Osmanlı İmparatorluğu'nda Kölelik ve Kadınlar

by Madeline C. Zilfi, Ebru Kılıç (Translator)

Osmanlı İmparatorluğu'nun 1453'ten beri başkenti olan İstanbul, 17. ve 18. yüzyıllarda dört yüz bin civarında bir nüfusa sahipti. Bu megakent sadece Osmanlı vilayetlerinden değil, imparatorluk sınırlarının ötesinden erkekleri ve kadınları da kendine çekiyordu. Zaman içinde, yeni göç dalgaları, özgür erkekler ve kadınların yanı sıra çoğunu yabancı esirlerin oluşturduğu zorla iskân edilen insanlar kente aktı.

Osmanlı İmparatorluğu'nda Kölelik ve Kadınlar, işte bu İstanbul‘u merkezine koyan karşılaştırmalı bir bakışla, kölelik ve sosyal düzenlemeler üzerinden Osmanlı İmparatorluğu'ndaki toplumsal cinsiyet politikalarını inceliyor. Madeline C. Zilfi, 18. ve 19. yüzyıllarda, özellikle II. Mahmud döneminin sonuna kadar kadın köleliğinin Osmanlı uygulamasında ne denli merkezi bir yer tuttuğunu vurgularken, emperyal yönetimin ve seçkinlerin toplumsal üreme mekanizmalarının nasıl vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini de gösteriyor.

Genres: History, Nonfiction

408 pages, Paperback

First published April 30, 2010

Reviews

[tumulus · Rating 4 out of 5]

It is what it says on the cover - a commentary on Women and Slavery. Ottoman slavery is a bit of an evocative topic, with languorous concubines and overcrowded harems being the prevalent imagery surrounding it. The veracity of that image is debatable but nonetheless, it does have a grain of truth to it. Female slaves formed the majority of all slaves in Istanbul (the de facto capital), serving a whole range of functions from simple domestic servants to mail-order brides and all the variations in between. Unsurprisingly, there was quite a strong racial hierarchy with Circassians and Georgians at the top, and sub-Saharan Africans at the bottom.

There were, however, differences between Ottoman slavery and the more familiar chattel slavery in America - especially when it comes to social mobility; a significant number of vizirs and pachas were former slaves who'd worked their way up the hierarchy.

Zilfi does tangentially touch upon some of the more esoteric forms of Ottoman slavery: that of the Central African eunuchs that used to guard the imperial harems, and of the young men and adolescent boys who'd be sold to older male buyers (pederasty was the dominant form of male homosexuality in the Ottoman world, not unlike their older Meditteranean counterparts of Greece and Rome).

The sourcing in this book leaves something to be desired but given the paucity of scholarly literature (and the profusion of terrible orientalist memoirs about Ottoman women), it can be forgiven.

[Eseula · Rating 3 out of 5]

Kitabın ismine kanıp da sadece 100-150 yıllık bir zaman diliminde, imparatorluktaki kadınların durumunu anlattığını düşünmeyin. Madeline Zilfi en baştan alıyor konuyu önüne. Ayrıca sadece kölelik ya da kadınlar konusunda bir şeyler söylemiyor, tüm bir Osmanlı kültürünü masaya yatırıyor. Ama şöyle bir sorunu var bu kitabın, sıralı, kronolojik, madde madde gitmiyor. Zilfi kendi kafasında oluşturduğu konu başlıklarına göre anlatıyor. Tamam kitapta da bu konu başlıkları var ama bu başlıklar altında konuyu karman çorman anlatıyor ve - nedense - dönüp dolaşıp hep aynı şeyi söylüyormuş hissi veriyor yazdıkları. Yani ana konuya - kitabın iskeletini oluşturan kadınlar ve kölelik konusuna - dair aslında hep aynı şeyleri söyleyip duruyor. Bunun dışında bir dolu bilgi veriyor ki sanırım kitabın en sevdiğim yönü bu oldu. Yoksa yeni çok bir şey demiyor. Ya da böyle bir isme sahip bir kitaptan beklenebilecek, en azından benim beklediğim derli toplu, sıralı, doğru düzgün tarih anlatımını sunmuyor.

[E Saikali]

read for my MA