De grungebeweging stond nog in de kinderschoenen toen Pearl Jam-zanger Eddie Vedder zijn eerste telefoongesprekken voerde met journalisten in Europa. Na de release van single Alive en debuutalbum Ten ging het keihard met de band. Nog voor de eerste keer dat Pearl Jam in Nederland zou optreden reisde Mark van Schaick als verslaggever van oor naar Seattle voor een ontmoeting met Eddie Vedder. Dankzij dit vroege contact kreeg Mark de band de daaropvolgende jaren nog een handvol keren te spreken, zij het binnen steeds strakkere kaders. De gesprekken tonen het bijzondere groeiproces van de band. Andere bands uit Seattle stegen tot grote hoogten maar doofden ook weer uit. Pearl Jam raakte echter stevig verankerd in de muziekbusiness en groeide uit tot een van de vaste waarden van de Amerikaanse rockmuziek.
Mark sprak met Eddie Vedder en andere leden van Pearl Jam, met Chris Cornell en de rest van Soundgarden, met Layne Staley van Alice in Chains en met een aantal mensen om deze bands heen. Samen schetsen de verhalen een beeld van de kleine, hechte muziekscene waar Seattle in de jaren negentig wereldberoemd om werd.
In 1991 was ik 15 en Ten was de eerste CD die ik zelf kocht. In 1992 stond ik in de Kuip bij Dire Straits, mijn favoriete band als kleine jongen. Best leuk hoor, maar ik zou er graag bij geweest zijn op Pinkpop. Dat was net te vroeg voor mij en mijn vrienden destijds daar in Alkmaar. Veel verder dan Amsterdam kwamen we niet.
Er was ook weinig informatie beschikbaar over bandjes, dus je deed het met MTV, wat je van vrienden hoorde, de lokale platenzaak en vooral heel vaak dezelfde albums luisteren. Heeeeeeel vaak. Ik las ook wel eens OOR, maar eigenlijk wilde ik mijn geld liever besteden aan CDs (40 gulden per stuk geloof ik). Verder had je natuurlijk je eigen emoties en ervaringen, waardoor bij elk album uit die tijd een ander gevoel is blijven hangen.
Mijn ervaring met wat er allemaal speelde rond Pearl Jam in die begintijd is dus vrij beperkt. Hoe gaaf is het dan om jaren later een boek te vinden van een Nederlandse muziekjournalist die het allemaal van redelijk dichtbij heeft meegemaakt! Ik vind het in elk geval heerlijk om te lezen en ik heb ook een aantal andere muziekboeken gelezen of op mijn to read shortlist gezet. De biografie van Mark Lanegan bijvoorbeeld, geeft een bijzondere inkijk in donkere kant van die tijd, al gaat het daarin gelukkig niet zozeer over Pearl Jam.
Sinds 1992 heb ik Pearl Jam zien optreden in 2000 op Pinkpop en sindsdien nog een keer of tien (in A'dam, R'dam, Athene en Oakland en verder op festivals). Het is altijd een feest om de band te zien, met gegarandeerd een fantastisch publiek, een unieke setlist en ruim drie uur persoonlijke aandacht van deze levende legendes.
Ik merk dat ik in mijn review over een boek doorschiet naar de band. Ach, dat zal u vast niet deren beste lezer, als u bij deze review terecht bent gekomen. Koop dit boek, zet het juiste album aan bij het betreffende hoofdstuk en keer voor even terug naar die tijd. En, zoals Mark van S. meermaals adviseert in de tekst: zoek op YouTube en je vindt alles wat je eventueel gemist hebt destijds.
Een laatste ding nog: ondanks zijn relatief intensieve contact met de band heeft Mark van S niet genoeg over Pearl Jam te melden om een heel boek te vullen. Het gaat dus ook over andere bands die hij volgde en over zijn persoonlijke ervaringen van die tijd. Zelfs een beetje over Mark Lanegan. Ik zie het als meerwaarde. Een cirkel die rond geraakt.
Why go, ontmoetingen met Pearl Jam door Mark van Schaick
Eerst een bekentenis: ik zat in het ‘Nirvana-kamp’. Ik ben dus niet echt een Pearl Jam fan, ook nooit echt geweest. Ik ken hun muziek wel en ben dol op een paar van hun liedjes maar echt fan? Nee.
Sinds een paar jaar ben ik wel fan van Eddie, met name sinds de soundtrack van Into the wild. Daarom dat ik er toch voor koos om dit boek te lezen. En ik heb het mij geen minuut beklaagd. Van Schaick ging als journalist bij Oor magazine, nog voordat Pearl Jam voor het eerst naar Nederland kwam, al op bezoek bij Eddie in Seattle. Dit vroege contact en het feit dat het wel klikte tussen deze twee mannen maakt dat Mark in de jaren die volgden contact kon blijven houden met de band en met Eddie. En dat is eigenlijk best een wonder.
Want niet enkel voor Pearl Jam ging het snel, heel de Seattle-scène werd wereldwijd een hype. De grunge-beweging schoot omhoog als een raket. Bands als Nirvana, Soundgarden, Alice in Chains werden wereldberoemd. Dit boek vertelt het verhaal van Eddie, maar ook van de groep an sich, daarnaast komen er ook interviews met andere grunge-bands voorbij. Er staan besprekingen in van concerten en van platen, maar ook observaties en verhalen van Mark.
Why go is dus, net als Pearl Jam, niet onder één noemer te vatten. Het is geen biografie van Eddie, noch van Pearl Jam, het is geen dagboek van Mark, het is geen verslag van de grunge, noch een observatie van Seattle. Het is dit alles en veel meer dan dat. Je krijgt ook inzicht in de werking van platenmaatschappijen, concertorganisatoren, tijdschriften,… (En dat alles voor er sprake was van gms’s, computers, online social media.) Het boek geeft ook een beeld van hoe het is om als groep te groeien, misschien groter dan je zelf had gewenst. Hoe het is om zo groot te worden dat je op den duur amper nog zelf iets kan/mag beslissen. De contradictie tussen groter groeien en minder jezelf worden. Dit boek is zo goed doordat het een geconcentreerd sap is, de oogst van vele jaren hard werken. Mark heeft dit boek enkel kunnen verwezenlijken door vol te houden, aandacht te hebben, het kleine te eren, niet op te geven.
Van Schaick is volgens mij een intelligente, integere, boeiende man en dat is wat hij en Eddie gemeen hebben. Die connectie klinkt als ondertoon doorheen dit boek en maakt het een plezier om te lezen. Want naast super boeiend is dit boek ook nog eens geweldig aangenaam en vlot om te lezen. De op het einde toegevoegde discografie laat u alvast weten wat uw volgende aankoop zal zijn…
Because this book is (currently) in Dutch only, my review is in Dutch: "Een prachtige boek vanuit Nederlands(talig) perspectief over de vroege jaren van Pearl Jam, en alles wat daaromheen speelde. Hiermee is het boek behoorlijk uniek, want andere boeken over de band zijn met name door Engelstalige auteurs geschreven. En daarmee vanuit een andere context. Mark van Schaick gaat specifiek in op de Oor, concertzalen als De Melkweg en Paradiso, en bijvoorbeeld de concerten in Nederland van de band. Voor degenen die dat allemaal hebben meegemaakt is het een grote Trip Down Memory Lane. Maar ook voor degenen die Pearl Jam nog niet zo lang kennen, is het een perfect en toegankelijk boek om te begrijpen waarom de band in 1992-1995 de muziekwereld veroverde en een van de meest succesvolle rockbands allertijden is geworden. Absolute aanrader!"