Waanzee

by Robert Haasnoot

In Waanzee reconstrueert Robert Haasnoot het waargebeurde verhaal van de Gekkenlogger, die aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog uitvaart. De charismatische matroos Arend overtuigt de bemanning ervan dat zij uitverkoren zijn en koers moeten zetten naar Jeruzalem. Wie Arends woorden in twijfel trekt moet dat met de dood bekopen.

188 pages, Hardcover

First published January 1, 1999

Reviews

[Jan · Rating 3 out of 5]

Robert Haasnoot heeft al eerder bewezen respectvol te kunnen omgaan met de orthodoxie binnen een protestantse gemeenschap, dit maal opnieuw in het vissersdorp Zeewijk (dat staat voor Katwijk). De roman ‘Waanzee’ is gebaseerd op iets wat zich daadwerkelijk heeft voorgedaan. Haasnoot heeft de vorm gekozen van een rapportage die een ambtenaar in opdracht van het gemeentebestuur vele jaren na de beschreven gebeurtenissen optekent. Daarom hebben begin en eind van de roman een feitelijk karakter. In de roman ontwikkelt de hoofdpersoon Arend Falkenier tot een gedreven gelovige. Tijdens een eerdere aanmonstering en vaart op de logger de Noordster was er nog niets bijzonders, maar in 1915, dus tijdens de Eerste Wereldoorlog met externe dreigingen en gevaren van mijnen op de Noordzee, was dat een slag anders. Arend neemt het voortouw om de overige twaalf indringend bij te brengen hoe de rechte leer is en dat afwijkingen daarvan altijd een duivelse invloed verraden, die moet worden gekeerd. Dominee Waalkamp had de kerkgangers al voorgehouden: “Beproeft de geesten of zij uit God zijn”. Hoewel slechts een bemanningslid zonder leidinggevende positie, krijgt Arend langzamerhand wel alle gezag op het schip. Hij stelt zich op in de trant van: wie niet voor mij is, is tegen God. Dat kan niet worden getolereerd, het leidt herhaalde malen tot rigoreuze maatregelen, die tamelijk expliciet worden beschreven.
Haasnoot weet knap een atmosfeer van enerzijds geloofstoewijding gepaard aan onredelijke blindelingse volgzaamheid geloofwaardig te houden en daarbij de lezer te voorzien van een gevoel van beklemming. Als roman zeer geslaagd.
Overigens heeft de heer drs. Joop Burgerhout de ware toedracht weergegeven in zijn boek ‘De gekkenlogger of de heiliging van Arie Vlieland’. Dat is een uitgave van Berdikari te Katwijk in 2000; het heeft 151 pagina’s en het ISBN is 90 806042 1 6. (Dat boek komt nog niet op Goodreads voor.) Burgerhout legt de sociale en economische context uit van de mensen in de Katwijkse gemeenschap in die tijd. Ook wijst hij erop dat in het algemeen religieus fanatisme meer in evangelische kring voorkomt dan in de bevindelijk gereformeerde hoek. Ik ontleen mijn tekst in deze alinea aan twee artikelen in een lokale krant d.d. 25 november 2000, beide van de hand van Johan Démoed. JM

[Pauline Jansen · Rating 4 out of 5]

Vrienden vooral diegene met een interesse in de psychiatrie: Dit is een aanrader! Het gaat over een collectieve godsdienstwaan met dramatische gevolgen. Gebaseerd op waargebeurde Katwijkse geschiedenis.

[Marcel Vroegop · Rating 5 out of 5]

Een indrukwekkend boek. Als bevinding en calvinisme bederft ... Aan het eind van het boek blijft de vraag nog in m'n hoofd spoken: 'Wat was feit en wat is fictie?' Misschien is dat maar goed ook.

[Joana · Rating 5 out of 5]

Heel goed geschreven en heel interessant verhaal

[Quinten · Rating 3 out of 5]

Mijn eerste boek dat ik van Haasnoot heb gelezen is deze Waanzee. Zoals de beschrijving ook al zegt gaat het om een door het geloofbezeten bemanning van een vissersboot die uitvaart. Het verhaal sleept je mee en laat je verbazen over de macht van het geloof. Al zijn boeken over het geloof meestal, oninteressant en weinig meeslepend, Waanzee zal je van gedachten doen veranderen. Al waren niet alle passages nodig geweest, het blijft een vlotlopend boek. Helaas is het einde waarin ze Arend (de man die de bemanning overtuigde) niet erg boeiend. En aan het einde wil Haasnoot nog even laten zien met enkele literaire zinnen dat hij een prima schrijver is. Maakt het laatste en eerste paar hoofdstukken overbodig. Persoonlijk had ik alleen willen lezen over 'de Gekkenlogger' de rest is bijzaak. Het allermooiste van het verhaal is nog wel dat het waargebeurd is. Samengevat Waanzee is waanzinning. Het verhaal is waanzinnig, de personages worden waanzinnig en de lezer wordt in een zee gegooid vol met literaire golven en spannende passages.

[Jan · Rating 4 out of 5]

Aangrijpend en beklemmend boek van een auteur die duidelijk thuis is in bevindelijk-gereformeerde kring, maar zich niet expliciet afzet daartegen. Het boek gaat terug op een waargebeurd verhaal. Ik weet niet of het soort processen dat zich in het verhaal afspelen typisch zijn voor religie. Volgens mij kunnen wij mensen in bepaalde omstandigheden in de ban komen van wie dan ook. Dat gebeurt in dit boek in een godsdienstige setting, en dat maakt het wel extra zuur allemaal. Heb het in een adem uitgelezen.

[Chris Remmelzwaal · Rating 3 out of 5]

Betwijfel of een dusdanig, waargebeurd verhaal een boek in deze vorm nodig heeft. Bovendien is het perspectief waarin wordt beschreven licht verwarrend.

Middenstuk leest wel erg soepeltjes wat het moeilijk maakt het boek weg te leggen.

[Madeleine · Rating 4 out of 5]

Beklemmend boek over godsdienst waanzin. Gestoelt op waargebeurd verhaal!

[Denise · Rating 5 out of 5]

beklemmend en fascinerend!!