رجال عصر ناصری

by دوستعلی‌خان معیرالممالک

کتاب «رجال عصر ناصری» شناسایی و معرفی گروهی از شخصیت‌های عصر قاجار است از زبان دوستعلی‌خان. موقعیت زمانی و اجتماعی معیرالممالک ایجاب می‌کرده که شخصیت‌های مذکور را از نزدیک بشناسد و با آن‌ها در تماس باشد. مطالب جالب و اطلاعات پراکندۀ بسیاری در این کتاب جکع‌آوری شده که برای خوانندگان نسل امروز جالب و خواندنی است. مقالاتی مانند: پسران فتحعلی شاه، پسرلن ناصرالدین شاه، دختران فتحعلی شاه،خواهران ناصرالدین شاه، نقاشان، نوازندگان دوران ناصری و مظفری و خوانندگان دوران ناصری در نوع خود کمیاب و جالب توجه هستند.
یکی از خصوصیات بارز دوستعلی‌خان سبک نگارش اوست. وی قلمی شیرین، روان و ساده دارد و در توصیف افراد، وقایع و مناظر بسیار باذوق بود. او درواقع نویسنده‌ای چیره‌دست بود که این امر از نوشته‌هایش آشکار است.
این کتاب چاپ سوم این سلسله مقالات است. دوستعلی‌خان در ابتدای مقالات می‌نویسد که این یادداشت‌ها بار اول برای مجلۀ «یغما» تهیه شده و در آن مجله منتشر شده است. چاپ اول این مقالات به‌صورت کتاب در سال 1361 توسط همین انتشارات انجام شده است.

324 pages, Paperback

First published January 1, 1361

Reviews

[Mana Ravanbod · Rating 5 out of 5]

اول که چاپ جدید دهه نود این کتاب از نشر تاریخ ایران فاجعه‌بار پرغلط و ناقص است. اگر هم می‌خرید بدانید چه می‌خرید و توقعی نداشته باشید.
دوم که خود کتاب شاهکار است از نثر و‌ پرتره‌نویسی. پنج اوج دارد کتاب: ۱- دوستمحمدمعیرالممالک پدر دوستعلی؛ ۲- امین‌السلطان با همان اتابک ۳- نقاشان و خوشنویسان ناصری ۴- نوازندگان و خوانندگان و مطربان قاجاری ۵- کبوتربازی
چرا داستان ننوشت این ذهن زیبا و قلم سحار؟

[Bahman Bahman · Rating 2 out of 5]

در کتاب «رجال عصر ناصری»، گروهی از شخصیت های عصر «ناصرالدین شاه»، از زبان «دوستعلی خان معیر الممالک» معرفی شده اند. موقعیت زمانی و اجتماعی مؤلف، ایجاب می کرده است که او این شخصیت ها را از نزدیک بشناسد و با آنها در تماس باشد.

از این رو، این کتاب، شامل اطلاعات پراکنده اما جالبی برای علاقمندان به تاریخ قاجار است. بخش های از آن، مانند «پسران فتحعلی شاه»، «پسران ناصرالدین شاه»، «دختران فتحعلی شاه»، «خواهران ناصرالدین شاه»، «نقاشان و نوازندگان دوران ناصری و مظفری» و «خوانندگان دوران ناصری»، در نوع خود کمیاب و جالب توجه هستند.

مؤلف این کتاب، «دوستعلی خان معیرالممالک»، فرزند «دوستمحمد خان» و نواده«دوستعلی خان نظام الدوله» است. مادر او، «عصمت الدوله»، دختر دوم «ناصرالدین شاه» بود. «دوستعلی خان» در سال 1293 ه. ق در باغ فردوس تجریش متولد شد و در سال 1345 خورشیدی، در تهران درگذشت.

او از نوجوانی، فارسی و عربی و تعلیم خط و نقاشی را نزد استادان آن زمان آموخت و چون خود نیز مستعد بود، بعدها آثار بسیاری در خط و نقاشی از خود به یادگار گذاشت.

[Hamed · Rating 5 out of 5]

نویسنده نوه دختری ناصرالدین شاه است و رفت و آمد زیادی به دربار داشته از طرفی داماد اتابک بوده و شوهر عمه وی حسن مستوفی الممالک است.
و از انجا که فردی معاشرتی بوده داستانهای زیادی نقل میکند که خالی از لطف نیست.
مانند داستان آمدن گوجه و استانبولی به ایران.
یک فصل هم راجع به کفتربازی و ظرایف این مهم میپردازد که خیلی با مزه است.
بخشهایی که به نظرم جالب آمد
میرزا یوسف آشتیانی
میرزا علیخان امین الدوله
میرزا حسن مستوفی الممالک
امین السلطان
غلام علی خان عزیز السلطان(ملیجک)
سید زین العابدین امام جمعه
بخشی هم راجع به موسیقی دانان و نقاشان آن زمان هست که خوب وبد.
در زمان مظفرالدین شاه داستان نحوه انتخاب مجدد اتابک به صدراعظمی بوسیله استخاره که سر شاه را کلاه میگذارند در صفحه 202 در بخش میرزا علی اصغرخان اتابک آمده