیه یک صورت به نظر میاد.
April 24, 2020
The book is heavily influenced by the political ideas of Dr. Alsulami, Mohammed S.H. ,head of (Rasanah) and a publisher in the Arabnews.com . The author's manipulative use of political and purposeful keywords is evident all through the book.Many of the historical recitations are judgmental if not incorrect or atleast inaccurate. The author repeatedly introduces self made terms and even hurriedly seizes out any possible vocabulary that can be used in a counter argument e.g : self considered easterner .
The author of this book is so obsessed with his theory and with introducing his self made lexicon that he neglects to double check his facts.
One instance of many contextual fallacies in this book is considering Iranian nationalism as offspring of the Pahlavi policies in Iran.While as a matter of fact during the reign of Pahlavi the notion of National Achievement used to be alien and any achievement of the country would be possessed in favor of the office of the royalty ,during this time the modern idea of Iranian nation which was sowed long before this and in the Qajars era based on the Iranian Folklore and the historical omnipresent self identity of Iranians stirred among Iranian people which led to adoption of the new notion of National Achievement by politicians who were looking for popularity.
The author of this book is so obsessed with his theory and with introducing his self made lexicon that he neglects to double check his facts.
One instance of many contextual fallacies in this book is considering Iranian nationalism as offspring of the Pahlavi policies in Iran.While as a matter of fact during the reign of Pahlavi the notion of National Achievement used to be alien and any achievement of the country would be possessed in favor of the office of the royalty ,during this time the modern idea of Iranian nation which was sowed long before this and in the Qajars era based on the Iranian Folklore and the historical omnipresent self identity of Iranians stirred among Iranian people which led to adoption of the new notion of National Achievement by politicians who were looking for popularity.
April 18, 2021
This was a fantastic book and great companion book to "Maa Chegoone Maa Shodim" by Sadegh Zibakalam which I read a few months ago. Both books focus on the response Iranian intellectuals had to the traumatic encounter Europe in the 19th century and realization that they were not as "advanced" as Europe. This book examines the nationalist response that blamed the Arab Invasion for all of Iran's ills, while Zibakalam's book examines the idea that imperialism is to blame for all of Iran's ills.
Zia-Ebrahimi calls the ideology which he examines (and claims is the dominant ideology of Iranians in the country and the diaspora) dislocative nationalism. This ideology is based on four pillars: (1) Iran is a primordial nation with an uninterrupted history for 2500 years (2) Iran's essence and glory is to be found in the pre-Islamic golden age (3) Iran's shortcoming and decadence must be blamed on Islam (4) Iranians are part of the Aryan race, and thus racially distinct from its neighbors while similar to Europeans.
This book looks at precisely when these ideas started, who were the people that spread them, and how they became dominant. It also attempts to refute all of dislocative nationalism's claims.
The first founding father of dislocative nationalism was Mirza Fath'ali Akhundzadeh (1812-1878), who spent almost his entire life at the service of the Russian Empire (and outside Qajar Iran). He believed pre-Islamic Iran was a sort of egalitarian utopia that was destroyed by Arabs. The only way to return to glory was to destroy all Arab influence (including Islam and the Arabic script).
The second founding father was Mirza Aqa Khan Kermani (1854 - 1897) who took Akhundzadeh's ideas and further developed them. He also added a racial element to it (Iran's are Aryans, who are racially distinct from the Semitic Arabs) using European race theories. He similarly argued all of Iran's shortcomings were due to Arabs (implying Iranians themselves were free to blame for their current state). Kermani's writing was filled with profanity filled pages express pure hatred toward Arabs and also questionable connections between Farsi and other languages proving Iranians are brothers of Europeans (such as claiming Germans originated from Kerman because the words sound alike).
Zia-Ebrahimi goes through much effort to show that these ideas originated in Europe, and were not widespread among Iranians before this. However bits and pieces of different European writers were put together by Akhundzadeh and Kermani, indigenized (such as including references to Ferdowsi) and made into an ideology that could be spread among the masses. While these ideas were not super popular at the time (and most these author's works weren't formally printed), they spread orally among some intellectuals. After the Constitutional Revolution's failure to bring about ideas of civic rights and checks on government, disillusioned intellectuals turned to ethnic nationalism. These ideas were adopted by the Pahlavi state and became official state ideology. Today they have a new life to them, as the ruling clergy are viewed as Arab and antithetically opposed to Iran.
This book was particularly refreshing because as an Iranian, I have been extensively exposed to dislocative nationalism, but never seen a formal effort to define, address, and refute it systematically. The idea that Iranians have more in common with Europeans than with their Arab and Turkish neighbors, or that Islam is somehow antithetical to the "Iranian disposition" is absurd, yet widespread. Some will certainly find it quite offensive that the author argues that there were extensive continuities between pre-Islamic and post-Islamic Iran, linguistically, culturally, and even religiously, and that the Arab invasion was not a cataclysmic split. What everyone hopefully can agree to is that predominant racial ideas that have been viewed abhorrently in the West since the end of WWII need to be shed from popular Iranian culture. I strongly believe any Iranian, or person interested in Iran, will find value in this work, even if they don't agree with every one of the author's ideas.
Zia-Ebrahimi calls the ideology which he examines (and claims is the dominant ideology of Iranians in the country and the diaspora) dislocative nationalism. This ideology is based on four pillars: (1) Iran is a primordial nation with an uninterrupted history for 2500 years (2) Iran's essence and glory is to be found in the pre-Islamic golden age (3) Iran's shortcoming and decadence must be blamed on Islam (4) Iranians are part of the Aryan race, and thus racially distinct from its neighbors while similar to Europeans.
This book looks at precisely when these ideas started, who were the people that spread them, and how they became dominant. It also attempts to refute all of dislocative nationalism's claims.
The first founding father of dislocative nationalism was Mirza Fath'ali Akhundzadeh (1812-1878), who spent almost his entire life at the service of the Russian Empire (and outside Qajar Iran). He believed pre-Islamic Iran was a sort of egalitarian utopia that was destroyed by Arabs. The only way to return to glory was to destroy all Arab influence (including Islam and the Arabic script).
The second founding father was Mirza Aqa Khan Kermani (1854 - 1897) who took Akhundzadeh's ideas and further developed them. He also added a racial element to it (Iran's are Aryans, who are racially distinct from the Semitic Arabs) using European race theories. He similarly argued all of Iran's shortcomings were due to Arabs (implying Iranians themselves were free to blame for their current state). Kermani's writing was filled with profanity filled pages express pure hatred toward Arabs and also questionable connections between Farsi and other languages proving Iranians are brothers of Europeans (such as claiming Germans originated from Kerman because the words sound alike).
Zia-Ebrahimi goes through much effort to show that these ideas originated in Europe, and were not widespread among Iranians before this. However bits and pieces of different European writers were put together by Akhundzadeh and Kermani, indigenized (such as including references to Ferdowsi) and made into an ideology that could be spread among the masses. While these ideas were not super popular at the time (and most these author's works weren't formally printed), they spread orally among some intellectuals. After the Constitutional Revolution's failure to bring about ideas of civic rights and checks on government, disillusioned intellectuals turned to ethnic nationalism. These ideas were adopted by the Pahlavi state and became official state ideology. Today they have a new life to them, as the ruling clergy are viewed as Arab and antithetically opposed to Iran.
This book was particularly refreshing because as an Iranian, I have been extensively exposed to dislocative nationalism, but never seen a formal effort to define, address, and refute it systematically. The idea that Iranians have more in common with Europeans than with their Arab and Turkish neighbors, or that Islam is somehow antithetical to the "Iranian disposition" is absurd, yet widespread. Some will certainly find it quite offensive that the author argues that there were extensive continuities between pre-Islamic and post-Islamic Iran, linguistically, culturally, and even religiously, and that the Arab invasion was not a cataclysmic split. What everyone hopefully can agree to is that predominant racial ideas that have been viewed abhorrently in the West since the end of WWII need to be shed from popular Iranian culture. I strongly believe any Iranian, or person interested in Iran, will find value in this work, even if they don't agree with every one of the author's ideas.
October 3, 2021
ناسیونالیسم ایرانی «بیجاساز» طرحی است که نویسندة این کتاب دربارة غالبترین جریان ناسیونالیستی یکصدة اخیر ایران به دست میدهد و آن را بر سه پایة باستانگرایی ناتاریخی، عربستیزی نژادگرایانه (ذیل نسخهای وارداتی از انسانشناسی نژادی سدة نوزدهم اروپا) و شیفتگی توأم با ترس نسبت به فرنگ استوار میداند. آخوندزاده، کسی که نوسنده اصرار دارد روی عامل بودن او در سیاستهای توسعهطلبانة روسیة تزاری در قفقاز به طور ویژهای تأکید کند و کرمانی، به عنوان ستونهای فکری طرحریزی این ناسیونالیسم بیجاساز در این کتاب مورد کنکاش و نقد عمیق قرار میگیرند و نویسنده بارها با لحنی غضبآلود، کنایهآمیز و حتی با دلی پر بر فریدون آدمیت که او را زندگینامهنویس آنها میداند میتازد. بیجاساز در اینجا در این معنا است که این شکل از ناسیونالیسم یا ملیگرایی، روی ایرانی تأکید میکند که به لحاظ زمانی «وجود داشت» و به لحاظ مکانی در جای اشتباه قرار دارد. ضیاء به درستی اشاره میکند که این شکل از ناسیونالیسم که در سالهای بعد و حتی تا همین امروز غالبترین شکل ملیگرایی در میان ایرانیان بوده است، بر بنیان تاریخمداری رمانتیسیستی میروید و اساس آن ابداع متفکران به خصوص آلمانی اواخر سدة هجده و اوایل سدة نوزده است (و میدانیم و نویسنده هم چندبار به این نکته اشاره میکند که آلمان به تصادف مرکز و منشأ شکلگیری این نوع از ناسیونالیسم ایرانی نبوده است، زیرا ناسیونالیسم آن نیز به نوعی گونهای ملیگرایی قومی محسوب میشود). این تاریخگرایی رستگارگرایانه (شکل بارز آن را در فیلسوف بزرگ آلمانی سدة نوزدهم و از شاگردان شلیگر، یعنی گئورگ هگل میتوان یافت که پارسیان ذیل تاریخ روح او از جایگاه والایی برخوردارند) بر یک عصر زرین پیشا-اسلامی استوار است که در ذات خود یک امر نا-تاریخی محسوب میشود و رستگاری ایرانیان را در بازگشت به آن عصر زرین، اینبار با تبعیت و الهامگیری از مدرنیتة غرب از یکسو، و مبارزه علیه توسعهطلبیهای آن از سوی دیگر (!!) میداند. این شکل از تاریخ رستگاری ابداعشده که یکی از رسمیترین تجلیات خود را در رسالة «به سوی تمدن بزرگ» محمدرضا پهلوی مییابد، عمیقاً ضدامپریالیستی (در اشکال عربی، غربی یا جز آن) است. ایران در بازة گذار از امپریالیسم «امی» (که موجب گسترش ادیان مسیحیت، اسلام، یهودیت و بودایی در امتداد مسیرهای عمدة تجاری جهان شده بود) به مناسبات نوین جهانی متکی بر مرزبندیهای هویتی غیر دینی، عملاً گرفتار یک ناسیونالیسم متافیزیکی و رستگارگرایانه میشود که اوضاع کنونی آن نیز هنوز پیامدی از پیامدهای همان گرفتاری است.
خودآگاهی ملی مدرن و صورت محقق آن ذیل یک دولت شهروندی از بطن شهرهای اروپای غربی و شمال غربی (در کنار برخی شهرهای ایتالیا) آغاز شد. هویت مدنی مدرن از اساس و در اصل یک هویت اتحادیهای بود (مبرا از هرگونه امر اصلی و امور پیرامونی). پرسش همیشگی در مدرن-شدن ایران که کمتر کسی آن را پرسیده این است: شهروند-شدن ایلات و عشایر چه شکلی میتواند داشته باشد؟ تحول دهقانان به ملت از پایین به بالا کدام سازوکارها را دارد و روی کدام پایهها میایستد؟ مدرنیته و شکلگیری هویت ملی در سرزمینی که بخش عمدهٔ آن را اجتماعات عشیرهای شکل میدهند چگونه است؟ آن زمان که گاه طرح این پرسشها بود، کمی بیش از یکصد سال پیش، کسی به طرح و تفکر پیرامون آن نپرداخت و بعد هم، زیر خیمهٔ رستگارگرایانه و متافیزیکی ناسیونالیسم بیجاساز، با بیرون راندن ایلات و عشایر و دهقانان از دایرهٔ ملت خودساخته و مجعول در کنار خط کشیدن روی «دیگریهای» قومی یا در اقلیت خوانده شده، مدتهاست که دیگر مجالی برای طرح آن پرسش نیست! هیچ هویت ملی وجود ندارد مگر آنکه ساخته شود و تنها شیوهٔ ساخت هویت ملی بر پایهٔ حقوق شهروندی، شکلگیری ارگانیک آن از محلها و شهرها و بسط آن به شکل اتحادهای اقتصادی-اجتماعی تا جایی است که مرزهایی متحد به شکلی طبیعی پیدا شوند. چه خوب که این درآمد خوشفکر به قلم یک هموطن دانشمند که برگردانی فارسی از آن نیز موجود است، مسیری راست و هر چند دشوار را به سوی چنین سازوکاری به روی ما بگشاید. هیچ یک از جریانهای زنده در سپهر سیاسی ایران امروز اما، که عبارتند از طیف اسلامگرای مقاومت، طیف سلطنتطلب (بازماندگان همین ناسیونالیسم بیجاساز)، طیفهای جمهوریخواه در انواع مختلف آن با انگارههایی مبهم و نامعلوم، شوربختانه حتی هنوز چنین پرسشهایی را هم طرح نکردهاند و برای آنها نیز بلااستثناء، ایران و ایرانیت از جایی جز زمین واقعی فلات ایران و پیچیدگیهای حیات مردمان رنگارنگش برمیخیزد و بیرون میآید. به قول ضیاء در بند پایانی این کتاب، راه دوری در پیش است! ما هنوز در همهٔ ابعاد و صورمان، ابداع غرب هستیم!
خودآگاهی ملی مدرن و صورت محقق آن ذیل یک دولت شهروندی از بطن شهرهای اروپای غربی و شمال غربی (در کنار برخی شهرهای ایتالیا) آغاز شد. هویت مدنی مدرن از اساس و در اصل یک هویت اتحادیهای بود (مبرا از هرگونه امر اصلی و امور پیرامونی). پرسش همیشگی در مدرن-شدن ایران که کمتر کسی آن را پرسیده این است: شهروند-شدن ایلات و عشایر چه شکلی میتواند داشته باشد؟ تحول دهقانان به ملت از پایین به بالا کدام سازوکارها را دارد و روی کدام پایهها میایستد؟ مدرنیته و شکلگیری هویت ملی در سرزمینی که بخش عمدهٔ آن را اجتماعات عشیرهای شکل میدهند چگونه است؟ آن زمان که گاه طرح این پرسشها بود، کمی بیش از یکصد سال پیش، کسی به طرح و تفکر پیرامون آن نپرداخت و بعد هم، زیر خیمهٔ رستگارگرایانه و متافیزیکی ناسیونالیسم بیجاساز، با بیرون راندن ایلات و عشایر و دهقانان از دایرهٔ ملت خودساخته و مجعول در کنار خط کشیدن روی «دیگریهای» قومی یا در اقلیت خوانده شده، مدتهاست که دیگر مجالی برای طرح آن پرسش نیست! هیچ هویت ملی وجود ندارد مگر آنکه ساخته شود و تنها شیوهٔ ساخت هویت ملی بر پایهٔ حقوق شهروندی، شکلگیری ارگانیک آن از محلها و شهرها و بسط آن به شکل اتحادهای اقتصادی-اجتماعی تا جایی است که مرزهایی متحد به شکلی طبیعی پیدا شوند. چه خوب که این درآمد خوشفکر به قلم یک هموطن دانشمند که برگردانی فارسی از آن نیز موجود است، مسیری راست و هر چند دشوار را به سوی چنین سازوکاری به روی ما بگشاید. هیچ یک از جریانهای زنده در سپهر سیاسی ایران امروز اما، که عبارتند از طیف اسلامگرای مقاومت، طیف سلطنتطلب (بازماندگان همین ناسیونالیسم بیجاساز)، طیفهای جمهوریخواه در انواع مختلف آن با انگارههایی مبهم و نامعلوم، شوربختانه حتی هنوز چنین پرسشهایی را هم طرح نکردهاند و برای آنها نیز بلااستثناء، ایران و ایرانیت از جایی جز زمین واقعی فلات ایران و پیچیدگیهای حیات مردمان رنگارنگش برمیخیزد و بیرون میآید. به قول ضیاء در بند پایانی این کتاب، راه دوری در پیش است! ما هنوز در همهٔ ابعاد و صورمان، ابداع غرب هستیم!
May 9, 2023
به نظرم مطالعه این کتاب برای هر ایرانی ای لازمه. بهشکل خلاصه صحبت از اینه که ناسیونالیسم ایرانی ای که پس از مشروطه در ایران قدرت گرفت، متاثر از آخوندزاده و کرمانی، بهدنبال ارضای عقده حقارت ایرانیان نسبت به غرب بود و تلاش میکرد به شکلی غلط ایرانیان رو همنژاد با غربیها نشون بده و اینکه حمله اعراب باعث عقب افتادگی شون شده. حرف نویسنده اینه که اگرچه ناسیونالیسم بی جا ساز وطنپرستانه بود و مخالف سلطه بیگانه، اما نگاه پرستش گونهاش به غرب دچار تناقضش کرده بود.
March 22, 2020
کتاب یک اثر تحقیقی روانی بود که مشخصات متوجه بود که دارد چه میگوید. در این کتاب ناسیونالیسم بی جا ساز ی که مولف بع دفعات تعریفش کرده و مولفه های آنرا ذکر میکند مورد مذمت قرار گرفته برای هریک از نظراتش مستندهای خوبی آورده که نشان از تسلط و درک عمیقش دارد. کتاب خوبی است هم در خصوص تاریخ معاصر ایران و هم ناسیونالیسم ایرانی.
September 25, 2021
نویسنده برای نقد بخشی از جریان اصلی تاریخنگاری ایران که به عقیده او از یکسری پیشفرضها و شواهد گزینش شده برای نتیجهگیریهایشان استفاده میکنند، به همان شیوه عمل کرده و سراغ استفاده از پیشفرضها و شواهد گزینش شده میرود. متاسفانه حرف و ایده کلی کتاب با این رویکرد نویسنده کاملا لوث شده.
July 26, 2025
Great insight into the development of nationalism in modern Iran. However, extremely one sided and activistic in its nature. Really don’t like how the author formulates himself and how he refers to different sources or people in the book.
April 6, 2023
کتاب خیلی خوب ناسیونالیسم ایرانی و مبانی نژادپرستانه اش رو نقد میکنه. پیشنهاد میکنم بخونید
April 25, 2025
موضوعی که ضیا ابراهیمی انتخاب کرده، فوقالعاده مهمه. و نظریهای که عنوان میکنه اینه که ما در حوزه خیالمون دچار یک جابهجایی و دیسلوکیشن شدیم که همین پایه ناسیونالیسم در ایرانه. یعنی ما خودمون رو در خاورمیانه نمیبینیم.
ضیاابراهیمی شاگرد فرد هلدی بوده، و همین باعث شده احاطه خوبی به وضعیت تاریخی روشنفکری توی خاورمیانه داشته باشه.
ضیاابراهیمی شاگرد فرد هلدی بوده، و همین باعث شده احاطه خوبی به وضعیت تاریخی روشنفکری توی خاورمیانه داشته باشه.
Displaying 1 - 20 of 20 reviews