Gizli Özne

by Nihan Kaya

Matemli bir evde bir çift kahve fincanı kırılır ve biri genç, biri yaşlı iki kadının zihninde iki farklı geçmiş canlanır. Şaibeli bir şekilde hayatını kaybeden Reha'nın nişanlısı Revnâ, yetiştirme yurdunda büyümüştür ve üç yaşında yaşadığı korkunç deneyimi geçmişinden kaçarak unutmaya çabalıyor, yüzleşemediklerinin bedelini nöbet geçirerek ödüyordur. Oğlu Reha’yı ansızın kaybeden ve “Gizli Özne”nin anlattığı Bihter'se bir ailenin içinde büyümenin ağırlığını doktorların çözemediği bir yöntemle hafifletecektir.

Biri ait olmak, diğeri kendisi olmak isteyen, yolları hiç beklenmedik bir şekilde kesişen bu iki kadın için aşk, aile, evlilik, hayat çok farklı anlamlara gelir.

Nihan Kaya’nın ses getirmiş romanı Gizli Özne gözden geçirilerek tekrar yayımlanırken, yazar aşkı, aileyi, evliliği ve hayatı kendine has üslubuyla iki farklı bakış açısıyla ele alıp sorgulamaktan da kaçınmıyor.

“Bihter gelinliğinin etekleri çamurlu sokakları süpürürken bunları düşünüyordu. Üzerindeki gelinlikten gelin olduğu anlaşılan bir genç kız, tek başına beklediği İETT durağından otobüse bindi. Beyaz bir gelinliğin kabarık bir eteği, bir İETT otobüsünün dar basamaklarına sığmadı. Bir gelinlik kuyruğu süründüğü bir otobüs zemininde tozlandı. Bir otobüste bütün yolcuların gözü, içeriye yalnız binen bir geline takıldı.”

Genres: Roman, Novels

272 pages, Paperback

First published January 1, 2003

Reviews

[Aslıhan Çelik Tufan · Rating 5 out of 5]

Ben Nihan Kaya’ nın kaleminde bir sihir var diyorum! Her kitabına ayrı meftunum! Her kitabını koştur koştur elim yüreğimde akarcasına ama bitmesin nolur diye diye okuyorum!

Yazacağım her şey eksik kalabilir ah Bihter ah Revna!

Çok güzel çok soru sordurtan çok tadında!

Nihan Kaya siz hep yazınız ben hep okurum efenim!

“İnsan her zaman sırtında geçmişi ile gezer. Geçmişi, ne yaparsa yapsın silinmez, değişmez, yakasını bırakmaz, onunla birlikte yaşar ve her gittiği yere de peşinden gelir. Bu yüzden en güzeli ona arka dönmek değil, onunla açıkça yüzleşmektir.”

“Anneler, sadece, korurlar;açlıktan, soğuktan, pislikten, pasaklılıktan, kötülükten , bilgisizlikten.. Ve korumaktan başka şey düşünmezler. Annelik artık avutulmak değil, avutmaktır. Başka kollara sığınmak değil, sığınılmaktır.”

[Renklikalem · Rating 5 out of 5]

yine sayfa sayfa tansiyon yukselterek, nefes tutarak okunan bir nihan kaya romani ve neticesinde bir suru soru ve olasi sonlarla basbasa kaldigimiz bir final.

zaten soyle diyor nihan kaya: ” gercek hayatta, romanlardaki gibi, sorulan tum sorular sonunda cevaplanmaz. hayatta aciklayamadiklarimiz, aciklayabildiklerimizden katbekat fazladir.”

nihan kaya’nin kitaplarini okurken soyle bir sey hissediyorum. sanki tek tek yazilmamis, adeta kusmus nihan kaya bunlari. velhasil tespitlerine fikirlerine kitaplarina kendisine bayiliyorum ya! cok yasa, cok yaz nihan kaya!

[Brczdn · Rating 4 out of 5]

Yazar bu kitabı yazdığında 20 yaşında imiş. Daha sonra üzerinde düzeltme yaparken acemiliğine dokunmak istememiş,çünkü öyle güzeldi demiş. Bence de bu kitap eğer yazarın ilk kitabı dersek güzel. Hatta diğer kitaplarının da sanki bir parça çıkış noktası kabul edersek güzel. Nihan Kaya yazdığı için her şekilde güzel.

[Özge · Rating 3 out of 5]

Kitabın giriş kısımlarında olaylar, betimlemeler ve diyaloglar orijinallikten uzak geliyordu. Sonrasında bu hissiyatın azaldığını düşünüyorum. Kitap daha akıcı ve sürükleyici bir hal aldı. Okuması da oldukça keyif verdi. Fakat kitabın sonu yine tatmin etmeyen bir şekilde bitti. Olayların birbirine bağlanmakta yetersiz kaldığını düşünüyorum. Potansiyelini gerçekleştirememiş bir kitap bence.

[Derya · Rating 3 out of 5]

Nihan Kaya'nın okuduğum dördüncü kitabı, ama ilk kurgusal eseri. Üç yıldızın sebeplerine değinmeye çalışacağım ama öncelikle, hemen en başta ifade edeyim ki yazar bu hikâyeyi anlatmaya henüz yirmi yaşındayken başlamış ve 23 yaşına geldiğinde kitap yayına hazırmış. Yirmili yaşların hemen başında böyle bir kurgu ve anlatım, böyle bir olgunluk önünde saygıyla eğilinmesi gereken bir meziyet. Ben de yorumun başında saygı duruşumu yapıp düşüncelerimi öyle paylaşıyorum.

Kitabın önce sevdiğim yönlerinden başlayım: İyi Toplum Yoktur ve İyi Aile Yoktur kitaplarının temel argümanı "çocukluk bir cehennemdir" şeklinde özetlenebilir. Gizli Özne'nin birbirine geçen iki karakterinin hayat hikâyelerinin ve anlatılarının söylemeye çalıştığı da bu. Benim için bu çok önemli bir önerme. Ayrıca kitabın son derece sofistike bir kurgusu var. Öyküde sembolizm çok ustaca ve tutarlı bir şekilde kullanılmış. Yukarıda belirttiğim gibi yazarın kitabı yazmaya yirmi yaşında başlayıp 23 yaşında tamamladığı düşünülürse gerçekten hayrete şayan bir durum. Bir kez daha bu zekâya, duyarlılığa, ifade gücüne hayran oldum.

Kitabın ana önermesi ve kurgusu gayet zeki ve tutarlı. Peki, ben neyi sevmedim... Öncelikle Bihter karakterinin bilinçakışıyla okura anlatılan kısmı gereğinden uzun ve fazla tek katmanlı buldum. Nihan Kaya'nın kurgusal olmayan kitaplarında da sıkça rastladığım duygusal dışavurum örneği yinelemeler bu kısımlarda bolca kullanılmış. Benim için maalesef bu bir melodram etkisi yaratıyor ve melodram sevmem. Kitabın sonunda bu eleştiriyi haksız çıkarabilecek bir espri var, ama bahsettiğim kısımları okurken hissettiğim drama bende kitabın tezini zayıflatan bir etki yarattı.

Kitapta hoşuma gitmeyen bir başka şey, bana çoktan kabak tadı vermiş olan "Aslında öyle biri yokmuş" esprisi. Maalesef kitaptaki ilginç karakterlerden birinin aslında başkarakterin hayalgücünün ürünü olduğunu tahmin etmiş ama "Yok, yapmamıştır herhalde yazar bu klişeyi" diye umut etmiştim. Ama maalesef öyleymiş. Postmodern kurguların cazibeli unsuru "aslında öyle biri yokmuş" bu kitapta da karşıma çıkınca biraz bozuldum.

Kitabın kurgusu çok hareketli, kitap eki söylemiyle birhayli "girift". Bu kitabın güçlü yönü ancak sonlara doğru birbiriyle örtüşen iki öykü ve karakterin her türlü birbirlerinin içine girmesiyle birlikte hızlanan kurgu başımı döndürmeye başladı. Takip etmekte zorlandım ve yeniden okuma duygusu uyandırdı. Bu duyguyu severim ama bu bağlamda değil.

Kitabın sonsözünde Kaya yeni basıma bir sonsöz yazarak kitabı yıllar sonra gözden geçirdiğinde acemice bulduğunu ve özellikle bu acemiliğe dokunmadığını ifade etmiş. Okurken muhtemelen aynı bölümler için ben de aynı şeyi aklımdan geçirmiştim. (Tabii keşke o yaşlar da ben de böyle acemilikler yapabilseydim!) Sonsözde yazarın şeffaflıkla paylaştığı izlenimleri çok değerli buldum. Çağdaş Türk edebiyatı çok güçlü ve üretken bir yazarla şahlandı bence. Benim listemde sırada Disparöni var. Okudukça paylaşmaya devam edeceğim.

[Feride · Rating 5 out of 5]

Nihan Kaya seni iyi ki tanımışım iyi ki okuyorum kitaplarını<3 Disparöni’den sonra ikinci sıraya yerleşti.

[Betul Aisha · Rating 4 out of 5]

2003 tarihli Gizli Özne'de 2019 tarihli İyi Toplum Yoktur ile aynı fikirleri, aynı cümleleri görmekten şaşkınım. Yavaş yavaş geliştirmemiş demek ki yazar görüşlerini, hep böyle düşünüyormuş. İlginç. 23 yaşında birinin yazdığı bir roman için çok karamsar "Gizli Özne", çok da güzel.
Nihan Kaya'ya ve görüşlerine özellikle meraklı değilseniz okumasanız da olur aslında, "bir şey okuyayım da içime otursun, ağlamaklı olayım" diyorsanız tam size göre.

[Leylak Dalı · Rating 3 out of 5]

Nihan Kaya'yı o kadar çok kişiden duydum ki, okumamanın eksikliğini hissettim. Edebi dili iyi, akıcı bir kitap. Biraz kafam karışmadı değil okurken, aşırı psikolojik okumalar yoruyor beni. Kısacası benim tarzım olmasa da, anlatım biraz dolambaçlı olsa da kitaba söyleyecek lafım yok. Psikolojiye ilgi duyanlar için biçilmiş kaftan...

[Can Biber · Rating 3 out of 5]

Kitabı bitirince, beğenip beğenmediğim konusunda tereddütte kaldım; ancak beğenmeye daha yakınım. Yazar kitabı 20 yaşında yazmaya başlıyor ve yaşadığı bazı talihsizliklerle 24 yaşında tamamlayabiliyor ve yayınlattığında o acemiliği kalsın istiyor; zaten bunu kolayca fark ediyoruz (özellikle yazarın diğer kitaplarını okuduysak). Kitabın kurgusu oldukça karmaşık geçmişteyken geleceğe, şimdideyken geçmişe gidiyoruz ve akışta kalmakta zorlanıyoruz. Karakterlerin birbiri ile bağlantıları sonlara geldikçe karışıyor. Kitabın sonunda yazarın notu kısmında, yazar da bu bahsettiklerimi açıklıyor.

[ilgi · Rating 5 out of 5]

20 yaşlarında bir yazarın yazabileceği, kurgusuna hayran kaldığım bir roman. Kısmen herkes tarafından sevilmemesi, anlaşılmaması muhtemel olan, ama gerçekten içine girdiğinizde severek, bilinçlenerek, öğrenerek ve güzel bir çıktı ile hayata devam edebileceğiniz bir roman olduğunu düşünüyorum. Hasta çocuk yoktur, hasta toplum vardır sözünü doğrulayan, gelişim dönemlerindeki tutumların insan hayatını nasıl etkilediğini görüyoruz. Romanın anlatılış biçimi, dönemsel olarak kafamı karıştırsa da kurgunun şaşırtan muazzam tadı ile çokça başarılı bulduğum bir eser. İyi ki okumuşum.

[Burcu · Rating 5 out of 5]

Her insanın dahil olabileceği bir durumu aktarmış Nihan Kaya. Kendisinin okuduğum ilk kitabı fakat son olmayacak. Kitaptaki karakterlerin içlerinde barındırdıkları hüzüne dahil olmak bir hayli düşündürücüydü. Kırılgan hallerimize rağmen hayatta kalmaya çalışıyoruz. Kırılmışsanız, bu kitap bir yol arkadaşı olabilir size. Sizi anlar.

[Ezgi Şenel · Rating 4 out of 5]

Nihan Kaya'nın dünyaya yaklaşma şeklini ve bizleri de buna dahil etmesini seviyorum. Çoğu zaman rahatsız olduğumuz fakat nedenini açıklayamadığımız, nedeni bilip de susmak gerektiğine inandırıldığımız birçok problemi karakterleri üzerinden haykırabiliyor. Bu mühim bir yaklaşım. Kitabı bitirdikten sonra durup da düşünmeden edemiyorsunuz. Düzenleme notuyla alakalı kısımsa benim ekstra hoşuma gitti. İlerde tanışmayı çok istediğim bir insan kendisi. Romana dair tesadüfi yaklaşımları biraz fazla bulsam da anlatılanın ötesine geçen bir iş yoktu. Anlatılanlar çocukların dünyasını bize aktarmaktan öteye geçip adeta yaşatıyordu. Çocukken önemsemediğim fakat şimdi baktığımda ne zorbalıklara maruz kalmışım dediğim birçok an oldu. Elbette Bihter'in başına gelenler çok üst bir noktadaydı fakat o anlaşılmama halini yalın bir şekilde anlatmak adına bence başarılı işlenmişti. Son olarak içten içe kendime çıkardığım bir not oldu. Kimseyi yargılamadan yaşamaya gayret etmek benim en büyük başarım.

[cansung · Rating 5 out of 5]

Nihan Kaya. Tek başına bir hikaye bu kadın. Kitaplarının kerameti kendinden menkul. Gizli Özne'nin, gelmiş geçmiş tüm muhteşem psikanalistlerle aynı masada otururken, kendini acemi olarak gören bir genç kız eliyle yazıldığına yemin edebilirim ama ispatlayamam. Çok seviyorum. Sonsuz bir kredisi var bende, ne dese kabul, ne dese imzamı atarım gözüm kapalı. Bir evlada sahip olmakla değişen hayatımı yeniden inşa ederken temele ilk harcı atan kadın. İyi ki varsın.

[Beyza Alımcı · Rating 5 out of 5]

Nihan Kaya’nın ilk romanı olan bu kitap benim de bilmeden Nihan Kaya’dan ilk okuduğum roman oldu. Daha önce İyi Aile Yoktur, “İyi Toplum Yoktur ve Bütün Çocuklar İyidir kitaplarını okumuştum ve çok etkilenmiştim, bu kitapları okuyalı şimdi fark ediyorum da 2 sene oluyor neredeyse. O zaman bu kitapların etkisiyle Nihan Kaya’nın hem Gizli Özne kitabını hem de Fildişi Kuyu kitabını almıştım. Okumanın zamanı yeni geldi herhalde ki geçen hafta elim bu kitaba gitti.

Kitap iki farklı kadın karakterin ağzından yazılmış. Farklı bölümlerde bu kadınların ağzından onların hayat öykülerini ve iç dünyalarını dinliyoruz, yaşantılarına tanık oluyoruz. Bu iki kadının aslında hem birçok ortak özelliği hem de kendilerine özgü birçok yanı var. Benim en gözüme çarpan ortak özellikleri toplumun onlara yüklediği birtakım sıfatlar nedeniyle çektikleri acılar oldu. Toplum tarafından sürekli yargılanan, anlamak için hiçbir çaba sarf edilmeyen bu iki kadın her cümlesinde anlaşılmak için çığlıklar atıyordu aslında. Belki de o yüzden Gizli Özne kitabın adı, anlaşılmaya çalışan ama hiç görülmeyen iki kadın, iki gizli özne... Gizli olsalar da birer özne onlar, oradalar ve varlar; taşıdıkları gerçeklikler de biz görmesek de anlamasak da hep olmaya devam edecekler...

İnsanları etiketlemeyi, adlandırmayı bir kalıba veya sıfata koymayı ne çabuk yapıyoruz değil mi? Çünkü o zaman rahatlıyoruz, zihnimizin sıkışmışlığından kurtuluyoruz aslında. Bizim birtakım isimler veya sıfatlar verdiğimiz insanların arkasında hikayeler ve ihtiyaçlar var halbuki...

Bu kitap bana oturup saatlerce konuşma şansım olmadığı sürece anlayamayacağım insanların hayatını gösterdi, onların iç dünyasına bir fener tuttu. Galiba bu yüzden edebiyatı ve kurguyu çok seviyorum. Her bir roman her bir hikaye benim bir sürü insanla tanışmamı, onları anlamaya çalışmamı sağlıyor. O yüzden de bazen kurgu kitaplarının birtakım psikolojik kitaplardansa insanı anlamaya daha çok yardım ettiğini düşünüyorum, kurguyla insanın iç dünyasına yolculuk yapıyorum ben sanki...

[Bilge B · Rating 5 out of 5]

Aslında 4.5 yıldız çünkü sonunda biraz kafam karıştı. Karmaşık yazılmış bir roman, Nihan Kaya sonunda kitabı tekrar basıma hazırlarken bölümlerin başına kimin ağzından anlatıldığını eklediğini söylemiş. Eklenmeden ne kadar güzel olacağını hayal edebilsem de iyi ki eklemiş zira ben bu haliyle karıştım.

[Işıl · Rating 3 out of 5]

Kurgusu biraz karmaşık gelse de sonunu merak ederek okudum ve sorularla bitirdim. Yazarın diğer kitaplarını da merak ettim.

[Basak · Rating 4 out of 5]

Bir çırpıda okuyup bitirilecek kitaplardan... Oldukça akıcı bir dili olduğu için kurgusundaki karışıklık o kadar da dağıtamıyor insanın dikkatini ve hatta bu karışıklık çoğu zaman beni kitaba daha çok bağlayan bir şeydi. Ayrıca kitabın yeni baskısında editör gibi çalıştığını belirten yazar, bölümlere başlıklar ekleyerek karışıklığı biraz daha hafifletilmiş zaten.

Bihter ve Revna'nın dertleri, arzuları, istekleri, hayata dahil olma çabaları aynı oranda hayatın dışına itilmişlikleri, toplumun onlara direttikleri ve zorbalıkları, kafa karışıklıkları aslında bugün hepimizin öznesi veya nesnesi olduğumuz olaylar ama bir o kadar da farkında olmadan yaşadığımız/yaşattığımız sorunların büyük bir kısmını temsil ediyor. Karakterlerin başına gelenleri okudukça kendimi, yaşadıklarımı ve yaşattıklarımı yargılamak ve üzerine bolca düşünmek kaçınılmazdı, bu da benim için kitabın daha doyurucu olması demekti.

"Normal" olarak kabullenilip ve yaşanan her şey, olay örgüleri içinde çok güzel bir şekilde ters yüz ediliyor ve dünya/toplum ile olan tüm dertler satır aralarında tek tek, ince ince yere çalınıyor... Yazarın "acemiliği" oldukça keyifli okunacak bir kitap yaratmış.

[Özlem Akdeniz · Rating 4 out of 5]

Kendimi bildim bileli kitap okurum,bir günde bitirdiğim ve elimden hiç düşüremedigim tek kitap bu oldu, hiçbir kitabı bir günde bitirmedim, gerek duymadım, araya birseyler girdi ve muhakkak birkaç günü buldu, zaten genelde kalın kitaplar okuduğum düşünülürse bu da normal. Ama bu kitabı elimden bırakmak imkansızdı ve bir günde bitirdim. En sevdiğim Nihan Kaya kitabı değil, ama yazarın iç dünyasına yeni bir bakış için okunabilir. Nihan Kaya'nin dünyaya baska bir realiteden ve pencereden baktığını ve herkese hitap etmeyen bir yazar olduğunu düşünüyorum. Kitaplarını bitirince bende olusan duygu psikolojik bir ağırlık ve çöküntü hissi. Eserlerinin her yerine sinmiş depresif bir hava var ve o hava asla dağılmıyor. Bir günde okuyup bitirdim ama rahatlatıcı bir okuma değildi.

[Nefise · Rating 4 out of 5]

Nihan Kaya'nın ilk ve benim okuduğum "ilk" Nihan Kaya kitabı.

Bu kitapta Kaya, öyle bir olay örgüsü tasarlamış ve öyle bir sarmal kurmuş ki önce karmaşık geliyor, sarmal sizi içine alıyor ama o sarmalda yolunuzu buluyorsunuz. Ara ara kopukluklar olsa da bir çocuğun, bir genç kadının, bir ailenin, bir aşkın, duygusal istismarın, anıların, mücadelenin ilmek ilmek işlendiği bir roman.

Uzun zaman sonra "bir çırpıda bitti" diyebileceğim, farklı bakış açılarından tekrar okunarak üzerine tartışmaya imkan veren, kendisinden yola çıkarak düşünmeye sevk eden bir kitaptı.

[Ayse · Rating 4 out of 5]

Yazarın okuduğum ilk kitabı ve yirmi üç yaşına geldiğinde kitabı bitirmiş olması etkileyici gerçekten. Her ne kadar anlatıcı ve kurgu yönünden okuyucu etkileme amacı olsa da beni en çok etkileyen şey yazarın karakter yaratma becerisi ve bu karakteri kağıda nasıl geçirdiği oldu, çok severek başlayıp yer yer tekrar eden yerlerde (Bihterin koşmaları) durgun bir hisle okumaya devam etsem de çok zevk aldım Bihter’i ve Revna’yı okurken. Yazarın diğer kitaplarından da okumaya devam edeceğim.

[Duygu Toplu · Rating 5 out of 5]

Nihan Kaya'nin okuduğum dördüncü kitabi ama ilk kez romanını okudum. Gercekten zekasına ve bilgisine hayranlık duyulasi biri olduğu her cümlesinde ortaya çıkıyor. Romanın kurgusu oldukça karmaşık ve aynı zamanda çok kasvetli bir kitap olduğunu da eklemek istiyorum. Ama yine de o kadar içine çekiyor ki insanı, surekli sorgulatiyor, düşündürüyor.

[gaye · Rating 5 out of 5]

mavi fincanlar

[Altınay · Rating 5 out of 5]

Çok etkileyici, yine, her zamanki gibi.