Türkiye'de Şark-Garp ve Amerikan Tesirleri II

by Halide Edib Adıvar

“Halkların çektiği acıların politik amaçlar için kötüye kullanılması hem gülünç hem de insanlık dışıdır ve sonunda kurbanların kendileri için de yaralayıcıdır; çünkü çekilen acıları bir insani trajedi olmaktan çıkarır. Dünyadaki hiçbir halk, ister Türk ister Ermeni ister Yunan olsun, bir bütün olarak suçlanamaz. Suçlu millet diye bir şey yoktur.”

Bu kitap, Halide Edib’in yurtdışında yayımlanan Turkey Faces West (1930) ve Conflict of East and West in Turkey (1935) kitaplarında yer verdiği ama Türkiye’de Şark-Garp ve Amerikan Tesirleri (1955) kitabına dahil etmediği on bir makaleyi kapsıyor. İlk defa Türkçeye çevrilen bu makalelerde, Türkçeleştirdiği diğer yazılardaki ılımlı Halide Edib’in aksine, romanlarından aşina olduğumuz, sözünü sakınmayan Halide Edib’le bir kez daha karşılaşıyoruz.

Kaleme aldığı her metinle yeniden tartışılan Halide Edib’in bütün eserleri, gözden geçirilmiş baskılarıyla Can Yayınları’nda.

264 pages, Paperback

Published January 1, 2015

About the author

Halide Edib Adıvar was a Turkish novelist and feminist political leader. She was best known for her novels criticizing the low social status of Turkish women and what she saw as the disinterest of most women in changing their situation. She also served as a soldier in the Turkish military during the Turkish War of Independence.

Her father was a secretary of the Ottoman Sultan Abdülhamid II. She and her family were affiliated with the Dönmeh, a group that publicly practiced Islam but secretly practiced a form of Judaism called Sabbateanism. Edip was educated at home by private tutors from whom she learned European and Ottoman literature, religion, philosophy, sociology, piano, English, French, and Arabic. She learned Greek from her neighbors and from briefly attending a Greek school in Istanbul. She attended the American College for Girls briefly in 1893. In 1897, she translated Mother by Jacob Abbott, for which the sultan awarded her the Order of Charity (Nishan-i-Shafakat; Şefkat Nişanı). She attended the American College again from 1899 to 1901, when she graduated. Her father's house was a center of intellectual activity in Istanbul and even as a child Halide Edip participated in the intellectual life of the city.

Reviews

[Cemre]

Türkiye'de Şark - Garp ve Amerikan Tesirleri isimli kitabın devamı niteliğinde olan bu kitapta Halide Edib, önceki kitapta temas ettiği noktaların bir kısmını yeniden ele almış. Bu kitapta daha muhalif ve fikirlerini daha cesurca ve doğrudan ifade eden bir Halide Edib var. Bu durum şaşırtıcı değil; çünkü önceki kitap Halide Edib'in İngilizce yazılarını gözden geçirip bu yazılardan bazı yerleri çıkarıp bunlara bazı noktaları eklediği metinleri içeriyor. İkinci kitap ise Halide Edib'in Halide Edib'in ilk kitapta yer vermediği yazılarının çevirisinden ve Hindistan'da verdiği konferansın metninin çevirisinden oluşuyor. Bu kitap, Halide Edib'in siyasî duruşunu, Mustafa Kemal Atatürk ile yaşadığı çatışmaları, devrimlere ilişkin fikirlerini daha samimi bir şekilde ortaya koyuyor.

[Ömer Özcan · Rating 5 out of 5]

Nasıl bir insan dışarıyı gözlemlemeye, etrafında olanlara akıl sır erdirmeye başladıktan bir süre sonra bakışlarını kendi içerisine çeviriyorsa, milletlerin aydınları da aynı bu süreci tatbik ederler. Uzun bir inkılap devri olan 19. Y.Y.’ı ardında bırakan Türk aydını batıda olan yeniliklerden tatmin olarak nazarını Anadolu insanına çevirmiştir. Halide E. ADIVAR da bu eserinde kendi gözlemleri doğrultusunda Türk milletinin ilk olarak kim olduğunu sorguluyor daha sonra da yaptığı çıkarımlarla ona bir yol haritası çiziyor. Her şey aslına rücu eder prensibini savunan ADIVAR, Türk milletinin tarihten gelen dinamiklerinin yine onu kurtaracak tek saik olacağını söylüyor. Halide Edip ADIVAR’ın daha sade bir üslup tercih ettiği bir dönemde yazılmış olan eser çok rahatlıkla günümüz okurlarınca okunabilir.