بازیابی امر محسوس: هفت گفتار در زیبایی‌شناسی

by مجید اخگر

برای آنان که با هنر سروکار دارند و کسانی که در مورد آن می‌اندیشند، «اهمیت» خاص هنر امری بدیهی به نظر می‌رسد. هنر رازآلوده و مبهم است؛ غیرعقلانی است و از مسائل عینی به دور است؛ و در عین حال به شکلی عجیب با مهم‌ترین مسائل و دردهای عینی و ذهنی بشری و مافوق‌بشری سروکار دارد، و چه بسا همان جایی است که به امید یافتن «پاسخ» یا درمان این دردها باید در آن به جست‌و‌جو و تعمق پرداخت. از سوی دیگر، هنگامی که صحبت از این ویژگی‌ آثار هنری به میان می‌آید بسیاری از ما با ژستی حاکی از افسون‌زدودگی و تیزبینی انتقادی می‌گوییم «حالا دیگر دوره‌ی این حرف‌ها گذشته است»، این‌ حرف‌ها برآمده از تصورات «رمانتیک»ی هستند که پایه‌ای در واقعیت ندارند، و در حقیقت هنر هم فعالیتی زمینی و دستیاب مانند دیگر فعالیت‌های بشری است. اما این ژست عموماً بیش از آن‌که برآمده از نگاهی انتقادی و راززدایانه باشد نتیجه‌ی تنبلی فکری و تن دادن به مجموعه‌ی دیگری از عادت‌های فکری و کلیشه‌های فرهنگی رایج است که در مقابل نگاهی که بی‌دلیل و بادلیل اثر هنری را جدی می‌گیرد با ژستی کلبی‌مسلکانه به ما می‌گوید که هنر را (هم) نباید چندان جدی گرفت، و خلاصه این‌که «زیر آسمان هیچ چیز تازه نیست» ــــ و از این طریق در واقع هر‌گونه حس مسئولیت، پاسخ‌گویی و وفاداری را از خود رفع می‌کند.

Genres: Art

235 pages, Paperback

Published January 1, 2017

Reviews

[Hosein Kashanain · Rating 4 out of 5]

کتاب با تاریخچه مخصری از موضوع اصلی که همان زیبایی‌شناسی و رویارویی" محسوس" و "مفهوم" باشد شروع می‌کند، به تعریف و متمایز کردن سه نوع تجربه می‌پردازد،به قدرت و اهمیت آن نوع اصلی تجربه که همان تجربه زیبایی‌شناختی باشد می‌پردازد، کلیدواژه‌های پیشازیبایی‌شناسی و پسازیبایی‌شناسی را توضیح می‌دهد، متافیزیک مدرنیسم هنری را باز می‌کند و فردگرایی و جمع‌گرایی را بررسی می‌کند، به تاثیر و اهمیت زبان‌شناسی می‌پردازد، تولد و دگرگونی "منتقد" را شرح می‌دهد و پس از پرداختن به جنگ به مثابه "رانه" به چرخش تاریخی و اقتصادی تولید هنر اشاره می‌کند و" مذهب زمینی هنر" را توضیح می‌دهد. "رمانتیسم" از هسته های اصلی کتاب است، هم به معنای فلسفی هم هنری و همچنین رابطه‌اش با ایدئالیسم و روشنگری که کتاب تلاش می‌کند از این روابط خوانشی متفاوت ارائه کند، نهایتا با تحلیل هنر معاصر آلمان و آنچه آن را مشکلات هنر معاصر می‌نامد کتاب را تمام می‌کند.


برخی اشخاص و وقایع هستند که آشنایی با آنها لازمه‌ی شروع مطالعه این کتاب است و مؤلف آشنایی با آنها را توسط مخاطب بدیهی در نظر گرفته از این قرار است مثل هگل، هیوم، فروید، دلوز، دکارت، یونگ، دانتو و از همه مهمتر کانت،همچنین تاریخ فلسفه و سیاست اروپا از قرن هفدهم تا دوره معاصر.

این کتاب برای آنها که به فرهنگ آلمانی علاقه دارند یا درباره آن کنجکاو هستند بسیار لذت‌بخش‌ است. یک ستاره از امتیاز کتاب کم میکنم به دلیل کمی سخت‌خوان بودن، چون مولف با توضیح بیشتر در برخی موارد می‌توانست از این سختی بکاهد.

[Masih Tolouie · Rating 5 out of 5]

این مجموعه کتاب های نشر بیدگل هم از نظر محتوا و هم از نظر چاپ خیلی خوبن. در این کتاب، نویسنده مبحث خودش رو با بررسی شکل گیری مبحث زیباشناسی توسط باومگارتن و بعد از اون، نقد قوه حکم کانت آغاز میکنه. در مقاله دوم از این صحبت میکنه که تجربه ی زیبایی شناسی از چه جنسیه و چجوری کارکردی جزء به کل داره. مسئله ای که در فصل های بعدی هم به اون اشاره میشه و به نقش این دوگانه میپردازه. توجه به امر محسوس در برابر مفهوم هم یکی از مطالب کلیدی این کتابه (شایدم بشه گفت مطلب اصلی).
به طور کلی تجربه ی خیلی خوبی بود خوندن این کتاب