What do you think?
Oranje in revolutie en oorlog
Het vervolg op de drie zeer goed ontvangen en bekroonde koningsbiografieën van Willem I, II en III.
Drie vorsten uit het Huis Oranje-Nassau regeerden tussen 1813 en 1890 over het Koninkrijk der Nederlanden, maar hun koningschap was weinig vanzelfsprekend. Willem I (1772-1843) was bij geboorte voorbestemd om stadhouder van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden te worden, als opvolger van zijn vader, erfstadhouder Willem V. De Oranjefamilie werd echter uit de Republiek verjaagd en zwierf bijna twee decennia door Europa, dat door de Franse Revolutie en de napoleontische oorlogen in chaos verkeerde. In Oranje in revolutie en oorlog bekijkt historicus Jeroen Koch de geschiedenis van de Oranjevorsten vanaf de nadagen van de Republiek tot aan het begin van het moderne Nederland, en plaatst voor het eerst het wedervaren van de Oranjedynastie in een Europese context.
Drie vorsten uit het Huis Oranje-Nassau regeerden tussen 1813 en 1890 over het Koninkrijk der Nederlanden, maar hun koningschap was weinig vanzelfsprekend. Willem I (1772-1843) was bij geboorte voorbestemd om stadhouder van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden te worden, als opvolger van zijn vader, erfstadhouder Willem V. De Oranjefamilie werd echter uit de Republiek verjaagd en zwierf bijna twee decennia door Europa, dat door de Franse Revolutie en de napoleontische oorlogen in chaos verkeerde. In Oranje in revolutie en oorlog bekijkt historicus Jeroen Koch de geschiedenis van de Oranjevorsten vanaf de nadagen van de Republiek tot aan het begin van het moderne Nederland, en plaatst voor het eerst het wedervaren van de Oranjedynastie in een Europese context.
- GenresHistory
499 pages, Hardcover
Published February 1, 2018
About the author
Jeroen Koch
11 books4 followersJeroen Paulus Maria Koch (IJsselstein, 18 juni 1962) is een Nederlands historicus.
Koch studeerde van 1980 tot 1988 geschiedenis aan de Universiteit Utrecht, en was daar van 1985 tot 1988 ook student-assistent. In 1988 studeerde hij cum laude af op Lionel Trilling en het modernisme. In 1994 promoveerde hij aldaar op een studie over de Duitse historicus Golo Mann. Hij schreef verder een biografie van de Nederlandse theoloog, later minister-president, Abraham Kuyper. Sinds 1988 is hij verbonden aan de Utrechtse universiteit, eerst als aio, daarna als onderzoeker en universitair docent.
In 2013 publiceerde Koch een boek over Koning Willem I als onderdeel van de Koningsbiografieën, ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden, waarbij hij het niet onmogelijk achtte dat Willem I vier buitenechtelijke kinderen had.
In 2018 verscheen bij uitgeverij Boom Oranje in revolutie en oorlog, een samenvattend werk van de drie Koningsbiografieën.
Koch studeerde van 1980 tot 1988 geschiedenis aan de Universiteit Utrecht, en was daar van 1985 tot 1988 ook student-assistent. In 1988 studeerde hij cum laude af op Lionel Trilling en het modernisme. In 1994 promoveerde hij aldaar op een studie over de Duitse historicus Golo Mann. Hij schreef verder een biografie van de Nederlandse theoloog, later minister-president, Abraham Kuyper. Sinds 1988 is hij verbonden aan de Utrechtse universiteit, eerst als aio, daarna als onderzoeker en universitair docent.
In 2013 publiceerde Koch een boek over Koning Willem I als onderdeel van de Koningsbiografieën, ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van het Koninkrijk der Nederlanden, waarbij hij het niet onmogelijk achtte dat Willem I vier buitenechtelijke kinderen had.
In 2018 verscheen bij uitgeverij Boom Oranje in revolutie en oorlog, een samenvattend werk van de drie Koningsbiografieën.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 8 of 8 reviews
July 31, 2023
Voor mij persoonlijk was dit een tegenvaller. Het boek begon ik onder andere te lezen voor de nieuwe onderdelen over Belgisch orangisme, koninklijke invloed op koloniaal beleid en Wilhelmina. Al snel moest ik teleurgesteld constateren dat dit een samenvatting van de koningsbiografieën is.
De beloofde nieuwe onderdelen zijn in ieder geval niet nieuw en worden te matig toegelicht om als serieuze verantwoording te dienen voor een nieuw boek. In de koningsbiografie over Willem II is immers óók te lezen hoe de koning in contact stond met Belgische orangisten. Daarnaast is de gekozen politieke invalshoek wel zeer overzichtelijk, maar tegelijk komt er door deze herhaling van zetten geen nieuw inzicht naar boven. Dat is jammer.
De gekozen illustraties zijn meestal slim geplaatst en sluiten op een logische manier aan bij de geschreven tekst, al was een dubbelzijdige benadering soms misschien op zijn plaats geweest. Het schilderij van Pieneman over het kolonialisme in Indië is bijvoorbeeld rooskleuriger beschreven dan het was bedoeld. Koch schrijft in het onderschrift op pagina's 170/171 over 'De arrestatie van prins Dipo Negoro door luitenant-generaal Hendrik Merkus de Kock'. De werkelijke titel van het schilderij is 'De onderwerping van Diepo Negoro aan luitenant-generaal baron de Kock'. Het is een detail wat me toevallig opviel, al kan de lezer zich afvragen wat de schrijver nog meer opzettelijk rooskleuriger heeft opgeschreven dan dat het waarschijnlijk is geweest.
Tegelijk is dit boek wél een goede samenvatting van het eerder geschreven werk van Koch, van Zanten en van der Meulen. Voor iemand die opziet tegen de dikke pillen en er moeilijk doorheen komt, kan dít werk van Koch met enkele honderden pagina's zeker soelaas bieden.
De beloofde nieuwe onderdelen zijn in ieder geval niet nieuw en worden te matig toegelicht om als serieuze verantwoording te dienen voor een nieuw boek. In de koningsbiografie over Willem II is immers óók te lezen hoe de koning in contact stond met Belgische orangisten. Daarnaast is de gekozen politieke invalshoek wel zeer overzichtelijk, maar tegelijk komt er door deze herhaling van zetten geen nieuw inzicht naar boven. Dat is jammer.
De gekozen illustraties zijn meestal slim geplaatst en sluiten op een logische manier aan bij de geschreven tekst, al was een dubbelzijdige benadering soms misschien op zijn plaats geweest. Het schilderij van Pieneman over het kolonialisme in Indië is bijvoorbeeld rooskleuriger beschreven dan het was bedoeld. Koch schrijft in het onderschrift op pagina's 170/171 over 'De arrestatie van prins Dipo Negoro door luitenant-generaal Hendrik Merkus de Kock'. De werkelijke titel van het schilderij is 'De onderwerping van Diepo Negoro aan luitenant-generaal baron de Kock'. Het is een detail wat me toevallig opviel, al kan de lezer zich afvragen wat de schrijver nog meer opzettelijk rooskleuriger heeft opgeschreven dan dat het waarschijnlijk is geweest.
Tegelijk is dit boek wél een goede samenvatting van het eerder geschreven werk van Koch, van Zanten en van der Meulen. Voor iemand die opziet tegen de dikke pillen en er moeilijk doorheen komt, kan dít werk van Koch met enkele honderden pagina's zeker soelaas bieden.
November 16, 2020
Ik was al republikein. Nu nog meer.
Als je ziet in wat voor bochten de parlementaire democratie zich heeft gewrongen om het infantiele fenomeen koningshuis te kunnen handhaven begrijp je eigenlijk niet waarom we er nu nog steeds mee zitten. Veel kansen om het op te doeken zijn blijven liggen.
Waarom?
Dat legt Jeroen Koch in dit boek uit.
Het is een vlot geschreven, kritische geschiedenis van de opkomst, de bijna ondergang (onder druk van internationale politieke veranderingen, waarvan het huis Oranje afhankelijk was) en de transformatie (tot verbindend ‘ideaal gezin’) van ons koningshuis. Maar het is ook een ‘chronique scandaleuse’ over het Oranjehuis: overspel, bordeelbezoek, fraude, intriges, manipulaties en ander wangedrag, waaronder pogingen tot staatsgreep (Willem II).
Te beginnen met de situatie in 1813, als van Hogendorp Willem Frederik uit Engeland over laat komen om hem soeverein vorst te maken. Het politiek denken, het machtsdenken, was nog sterk gekoppeld aan adellijke dynastieën, de natiestaat was nog niet ontwikkeld. Het was de opportunistische prins Willem VI die koning Willem 1e van de Verenigd Koninkrijk der Nederlanden werd. Dit was een Brits project bedoeld om Frankrijk onder controle te houden, één van de aspecten uit het Europees perspectief dat Koch ook biedt.
En het was mede dankzij de starre houding van diezelfde koning dat hij België verloor (1830).
Vanuit mijn perspectief was een 'Vrede van ... ' altijd een contract waarbij (alleen) de belangen van het volk en de staat gediend werden. Maar er staan in dat soort contracten ook gewoon compensatieregelingen voor afgezette vorsten die, nu ze geen vorst meer zijn, geld en goed moeten missen. Ik was echt geschokt door deze clausules in de verdragen, het persoonlijk belang dat hiermee gediend werd (en het besef dat die vergoeding opgebracht moest worden, via belasting, door het gewone volk).
Maar het geeft wel aan hoe verweven vorst en staatsbegrip waren. En daar zit ‘m de kneep.
In de tijd van koning Willem 1e waren adellijke dynastieën nog gewoon een machtsfactor. Zij waren het die legers vormde en financierde, de oorlogen begonnen, coalities sloten en op die manier ook oorlogen voorkwamen. En elkaar de hand boven het hoofd hielden. Feitelijk waren de meeste staatshoofden, door het over en weer introuwen, inmiddels familie van elkaar; ooms, tantes, neven, nichten etc.. (Bij de partnerkeuze wogen de dynastieke belangen het zwaarst.)
Pas met de introductie van de constitutionele monarchie kwam daar verandering in. Maar langzaam. Met een vorst (W 1e) die tegenwerkte en er in de onderhandelingen over de constitutie nog veel uit wist te slepen omtrent zijn positie en bevoegdheden.
Willem 2e , al een moderner vorst dan zijn vader, stond qua gedachtengoed dichter bij de democratie, maar in de praktijk viel het hem toch tegen zijn macht uit handen te geven, tot het angstaanjagende revolutiejaar 1848, toen hij in één nacht van conservatief liberaal werd. Vorsten liepen namelijk steeds meer het risico in revolutionaire situaties het leven te verliezen. Het burgerkoningsschap krijgt vorm.
Kort na het invoeren van de nieuwe grondwet door Thorbecke overleed W 2e en pas onder de ongelikte Willem 3e (koning Gorilla, met een onverzadigbare behoefte aan aardse genoegens en plat vermaak. Hij wilde zijn hertogdom Luxemburg verkopen om met de opbrengst zijn persoonlijke schulden, opgebouwd met hoeren en snoeren, te betalen) kregen regering en parlement de touwtjes echt in handen, de woedende uitvallen van W 3e naast zich neer leggend. Voor zo ver mogelijk, want soms ging hij wel erg ver en creëerde dan een staatkundig risico en/of constitutionele crisis.
Koch laat zien dat de macht van deze dynastieën tegen 1914 zo ver geslonken was dat zij niet meer in staat waren elkaars (dus ook Oranjes) belangen te dienen noch konden voorkomen dat diverse staten (lees dynastieën) met elkaar de strijd aangingen.
Door de opkomst van het socialisme, vorming van politieke partijen, opkomst van de vrije pers was het politieke gewicht van de vorsten steeds kleiner geworden. Tot ze, nu, in feite overbodig zijn. Maar nog steeds niet afgeschaft. Helaas.
Als je ziet in wat voor bochten de parlementaire democratie zich heeft gewrongen om het infantiele fenomeen koningshuis te kunnen handhaven begrijp je eigenlijk niet waarom we er nu nog steeds mee zitten. Veel kansen om het op te doeken zijn blijven liggen.
Waarom?
Dat legt Jeroen Koch in dit boek uit.
Het is een vlot geschreven, kritische geschiedenis van de opkomst, de bijna ondergang (onder druk van internationale politieke veranderingen, waarvan het huis Oranje afhankelijk was) en de transformatie (tot verbindend ‘ideaal gezin’) van ons koningshuis. Maar het is ook een ‘chronique scandaleuse’ over het Oranjehuis: overspel, bordeelbezoek, fraude, intriges, manipulaties en ander wangedrag, waaronder pogingen tot staatsgreep (Willem II).
Te beginnen met de situatie in 1813, als van Hogendorp Willem Frederik uit Engeland over laat komen om hem soeverein vorst te maken. Het politiek denken, het machtsdenken, was nog sterk gekoppeld aan adellijke dynastieën, de natiestaat was nog niet ontwikkeld. Het was de opportunistische prins Willem VI die koning Willem 1e van de Verenigd Koninkrijk der Nederlanden werd. Dit was een Brits project bedoeld om Frankrijk onder controle te houden, één van de aspecten uit het Europees perspectief dat Koch ook biedt.
En het was mede dankzij de starre houding van diezelfde koning dat hij België verloor (1830).
Vanuit mijn perspectief was een 'Vrede van ... ' altijd een contract waarbij (alleen) de belangen van het volk en de staat gediend werden. Maar er staan in dat soort contracten ook gewoon compensatieregelingen voor afgezette vorsten die, nu ze geen vorst meer zijn, geld en goed moeten missen. Ik was echt geschokt door deze clausules in de verdragen, het persoonlijk belang dat hiermee gediend werd (en het besef dat die vergoeding opgebracht moest worden, via belasting, door het gewone volk).
Maar het geeft wel aan hoe verweven vorst en staatsbegrip waren. En daar zit ‘m de kneep.
In de tijd van koning Willem 1e waren adellijke dynastieën nog gewoon een machtsfactor. Zij waren het die legers vormde en financierde, de oorlogen begonnen, coalities sloten en op die manier ook oorlogen voorkwamen. En elkaar de hand boven het hoofd hielden. Feitelijk waren de meeste staatshoofden, door het over en weer introuwen, inmiddels familie van elkaar; ooms, tantes, neven, nichten etc.. (Bij de partnerkeuze wogen de dynastieke belangen het zwaarst.)
Pas met de introductie van de constitutionele monarchie kwam daar verandering in. Maar langzaam. Met een vorst (W 1e) die tegenwerkte en er in de onderhandelingen over de constitutie nog veel uit wist te slepen omtrent zijn positie en bevoegdheden.
Willem 2e , al een moderner vorst dan zijn vader, stond qua gedachtengoed dichter bij de democratie, maar in de praktijk viel het hem toch tegen zijn macht uit handen te geven, tot het angstaanjagende revolutiejaar 1848, toen hij in één nacht van conservatief liberaal werd. Vorsten liepen namelijk steeds meer het risico in revolutionaire situaties het leven te verliezen. Het burgerkoningsschap krijgt vorm.
Kort na het invoeren van de nieuwe grondwet door Thorbecke overleed W 2e en pas onder de ongelikte Willem 3e (koning Gorilla, met een onverzadigbare behoefte aan aardse genoegens en plat vermaak. Hij wilde zijn hertogdom Luxemburg verkopen om met de opbrengst zijn persoonlijke schulden, opgebouwd met hoeren en snoeren, te betalen) kregen regering en parlement de touwtjes echt in handen, de woedende uitvallen van W 3e naast zich neer leggend. Voor zo ver mogelijk, want soms ging hij wel erg ver en creëerde dan een staatkundig risico en/of constitutionele crisis.
Koch laat zien dat de macht van deze dynastieën tegen 1914 zo ver geslonken was dat zij niet meer in staat waren elkaars (dus ook Oranjes) belangen te dienen noch konden voorkomen dat diverse staten (lees dynastieën) met elkaar de strijd aangingen.
Door de opkomst van het socialisme, vorming van politieke partijen, opkomst van de vrije pers was het politieke gewicht van de vorsten steeds kleiner geworden. Tot ze, nu, in feite overbodig zijn. Maar nog steeds niet afgeschaft. Helaas.
February 26, 2025
Heb je de 'Koningsbiografieën' gelezen? Dan kun je dit boek overslaan. Het is een samenvatting van de Koningsbiografieën. Weliswaar iets meer in Europees perspectief, maar je zult er geen nieuwe inzichten in tegen komen.
Het leest vlot en je krijgt een inkijkje in de internationale kringen waarin onze 3 koningen uit de 19e eeuw zich bewogen. Ik had wat meer beschouwing over de Europese revoluties verwacht. Het bleek vooral over de positie van het Huis van Oranje te gaan. Goed alternatief als je de 3 Koningsbiografieën wat te veel koningen van het goede vindt. Liefhebbers zullen hier weinig extra’s in vinden.
Het leest vlot en je krijgt een inkijkje in de internationale kringen waarin onze 3 koningen uit de 19e eeuw zich bewogen. Ik had wat meer beschouwing over de Europese revoluties verwacht. Het bleek vooral over de positie van het Huis van Oranje te gaan. Goed alternatief als je de 3 Koningsbiografieën wat te veel koningen van het goede vindt. Liefhebbers zullen hier weinig extra’s in vinden.
June 10, 2018
Zeer goed leesbaar met goed inzicht in de achtergrond van het koningshuis en de ontwikkleimg van de staatsinrichting in Nederland. Boeiend om te lezen hoe de worsteling om de macht zich heeft afgespeeld en de moeite die de koningen hiermee gehad hebben. Ook de inkijkjes in hun privéleven en de tijdgeest geeft inzicht. Ik heb het expres rustig gelzen want ik wilde het niet te snel,uit hebben. De illustraties werken ook verhelderend. Een aanrader, ik vond de drie biografieën van de koningen wat teveel van het goed daarom heb ik dit boek aangeschaft en dat was precies goed.
October 28, 2018
Het is een boek dat je in alle rust moet lezen, wil je alle info tot je nemen, kortom een boek waar je wel de tijd voor moet nemen, maar dat loont zeker. het rijk geïllustreerde en boeiende boek van historicus Jeroen Koch is bedoeld als handzame samenvatting van de drie in 2013 verschenen ‘Konings-biografieën’ : Koning Willem I- Koning Willem II en Koning Willem III.
Voor wie het wel en wee van de vaderlandse geschiedenis een warm hart toe draagt is dit boek zeker een aanrader.
Voor wie het wel en wee van de vaderlandse geschiedenis een warm hart toe draagt is dit boek zeker een aanrader.
June 24, 2019
Het was een zeer interessant, dik boek geschreven door Jeroen Koch.
Toch is het eerder een samenvatting van de andere boeken die door hem geschreven zijn over het Nederlandse Koningshuis: Koning Willem I, Koning Willem II en Koning Willem III.
Maar het blijft enorm leerrijk (zelfs voor mij als Belg) om deze biografiën te lezen!
Zeker een must read voor geschiedenis liefhebbers!
Toch is het eerder een samenvatting van de andere boeken die door hem geschreven zijn over het Nederlandse Koningshuis: Koning Willem I, Koning Willem II en Koning Willem III.
Maar het blijft enorm leerrijk (zelfs voor mij als Belg) om deze biografiën te lezen!
Zeker een must read voor geschiedenis liefhebbers!
October 7, 2019
Een boeiend boek over een geschiedenis waarover ik als Vlaming te weinig wist. Het leest goed ; is zeer overzichtelijk; verveelt niet en is niet overladen met details. Ik heb ervan genoten.
February 13, 2020
Geweldig boek! Geschiedenis van een na Napoleon langzaam moderniserend Nederland (tussen 1813 en 1890) en de rol daarin van ons koningshuis. Zo hebben ze me dat nooit verteld op school.
Displaying 1 - 8 of 8 reviews