V knigu voshlo klassicheskoe proizvedenie evropejskogo sentimentalizma - roman Ioganna Volfganga Gjote STRADANIJa JuNOGO VERTERA, v kotorom otrazilsja lichnyj ljubovno-psikhologicheskij opyt avtora. Tragicheskaja istorija molodogo bjurgera, ne nashedshego otveta na svoe chuvstvo i otvergnutogo obschestvom, byla mgnovenno perevedena na drugie jazyki i porodila cheredu prodolzhenij i podrazhanij - tak nazyvaemuju verterianu. So vremenem "Verter, muchenik mjatezhnyj" stal odnim iz "vechnykh obrazov" mirovoj literatury i vvel v evropejskuju kulturu sotsiopsikhologicheskij fenomen "verterizma", svjazannyj s melankholicheskim umonastroeniem i problemoj samoubijstva kak vysshego projavlenija svobody voli. V nastojaschem izdanii vpervye vykhodit v svet novyj perevod romana, vypolnennyj izvestnym perevodchikom Romanom Semenovichem Ejvadisom.
A master of poetry, drama, and the novel, German writer and scientist Johann Wolfgang von Goethe spent 50 years on his two-part dramatic poem Faust, published in 1808 and 1832, also conducted scientific research in various fields, notably botany, and held several governmental positions.
George Eliot called him "Germany's greatest man of letters... and the last true polymath to walk the earth." Works span the fields of literature, theology, and humanism. People laud this magnum opus as one of the peaks of world literature. Other well-known literary works include his numerous poems, the Bildungsroman Wilhelm Meister's Apprenticeship and the epistolary novel The Sorrows of Young Werther.
With this key figure of German literature, the movement of Weimar classicism in the late 18th and early 19th centuries coincided with Enlightenment, sentimentality (Empfindsamkeit), Sturm und Drang, and Romanticism. The author of the scientific text Theory of Colours, he influenced Darwin with his focus on plant morphology. He also long served as the privy councilor ("Geheimrat") of the duchy of Weimar.
Goethe took great interest in the literatures of England, France, Italy, classical Greece, Persia, and Arabia and originated the concept of Weltliteratur ("world literature"). Despite his major, virtually immeasurable influence on German philosophy especially on the generation of Georg Wilhelm Friedrich Hegel and Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling, he expressly and decidedly refrained from practicing philosophy in the rarefied sense.
Influence spread across Europe, and for the next century, his works inspired much music, drama, poetry and philosophy. Many persons consider Goethe the most important writer in the German language and one of the most important thinkers in western culture as well. Early in his career, however, he wondered about painting, perhaps his true vocation; late in his life, he expressed the expectation that people ultimately would remember his work in optics.
Əsər epistolyar janrda yazılmış sentimental avtobioqrafik romandır. Süjet xətti əsərin baş qəhrəmanı Verterin həyatı və platonik sevgisi ətrafında cərəyan edir. ⠀ ⠀ Əsəri oxumağa başlayanda düşünürdüm ki, əsər hamı tərəfindən təsvir edilən qədər hüznlü və ağır deyil. Amma oxuduqca anladım ki, bəzi əsərdə göstərilən məqamlar, Verteri narahat edən problemlər həqiqətən də mənim də ağlıma gəlib. Oxuduqca, beynimdə bu fikir toxumunun necə şişib partladığını, yavaş-yavaş cücərdiyini hiss edirdim. Məsələn, məni də Verter kimi gözləntilərin böyüklüyü və onlara çatanda hiss edilən boşluq hissi həmişə təqib edib. Biz əlçatmaz və müəmma dolu gələcəyi və ya uzaq əraziləri xəyal edir, qüssə dolu mənimizi onların istiqamətinə atırıq. Ancaq gələcək indi, uzaq isə yaxın olanda əvvəlki vəziyyətimizə qayıdır, onlar arasındakı fərqi və ya gözlədiyimiz xoşbəxtliyi hiss etmirik. Məncə, əsərdən bu fikir əsərin bütün mənasını özündə ehtiva edir. Verter müəmma dolu uzaq ellərə gedərək əlçatmaz bir qızı sevir. Lotta özü də əsərin sonlarında oxşar fikir irəli sürür: “Niyə axı məhz mən, Verter? Ancaq başqasına aid olan mən? Bəlkə məhz elə buna görə? Qorxuram…Qorxuram məhz elə mənə sahib olmanın mümkünsüzlüyü məni sizin gözlərinizdə bu qədər arzuedilən edir.” ⠀ Lotta Verterin bütün ideallarının birləşməsidir. Nəzərə alsaq ki, Lotta barədə məlumatı yalnız Verterin dostuna məktublarından əldə edirik, mümkündür ki, Lottanın təsviri zamanı Verter onu ideallaşdırır, olduğu kimi deyil, görmək istədiyi kimi təsvir edir. Əsərin əvvəlində öyrənirik ki, Verterin çox bağlandığı və sevdiyi bir qadın qısa zaman öncə dünyasını dəyişib. Bu o deməkdir ki, Verterin qəlbi və beyni yeni ideal üçün azaddır. Verter hər cəhətdən qüsursuz sandığı Lottanı ilahiləşdirərək əlçatmaz bir taxta qaldırır, sonra onun səcdəgahından ağlayaraq qəm-qüssəsini tükətmək üçün istifadə edir. ⠀ Verter çox həssas və sentimentaldır, ətrafdakıların soyuq məntiqlə hərəkət etdiklərini görəndə hirslənir, hislərini gizlədən insanları, eləcə də insanları buna məcbur edən cəmiyyəti qınayır. Hisləri onun bütün həyatını idarə edir, gördüyü işlərə qarşı həvəsinin mütəmadi olmaması, yüksək bilik və zəkasına baxmayaraq onu qeyri-produktiv edir. İşində yaranan əsas problemlərin səbəblərindən biri də birgə işlədiyi insanların bacarıqsızlığı, səriştəsizliyi, gördükləri işi düzgün qura bilməmələridir. Bu mövzuda Verterin irəli sürdüyü fikirlər Hötenin dövrünün bürokratiyasına münasibəti ilə üst-üstə düşür. Əsərdə həmçinin, cəmiyyətin yüksək təbəqəsini təşkil edən şəxslərin süniliyi, özləri ilə digər təbəqələr arasında sədd yaratmaları və onlara yuxarıdan aşağı baxmaları sərt şəkildə tənqid edilir. Verterin hislərinin əsiri olması onun həyatına son qoymasına da səbəb olur. ⠀ Hötenin həyatına nəzər salsaq əsərin süjeti ilə onun həyatı arasındakı paralelləri açıq-aydın görərik. Düşünürəm ki, yazıçının bu əsəri qələmə almasının əsas səbəbi qəlbində tüğyan edən hisləri kağıza tökmək, beləliklə daxili tarazlıq əldə etmək istəyi idi. Bəlkə də, bu üsulla Höte Verterin izi ilə addımlamamış, həyatda qalmağı seçə bilmişdir.
P.S. Əsər məşhurlaşdıqca onun oxuyucuları arasında Verter kimi həyatına son qoymağa qərar verən gənclərin sayı artmışdı. Bu səbəbdən də, bir çox ölkədə əsərin çapı və yayılması qadağan edilmişdi. Sonradan, kitabın oxuculara etdiyi təsir "Verter effekti" adlandırılmışdır. (hal-hazırda bu termin mətbuatda dərc olunan və oxucuları özünəqəsdə tətikləyə bilən bütün məlumatları əhatə edir.)