سه پژوهش در جامعه‌شناسی هنر: پرودون، مارکس، پیکاسو

by Max Raphael, اکبر معصوم‌بیگی (Translator)

ماكس رافائل شاگردِ هنرشناس و مورخ بزرگ هنر، هاينريش ولفلين بود و كتاب حاضر با همه‌‏ى فشردگى و پيچيدگى آن، يكى از بهترين درآمدها به انديشه‏‌ى رافائل است. مقاله‌‏ى نخست، «پرودون و جامعه‌‏شناسى هنر» نقدى است بر نظريه‌‏ى زيبايى‌‏شناختى پرودون، كه ضمن آن، او به توضيح ديدگاه‏‌هاى خود درباره‌‏ى نقش ويژه و كاركرد رابطه‌‏ى ميان قواى گوناگون انسان، ماهيت «ايده‌‏ى» هنرى، رابطه‏‌ى فرآورده‏‌ى ايدئولوژيك و تمايز ميان قلمروهاى هنر، علم و فلسفه مى‏‌پردازد. در مقاله‌‏ى دوم، «نظريه‏‌ى ماركسيستىِ هنر»، او اصول ماده‌‏باورى تاريخى را درباره‌‏ى آن‏چه در آن هنگام تازه‌‏ترين و پيشرفته‌‏ترين نمونه‌‏هاى هنر بود به كار مى‌‏بندد. در اين‏جا، علم، علم تاريخ و نقد هنرى در پيوند با يكديگر نظريه‌ه‏اى علمى پديد مى‏‌آورند كه در برابر آن نوع جامعه‌‏شناسى هنر كه از روش تاريخى و ديالكتيكى بى‏‌بهره است قرار مى‌‏گيرد. در مقاله‌‏ى سوم، «پيكاسو»، رافائل به بررسى چگونگى تكامل هنرى پيكاسو مى‌‏پردازد. در اين مقاله، او شرايط مادى و ايدئولوژيكى را كه بر پيكاسو تأثير گذاشته‌‏اند بررسى مى‏‌كند، و نشان مى‏‌دهد كه پيكاسو چگونه نسبت به اين شرايط واكنش نشان داده است.

232 pages, Paperback

First published January 1, 1933

About the author

German-American art historian of Jewish parentage

Reviews

[Bahman Bahman · Rating 2 out of 5]

ماکس رافائل شاگرد هنرشناس و مورخ بزرگِ هنر هاینریش ولفلین و ولفلین نیز جانشین کرسی استادی یاکوب بورکهارت در دانشگاه بازل بود؛ با این همه رافائل در سراسر زندگی بی‌پیرایه و پُرمشقت خود هرگز هیچ مقام رسمیِ دانشگاهی نپذیرفت و همان اندازه از سلسله مراتب فرهنگی خشک و رسمی گریزان بود که از محافل سیاسی چپ‌گرا. در نوشته‌های خود در مقام پژوهنده‌ای مستقل همان‌گونه نهادهای هنر بورژوازی غرب را به شلاق انتقاد تند خود می‌بست که بر شیوه‌ی معماریِ «کاخ شوراها»ی شوروی می‌تاخت؛ نتیجه آن‌که در هیچ‌یک از این دو سو جا نداشت و طبعا در بیشتر موارد آثارش چاپ ناشده می‌ماند. ماکس رافائل در ۱۸۸۹ در آلمان به دنیا آمد و پیش از جنگ جهانی اول در مونیخ و برلین به تحصیل فلسفه و هنر پرداخت. در دهه‌ی بیست به تدریس در «کالج مردم» مشغول شد و به ایراد یک سلسله سخنرانی درباره‌ی تاریخ و فلسفه مارکسیستی پرداخت که بر روی هم شالوده‌ی کتاب داعیه‌های هنر را فراهم آورد. پس از به قدرت رسیدن هیتلر و رژیم نازی در آلمان، رافائل رخت به سوئیس و سپس فرانسه کشید و هم در آن‌جا کتاب حاضر، پرودون، مارکس، پیکاسو را به چاپ رساند. پس از یورش نازی‌ها به فرانسه و اشغال پاریس، رافائل بازداشت و سپس آزاد شد و برای مصون ماندن از گزند گشتاپو ناگزیر مانند آدورنو، هورکهایمر، برشت و بسیاری از روشنفکران و ناراضیان هموطن‌اش به جست‌وجوی گوشه‌ی امن راهی امریکا شد. رافائل، که به سبب آزار نژادی و سیاسی ناگزیر به ترک زادگاه و خانه‌به‌دوشی و زندگی سیار شده بود، در همه‌سو با سوءظن روبه‌رو می‌شد. با این همه، نوشته‌ها، خاطرات و یادمان‌هایش به سه پژوهش در جامعه‌شناسی هنر دست گروه‌های کوچکی از دوستان و شاگردان غیررسمی‌اش، که در شهرهای گوناگون اروپا در فرانسه، آلمان و سوئیس و نیز ایالات متحد امریکا گرد او فراهم می‌آمدند، نگه‌داری می‌شد.