در مجموعه از چشم انداز امام علی(ع) چهل موضوع مهم و اساسی از منظر آن حضرت ترسیم شده است. در تدوین این مجموعه کم نظیر که تا کنون برخی از دفاتر آن به چاپ های بیش از ده نوبت رسیده اند به اقتضائات مخاطب اصلی آن یعنی نوجوانان و جوانان توجه خاص شده است.
در هر دفتر از این مجموعه به تنهایی بحث مستقلی مطرح و به پرسش و شبهه ای اساسی پاسخ داده شده است و نثر روان، جذاب، جوان پسند و کم حجم از ویژگی های منحصر به فرد مجموعه ی چهل جلدی از چشم انداز امام علی(ع) می باشد.
روایت دریا، شهید و شهادت، برادری داشتم که ...، شرحه شرحه، قاسطین، مارقین و ناکثین، تصمیم های بزرگ جوانی، نظارت بر دولت، رابطه هست ها و بایدها، مخالفان سیاسی، رهبر و رهبری، امام علی(ع) و هنر، جوان، حقوق متقابل مردم و حکومت، حرف های فیروزه ای، نیاز به دین، کار و دین، مرگ، چالش های دینی، اعتدال و پرستش و... از عناوین این مجموعه 40 جلدی به شمار می روند.
طبق کتاب آسمانی یهود، جانشین هر پیامبر، 7 مرتبه در زمان حضور آن پیامبر و 7 مرتبه نیز پس از رحلت او مورد سخت ترین امتحان های الهی قرار می گیرد. امیرالمؤمنین (ع)، در پاسخ به سؤال یکی از بزرگان یهود، مبنی بر درخواست بیان امتحان های مزبور که خود نشانه، صحت جانشینی اوست، 7 مرحله آزمایش را در زمان پیامبر (ص)، و 7 مرحله دیگر را پس از ایشان، به تفصیل بیان نمودند.
Ali ibn Abi Talib (Arabic: علي بن أبي طالب, romanized: ʿAlī ibn Abī Ṭālib) (c. 600 – 661 CE) was the fourth Rashidun caliph who ruled from 656 CE until his assassination in 661, as well as the first Shia Imam. He was the cousin and son-in-law of the Islamic prophet Muhammad. Born to Abu Talib ibn Abd al-Muttalib and Fatima bint Asad, Ali was raised in the household of his cousin Muhammad and was among the first to accept his teachings.
مدتی پس از جنگ خوارج و در آخرین سال زندگیِ جانشین پیامبر و امیرمومنان علی (ع) ؛ یکی از دانشمندان و بزرگانِ یهودی نزد امام میرود و میگوید سوالاتی دارد که فقط یک پیامبر یا یک جانشین حقیقی پیامبر میتواند به آن پاسخ دهد. وقتی یهودی پرسشهایش را میگوید، امام از او میپرسد اگر با پاسخهای من قانع شدی، اسلام میآوری؟ یهودی قبول میکند. سپس امام دست یهودی را میگیرد تا برخیزند و از جمع خارج شوند. یاران حضرت خواهش میکنند که آنها هم در جریان پرسش و پاسخ باشند، حضرت ابتدا قبول نمیکنند و میترسند طاقت و فهم موضوع را نداشته باشند؛ اما وقتی مالک اشتر اصرار میکند حضرت قبول میکند. بنابر این همه در مسجد کوفه جمع میشوند.
پرسشهایی که یهودی از امام میکند دربارۀ امتحانهایی است که خداوند از اوصیای انبیا میگیرند و طبیعتا ناظر به زندگی خود حضرت علی است. طبق سخن حضرت، خداوند از اوصیا هفت آزمون در زمان حیات انبیا و هفت آزمون پس از درگذشت نبی میگیرد. بنابراین امام در این حدیث چهارده فراز از زندگی خود را بازمیگوید و این حدیث به نوعی زندگینامۀ خودنوشت امام علی است.
این حدیث در کتابی کمحجم با عنوان «شرحه شرحه» با ترجمۀ حجه الاسلام محمد محمدیان، منتشر شده است. مترجم در مقدمۀ اثر توضیحاتی را دربارۀ صحت و سندیت و منابع رجالی حدیث مطرح کرده است. از جمله اینکه راوی حدیث امام محمد باقر است و دو استوانۀ دانش شیعی یعنی شیخ مفید و شیخ صدوق آن را نقل کردهاند از نکات جالب این روایت این است که بسیاری از فرازهایش با این عبارت آغاز میشود: «یا اخا الیهود»، «ای برادر یهودی» دقت کنیم این عبارت را فاتح خیبر میگوید و معنایی ندارد جز اینکه نمیشود همه را به یک چوب راند و برای قضاوت درمورد شخصیتِ افراد نباید به ظواهر توجه کرد؛ دین یک امر باطنی است.
کتاب مختصر و مفیدی بود و من استفاده کردم اما چند نکته. به نظرم ترجمهی این روایت چندان روان و دلنشین نبود و در بخش تحلیلها نیز گاه توضیح واضحات و عبارات غیر مستندی بود که میتوانست مستندتر و معجزتر باشد یا به همان متن روایت اکتفا شود. و با توجه به این که کتاب جنبه ی تحقیقی نداشت آوردن آن نکات در ضمن هر قسمت، گاهی این تصور را ایجاد میکرد که نویسنده مخاطب خود را کم سن و سال و کم اطلاع در نظر گرفته است، . اما در کل نکات مفید و ارزنده ای هم در آن توضیحات بود که قضاوت را سخت میکرد که اساسا این شرح نویسی خوب است یا بد.