Η πρωταρχική αστικοποίηση στον ελλαδικό χώρο της 2ης π.Χ. χιλιετίας

by Γεώργιος Μ. Σαρηγιάννης

Σ' αυτό το βιβλίο του, ο Γεώργιος Μ. Σαρηγιάννης ερευνά το φαινόμενο της συγκέντρωσης των κωμών σε άστεα και της δημιουργίας της πόλης στην αποσύνθεση του πατριαρχικού γένους στον ελλαδικό χώρο της δεύτερης π.Χ. χιλιετίας.

Η εισαγωγή περιλαμβάνει την γένεση του οικισμού από το προσωρινό κατάλυμα στον κυνηγετικό καταυλισμό που ανταποκρίνονται στην συλλεκτική οικονομία και το κυνήγι, και στις κοινωνικές δομές της αγέλης και της δημιουργίας του γένους.
Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει την γένεση της μητριαρχικής αγροτικής κώμης ενώ το δεύτερο αναλύει τις ρίζες της πρωταρχικής αστικοποίησης με την διάσπαση (μετά την εμφάνιση της ατομικής ιδιοκτησίας) της ευρείας μητριαρχικής οικογένειας σε μικρότερους πατριαρχικούς οίκους, και την απαρχή της ισχυροποίησης της "κεντρικής κώμης".

Στο τρίτο μέρος αναλύεται η πρώτη πρωταρχική αστικοποίηση που οδήγησε στην δημιουργία των άστεων. Στο σημείο αυτό ο Γ. Μ. Σαρηγιάννης, αποδεχόμενος δύο αστικοποιήσεις (προμυκηναϊκής και Γεωμετρικής εποχής), επαναφέρει την παλαιότερη ανάγνωση των χειρογράφων του Πλούταρχου όπως αυτή έχει προταθεί από τον Meursius (1684) που δέχεται την εποχή του Θησέα "δι ετών σχεδόν ω" (800) και όχι "υ" (400) πριν από τον Κίμωνα, αποδεικνύοντας ότι περισσότερο ακριβής ήταν η Αρχαία Παράδοση (Ευσέβιος, Αυγουστίνος, Ιώσηπος κ.α.) από ορισμένους φιλόλογους του 19ου-20ου αι.
Η διαδικασία αυτή αναλύεται διεξοδικά για την περίπτωση του Θησέα στην Αθήνα, ελέγχεται η χρονολόγησή της που τοποθετείται "προ των Τρωικών", αναλύονται οι φάσεις της (Ιώνων, Κέκροπα, Θησέα), σε παράλληλη ανάγνωση με την εξέλιξη των κοινωνικοοικονομικών δεδομένων από την μητριαρχία στην πατριαρχία, και εξετάζονται όλες οι πτυχές της: Πολιτειακή, Πολιτική, Θρησκευτική, Δικαίου, Οικονομική και Ταξική καθώς και η Χωροταξική και Πολεοδομική πλευρά της όπου διευκρινίζεται ότι δεν επρόκειτο για "μετεγκατάσταση", αλλά για σύνολο θεσμικών μεταβολών.

Στο τέταρτο μέρας σκιαγραφείται η κατάληξη της πρωταρχικής αστικοποίησης στην μινωική και μυκηναϊκή πόλη και στο πέμπτο αναλύονται τα γεγονότα που ακολούθησαν τους Δωριείς και που έκαναν αναγκαία την δεύτερη αστικοποίηση των γεναρχικών κωμών στον 16ο-6ο π.Χ. αι. Η διαδικασία αυτή σκιαγραφείται για πολλές ελληνικές πόλεις καθώς και για τα Εκβάτανα των Μήδων.
Τέλος στα επιλεγόμενα περιγράφεται η κατάληξη των άστεων του 6ου αι. στην κλασική πόλη και το οριστικό πέρασμα από την φυλετική κοινωνία (societas) στην πολιτική κοινωνία (civitas) που αντιστοιχεί στο πέρασμα από το αταξικό γεναρχικό καθεστώς της συλλογικής στο δουλοκτητικό της ατομικής ιδιοκτησίας.

408 pages, Paperback

First published April 1, 1993

About the author

Ο Γεώργιος Μ. Σαρηγιάννης (γεν. 1940 στην Αθήνα) είναι ομότιμος καθηγητής της Σχολής Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

Reviews

[Ευθυμία Δεσποτάκη · Rating 4 out of 5]

Ένα πάρα πολύ βαρύ βιβλίο, έντονα ακαδημαϊκό (πάει να πει, απευθύνεται σε ειδικούς), που όμως περιέχει απίστευτα λεπτομερή και ενδιαφέρουσα πληροφορία σχετικά με το πώς πήγαμε από τη σπηλιά στην πόλη. Μου έβγαλε την πίστη να το διαβάσω, ειδικά τα σημεία όπου παρατίθενται χωρία από τις αρχαίες πηγές στο πρωτότυπο , πράγμα που έκανε για μένα τα πράγματα ακόμα πιο δύσκολα. Δεν μετανιώνω που το διάβασα, αλλά δεν είναι για όλους -και πιθανόν να μην ήταν ούτε για μένα.

[Dionysis Touroukis · Rating 5 out of 5]

Ισως απο τα καλυτερα βιβλια που εχω διαβασει ποτε. Περιγραφει την δημιουργια αστικου ιστου στον ελληνικο χωρο σε συναρτηση με την μεταβολη των κοινωνικων δομων. Το προτεινω ανεπιφυλακτα. Μεσα στο top 10 των βιβλιων που εχω διαβασει!