Lessen uit de antropologie voor iedereen die liever een tribe bouwt dan een organisatie bestuurt.
Na het eerder verschenen, prijswinnende 'De Corporate Tribe' een nieuw boek met organisatielessen uit de antropologie. In 'Building Tribes' geven Jitske Kramer en Danielle Braun antwoord op de vraag: hoe dan? Hoe schep je een excellente cultuur, hoe maak je een tribe van je organisatie, welke antropologische lessen kun je toepassen als leider, veranderaar, consultant?
Voor dit boek reisden Braun en Kramer opnieuw over de wereld om in verschillende culturen antwoorden te vinden op veelgehoorde organisatievraagstukken. Via prachtige verhalen maak je kennis met leiders, tribeleden en veranderaars van over de hele wereld. Je neemt plaats op hun stoel en kijkt hoe ze dialogen voeren, besluiten nemen en van een groep mensen een tribe maken. De auteurs interviewden op Sumatra de kleindochter van een Batakkoning over koppensnellen en concurrentie in de boardroom, leerden over de waardebepaling van producten volgens de Iraanse ta’arof, een samenhangend geheel van sociale etiquette en impliciete gedragsregels, dompelden zich onder in de stilte van quakermeetings om lastige vragen zonder woorden te beantwoorden en reisden naar de Little White Wedding Chapel in Las Vegas voor wel heel bijzonder veldwerk (trouwen met jezelf) om de essentie van fuseren te doorgronden. En nog veel meer.
Dit is geen doorsnee managementboek, maar een boek waarin je leert van wat je al wist. En ook een praktisch boek, vol met antropologische inzichten en concrete activiteiten die je vandaag nog met je team, afdeling of gehele organisatie kunt ondernemen. Wanneer we organisaties benaderen als levende tribes … dan hoeven we nooit meer te vergaderen, maar steken we kampvuren aan.
Jitske Kramer is corporate antropoloog en reist de wereld over om te leren van traditionele healers, leiders, verrassende innovators en willekeurige voorbijgangers. Culturele antropologie is de discipline die zich afvraagt wat het betekent om mens te zijn tussen mensen in organisaties en daarbuiten. Hoe kun je samenwerken met mensen die je leuk vindt, maar vooral ook met mensen die je niet zo leuk vindt. In 2012 zette ze Deep Democracy in Nederland op de kaart en verzorgt ze hier samen met een team van instructors vele trainingen in. Ze is altijd op zoek naar manieren om sterke tribes te bouwen en onderlinge relaties te verstevigen. En brengt deze kennis via ijzersterke lezingen en masterclasses naar de wereld van organiseren, samenwerken en leiderschap. Om de slagkracht en resultaten van individuen en groepen te verbeteren (en de wereld gewoon een beetje mooier te maken). Ze leidt mensen op, zodat we nooit meer hoeven te vergaderen. Ze heeft de ambitie om organisaties te activeren om voor alles en iedereen woest aantrekkelijk te zijn. En het liefst ook nog verrukkelijk eenvoudig. Ze neemt je mee in verhalen die ruimte creëren voor nieuwe manieren van kijken en handelen. Gaandeweg wordt wat vertrouwd is vreemd. En wat vreemd is vertrouwd.
Toen ik in 2006 in Yogyakarta was, sprak ik daar naast het paleis van de Sultan een vrouw. Hoewel ik inmiddels aardig kon onderhandelen in het Bahasa, sprak deze vrouw Nederlands. En daardoor voelde ik een verbinding met haar, toen ze verhalen vertelde over haar stad en haar leven. En snapte ineens iets meer van Java.
Zo voelde Danielle Braun ook een verbinding met de kleindochter van koning van Toba Batak, berucht voor zijn koppensnellers. Uit de verhalen die deze mevrouw Tobing vertelde over haar zaak, trok Danielle een aantal conclusies over de klant, over strijd, over omzet.
Het boek 'Building Tribes' staat vol met dit soort verhalen. Braun en Jitske Kramer verzorgden eerder het geweldige boek "Corporate Tribes", dat als een boek vol reisverhalen las, maar ondertussen je liet reflecteren op de toepassing in de dagelijkse praktijk.
Braun en Kramer zijn nu dus terug met dit boek. Het is wederom rijk uitgevoerd, en biedt bijzondere verhalen. Het is dit keer meer een reisgids, dan een reisverhaal. Het boek doet je daadwerkelijk een aantal methodes aan de hand.
Centraal staan hierin Kampvuur gesprekken. Na een theoretisch eerste deel dat onder meer hun vorige boek samenvat, is er een praktisch tweede deel. In dit tweede deel is er steeds een Thema (bv Afscheid), geïllustreerd met een antropologische case studie. Hieruit trekken de dames een aantal lessen, en vervolgens laten ze een manier zien om dat daadwerkelijk toe te passen om het kampvuur. Zij putten hiervoor uit hun onderzoek en uit eerder werk, bijvoorbeeld Kramer's boek over Deep Democracy.
Soms zijn die case studies hilarisch. Zo beschrijft Kramer hoe ze met zichzelf ging trouwen, om de rite van het huwelijk beter te snappen. Als facilitator heb ik mezelf ooit laten benoemen als dominee in de United Life Church. Hierdoor mag ik nu huwelijken sluiten in de VS, wat me ook een nieuw perspectief op dit fenomeen heeft gegeven. Ik waardeer dit soort onderzoek dus wel.
In zijn klassieke "Images of Organisation" uit 1986 beschrijft Gareth Morgan organisaties in 8 verschillende metaforen. Zo spreekt hij onder andere van Machines, van Culturen, van Stromen en hersenen. Hij waarschuwt in zijn voorwoord om teveel in één metafoor te blijven hangen. Immers, als je een hamer hebt, lijkt alles ineens een spijker.
Braun en Kramer trappen af en toe in deze valkuil. Door alles steeds als een product van cultuur te zien, missen ze andere processen in organisaties. Bovendien benadrukken ze continu het positieve en het waardevolle van elke cultuur. Maar voor elke wijze Chief in een Afrikaans dorp, is er ook een Jacob Zuma. Zuma, die juist die macht en zijn kennis van de cultuur misbruikt om zich te verrijken.
Daarnaast heeft dit boek de pretentie om een reisgids te zijn. Een Lonely Planet staat echter vol met kaartjes. Niet dat ik denk, dat alle lessen makkelijk te vangen zijn in een schema, maar dit boek zou zeker kaarten kunnen gebruiken. De structuur zou verbeteren. Dan bedoel ik niet een wereldkaart met alle verhalen netjes geplot op de wereld, maar een kaart zoals de Atlas van de Belevingswereld die biedt. Hierin worden concepten met elkaar in verband gebracht door cartografie.
Het zou immers mooi zijn, als het verband tussen de lessen en de verhalen grafisch duidelijk konden worden gemaakt, zodat je rond dat kampvuur een goed gesprek over de route kan voeren. Mocht het boek net zo een succes worden als zijn voorganger, dan hoop ik dat de uitgever er nog een kaart bij maakt. Want dan kunnen we pas echt op reis.
Want op reis gaan met Braun en Kramer is heerlijk. Juist omdat ze het persoonlijke niet schuwen - ze gebruiken zelfs het einde van hun eigen samenwerking als casus', ben je waar zij zijn. Zo was ik met Braun en Kramer in een Voodootempel, en zat ik in een souk is Istaphan. Beelden die ik nu kan gebruiken, als ik het hem over verkooptechnieken en viral change.
Mensen zijn tribale wezens. Deze vertaalslag naar het bedrijfsleven is zo vanzelfsprekend dat het gek is dat er niet veel eerder zo gedacht en gewerkt is. Ook te danken aan de heldere blik van Jitske Kramer, die de parallelen zo eenvoudig kan doen voorkomen.
Wat een geweldig boek om door de ogen van antropologen te kijken naar mensen. Of dit in organisaties, verenigingen of landen gebeurd. De auteurs slagen erin om goed toegankelijk inkijkjes te geven in het hoe.
"We zijn geen vogels, we zijn apen." Hoe deze biologische wijsheid antropologisch uitdraait in moderne organisaties, lees je in dit boek. Een aanrader voor wie van kleurrijke volksverhalen houdt, en liever kampvuren aansteekt dan vergadert.