Een jaar zwoegen in een Duits werkkamp. Dat is wat de Joodse familie Moszkowicz verwacht als ze zich op een zomerse dinsdagmiddag in augustus 1942 meldt op een verzamelplek in Maastricht. Via Westerbork volgt deportatie naar het concentratiekamp Auschwitz. Bijna duizend dagen later staat alleen de achttienjarige Max Moszkowicz nog overeind. Als bokser en met een veranderde identiteit heeft hij de oorlog overleefd. Hij is achter het prikkeldraad voor het eerst verliefd geworden.
De bokser is een boek over oorlog en advocatuur, en over Jood zijn in een katholieke stad. Na de oorlog betrad Max Moszkowicz in Maastricht als strafadvocaat de ring van de rechtszaal. Met zijn vier zonen vormde hij de bekendste advocatenfirma van het land: Moszkowicz Advocaten. Hij verdedigde criminelen als drugshandelaar Klaas Bruinsma, Heineken-ontvoerder Willem Holleeder, meesteroplichter Ari Olivier en Johan V., alias De Hakkelaar.
In deze biografie wordt aan de hand van een honderdtal interviews, nooit eerder geopenbaarde documenten en Moszkowicz' eigen dagboek een opzienbarend verhaal verteld. Over een handelaar in recht voor wie de oorlog nooit is opgehouden.
Marcel Haenen heeft duidelijk uitgebreid onderzoek gedaan voor deze biografie over Max Moszkowicz en ook wel de ontwikkeling van de advocatuur in Nederland, wat heeft geleid tot een mooi document. Ik vond persoonlijk niet alle stukken even interessant, met name de stukken over de oorlogsperiode en het antisemitisme spraken mij aan.
Het boek is een eerbetoon aan de strafpleiter Max Moszkowicz. Het is ongelooflijk hoe hij drie concentratiekampen overleeft, waarvan Auschwitz, volgens het boek, niet eens de ergste was. Het is moeilijk om je te verplaatsen in een 15-jarige jongen die dit weet te overleven en daarna ook nog een nieuw en succesvol leven weet op te bouwen. Toch snap je de beweegredenen van Max Moszkowicz als strafpleiter. Waarom verdedigde hij de grootste misdadigers, waarom was geld en roem zo belangrijk? Het is geen wonder als jezelf in de steek gelaten wordt door de overheden, geen enkel recht hebt en toch geen enkele misdaad hebt begaan. Niemand zorgde voor hem, niemand kwam voor hem op. Hij heeft het allemaal zelf moeten doen en hij heeft het ook gedaan. Het boek is goed gedocumenteerd. De schrijver heeft ontzettend veel interviews afgenomen met bekenden van Max Moszkowicz. Iedereen heeft meegewerkt, met uitzondering van Max' tweede zoon Robert. Het boek telt dan ook 851 noten ter verantwoording. Al die namen en verklaringen maken het boek vaak niet erg leesbaar en het gaat ook wel heel veel over de advocatuur in plaats van over Max Moszkowicz. Aan de andere kant ìs hij de advocatuur; strafpleiters zoals hij waren er niet en hij deed het met passie. Dat hij vriendschappen sloot met Johan Verhoek (de Hakkelaar), Ari Olivier en Maurits de Vries (zwarte Joop, Casa Rosso) is op zich niet heel raar. Alle drie probeerden ze toch min of meer de Nederlandse staat te tillen en met de staat heeft Max toch ook nog wel een appeltje mee te schillen. Kortom een goed gedocumenteerde biografie, maar niet altijd een boeiend verhaal.
Vooral de eerste hoofdstukken over WOII zijn erg indrukwekkend. De kracht van Moszkowicz als strafpleiter had van mij nog wel iets meer uit de verf mogen komen. Het verval in de familie is ook indringend verteld.
Boeiend van het begin tot het eind. Ondanks de vele feiten en bronnen. Het boek is logisch opgebouwd en geeft een heel goed beeld van de persoon (en het leven) van Max Moszkowicz. Ik ben er niet helemaal zeker van dat hij in zijn juridische praktijken altijd "koosjer" heeft gehandeld.
Bijzonder om dit boek te lezen als je de persoon waar het over gaat goed kent. Het eerste deel was heftig, wat op mij het meeste indruk maakte was de beschrijving van het vertrek uit Maastricht naar het kamp van de familie Moszkowicz. Je kent de stad, je kent de persoon waarom het gaat, het komt echt heel erg binnen. Het gedeelde over kantoor vond ik erg leuk om te lezen. Verhalen die ik ken van horen, veel personen die ik ken, en verhalen waar ik bij geweest ben. Aanrader, mooi boek over een heel bijzonder mens.
Heanen is journalist en maakte al halverwege de jaren 80 kennis met de hoofdpersoon van deze biografie: Max Moskowitz.
Overlevende van 4 concentratiekampen, vader van 4 zonen, grootvader van 16 kleinkinderen en Nederlands meest bekende strafpleiter. Een vechter binnen en buiten de ring. En zo blijkt uit het boek een fascinerend mens.
Goede biografie van Max Moszkowicz die als tiener vier concentratiekampen overleefde. Indrukwekkend om te lezen hoe dit gegeven doorwerkt in zijn latere levensloop en carrière. Hoewel hij er zelf zwijgzaam over was.
Interessant, ook door de beschrijving van het bekrompen Holland voor, en na, de tweede wereldoorlog. Ook toen was het al van ' grenzen dicht' en een discriminerende houding.
Ik keek er elke keer naar uit om het boek weer open te slaan. Mooie, maar zeer aangrijpende verhalen voor, tijdens en na de oorlog. Meerdere pogingen zijn er gedaan om een een plek in de samenleving te krijgen en acceptatie, tevergeefs. Dus creëerde hij een eigen samenleving en dwong acceptatie af. Een man met een missie.