ประวัติศาสตร์ความลับ

by วิศรุต พึ่งสุนทร

การก่อรูปของทฤษฎีสมบูรณาญาสิทธิราชย์ส่งผลสำคัญต่อแนวคิดทางการเมืองหลายประการ…นักเทววิทยามองภาพพระเจ้าใหม่ โดยมองว่าความยิ่งใหญ่มาพร้อมกับความลี้ลับ…พระมหากษัตริย์กลายเป็นผู้ทรงพระฉายของพระเจ้า กล่าวคือมีพระราชอำนาจที่ลี้ลับและเป็นผู้ที่เข้าใจการปกปิดความลับทางการเมือง (arcana imperii) ขณะที่พสกนิกรนั้นเป็นผู้โง่เขลาเบาปัญญาและมีสายตาคับแคบ ทั้งนี้ข้อถกเถียงที่นักคิดทางการเมืองที่กล่าวมาข้างต้น มีส่วนทำให้แนวคิดเรื่องความลับมีความสำคัญต่อทฤษฎีสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ความลับจึงกลายเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของการปกครองที่งดงาม มีระบบระเบียบ มีเสถียรภาพ และสะท้อนพระมหิทธานุภาพของพระผู้เป็นเจ้า

หลักคิดสมบูรณาญาสิทธราชในศตวรรษที่ 17 ได้รับเอาชุดความคิดทางเทววิทยาคริสต์ศาสนากลับเข้ามาสู่หลักคิดและภาษาทางการเมือง ปราชญ์และผู้ปกครองได้ดึงเอาความลี้ลับในเทววิทยามาเพื่อสร้างความชอบธรรมให้กับการปกปิดในรูปแบบต่างๆ อีกทั้งได้สร้างรัศมีของผู้ปกครองว่าเป็นผู้ใกล้ชิดพระเจ้า จึงมีการขับเน้นลักษณะบางประการที่ใกล้เคียงพระลักษณะและพระมหิทธานุภาพของพระเจ้าตามหลักเทววิทยา โดยเฉพาะอย่างยิ่งความลี้ลับและการซ่อนเร้น ความลับจึงมีลักษณะของความศักดิ์สิทธิ์มากขึ้นเรื่อยๆ สิ่งนี้ชัดเจนมากขึ้นในความพยายามของกษัตริย์ที่ยึดถือหลักสมบูรณาญาสิทธิหลายพระองค์ในการสร้างรัศมีดังกล่าว

Paperback

Published August 1, 2018

Reviews

[Cephalopodophil. · Rating 4 out of 5]

รู้สึกต้องใช้พลังช่วงแรกในการทำความเข้าใจแนวคิดเรื่องความลับทางการเมือง โดยเฉพาะเรื่อง arcana imperii แต่พออ่านการคลี่คลายตัวของแนวคิดนี้ในบริบทของประวัติศาสตร์ยุโรปตั้งแต่ยุคกลางจนถึงยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์ก็ทำให้เห็นนัยยะของการใช้ความลับทางการเมืองที่หนังสือเล่มนี้ต้องการนำเสนอ อาจกล่าวได้ว่า ความลับทางการเมืองถูกใช้เป็นเครื่องมือของผู้มีอำนาจในแต่ละยุค ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขทางสังคมและรูปแบบการปกครอง

[Pawarut Jongsirirag · Rating 3 out of 5]

ผมพบว่าประวัติศาสตร์ว่าด้วยความลับมีความน่าสนใจแบบพิลึกๆที่ชวนให้อ่านเป็นอย่างยิ่ง

หากเราพูดถึงความลับ แวบแรกของความคิดมักจะชี้นำไปใปในทางที่ลบ เป็นสิ่งที่ไม่ดี หรืออะไรก็แล้วแต่ที่ให้มวลของสิ่งที่ไม่น่าทำ เพราะง่ายๆว่าสิ่งดีๆที่ไหนต้องเป็นความลับกันละท่าน

แต่ความลับนี่ดันพิเศษกว่าคนอื่น เพราะุคงแม้มันจะดูเป็นตัวร้ายในภาพยนตร์ แต่เราก็ปฏิเสธการคงอยู่ของตัวมันไม่ได้ มันมีความจำเป็นที่ความลับจะต้องแทรกซึมอยู่ในบริบทบางอย่างอยู่เสมอ และทำหน้าที่ของมันที่แตกต่างกันขึ้นอยู่กับว่ามันไปสนิทชิดเชื้ออยู่กับสิ่งใด

ซึ่งหนังสือเล่มนี้ก็บอกเราแบบย่นย่อพอสังเขปถึงประวัติศาสตร์ความเป็นมาของคอนเซปเรื่อง " ความลับ" ตั้งแต่ยุคโรมันจนถึงยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์ภายหลังจากสิ้นสุดยุคกลาง

ตลอดระยะเวลาหลายพันปี ไอ้เจ้าความลับนี่มีบทบาทมากมายต่อสังคมและการปกครองของผู้มีอำนาจ มันทำหน้าที่เป็นต้วร้ายในบางช่วงเวลา และเป็นพระรอง (ในแบบคู่หู Sidelick) ให้กับหลักการปกครองในแต่ละช่วงที่แตกต่างกันออกไป

ความน่าสนใของมันก็คือ มันถูกดึงตัวไปมาอยู่ตลอด ถูกจับแต่งตัวใส่เสื้อใหม่อยู่หลายครั้ง โดยมีวัตถุประสงค์หลัก คือ การทำให้ความลับเป็นเรื่องชอบธรรมที่สามารถจะทำได้ ไม่ว่าในเชิงศาสนาหรือการปกครอง เป็นการจับแต่งตัวในแบบกระมิดกระเมี้ยน ไม่กล้าฉายแสงออกมามากนัก เพราะลึกๆ ทุกคนต่างรู้ว่า ไอ้นี่มันตัวร้าย อย่าให้แสงมันมากนัก ซึ่งไอ้ปรากฎการร์ชุบตัวให้ดูดีนี่แหละครับคือหลักใหญ่ใจความของ คอนเซปเรื่องความลับนานนับพันปี ที่มากล้นด้วยตัวละครมากมายทั้งนักปรัชญา กษัตริย์ ขุนนาง หรือแม้กระทั่งพระ ที่ต่างตีมือกันรับส่งเจ้าความลับนี้เพื่อไปรับใช้เป้าหมายของตนเอง

เสียดายอยู่หน่อยที่มันจบลงแค่ช่วง สมบูรณาญาสิทธิราชย์ เท่านั้น ไม่ได้ลากไปถึงยุคร่วมสมัย เพราะในยุคสมัยนี้ ความลับก็ดูยังเป็นลูกผีลูกคน ตัวร้ายตัวดีไม่ต่างจากเดิม แต่ด้วยสังคมที่พัฒนาไปมากแล้ว คอนเซปเรื่องความลับจะยังคงรับใช้อะไรได้บ้างในยุคที่ทุกอย่างสมควรต้องโปร่งใส และหามันยังทำงานอยู่ได้เหมือนที่ผ่านมา มันจะยังทำงานด้วยฐานของเหตุผลเหมือนเดิมที่ผ่านมากว่าพันปีหรือไม่

เป็นอะไรที่น่าสนใจจริงๆครับ