What do you think?
Rate this book
Het uiterste der zee
Twee Joodse families uit het land achter de dijken
In een schilderachtig stadje in Noord-Groningen, wonen Meijer Nieweg en Mies Wolf. Vlak voor de inval van de nazi's zijn ze getrouwd. Hun huwelijk verbindt twee grote Joodse families uit de textiel en de veehandel. Al snel krijgen Meijer en Mies een dochtertje, Sara, maar het jonge gezin wordt uit elkaar gerukt. Vader wordt weggevoerd. Moeder en kind duiken onder in Friesland, gescheiden van elkaar. Na de bevrijding worden Mies en Sara herenigd, maar blijkt het leven niet meer wat het beloofde te zijn.
Een bijzondere ontmoeting vormde de inspiratiebron voor deze roman. Indrukwekkende herinneringen en diepgravend onderzoek waren daarna het vertrekpunt voor Het uiterste der zee.
In een schilderachtig stadje in Noord-Groningen, wonen Meijer Nieweg en Mies Wolf. Vlak voor de inval van de nazi's zijn ze getrouwd. Hun huwelijk verbindt twee grote Joodse families uit de textiel en de veehandel. Al snel krijgen Meijer en Mies een dochtertje, Sara, maar het jonge gezin wordt uit elkaar gerukt. Vader wordt weggevoerd. Moeder en kind duiken onder in Friesland, gescheiden van elkaar. Na de bevrijding worden Mies en Sara herenigd, maar blijkt het leven niet meer wat het beloofde te zijn.
Een bijzondere ontmoeting vormde de inspiratiebron voor deze roman. Indrukwekkende herinneringen en diepgravend onderzoek waren daarna het vertrekpunt voor Het uiterste der zee.
336 pages, Paperback
Published October 9, 2018
1 person is currently reading
46 people want to read
About the author
Pauline Broekema
8 books2 followersPauline Broekema werd in 1954 geboren in de stad Groningen. Ze groeide op in een huis vol boeken. Dagelijks werden tenminste vijf kranten gelezen. Een opvoeding in de traditie “onderzoekt alles en behoudt het goede”, legde de basis voor een brede belangstelling. “Ik wil nog steeds alles weten.”
Na het eindexamen havo ging ze de journalistiek in. Werkte bij Boom Pers, het Noordhollands Dagblad en Hier en Nu radio van de NCRV. In december 2018 nam ze afscheid van de NOS waar ze vierendertig jaar werkte als verslaggever bij het NOS Journaal. Ze zegt: “Ik vond dat het tijd was te stoppen. En wel op een moment dat ik het werk nog met hart en ziel deed. Het is en blijft de leukste baan denkbaar. Door vervroegd uit te treden wilde ik meer tijd krijgen om te schrijven maar ik had mezelf beloofd het eerst wat rustig aan te doen. Maar eigenlijk kwam meteen al een nieuw project op mijn pad. Een geweldige opdracht. Han Steenbruggen van Museum Belvédère vroeg me om onderzoek te doen naar het leven van Edith Auerbach (Keulen 1899- Parijs 1994). Dat onderzoek resulteerde in een boek en een biografische schets bij de tentoonstelling Contre l’Oubli in het museum in Oranjewoud.”
Pauline is getrouwd, moeder van drie kinderen en woont in het Gooi.
Na het eindexamen havo ging ze de journalistiek in. Werkte bij Boom Pers, het Noordhollands Dagblad en Hier en Nu radio van de NCRV. In december 2018 nam ze afscheid van de NOS waar ze vierendertig jaar werkte als verslaggever bij het NOS Journaal. Ze zegt: “Ik vond dat het tijd was te stoppen. En wel op een moment dat ik het werk nog met hart en ziel deed. Het is en blijft de leukste baan denkbaar. Door vervroegd uit te treden wilde ik meer tijd krijgen om te schrijven maar ik had mezelf beloofd het eerst wat rustig aan te doen. Maar eigenlijk kwam meteen al een nieuw project op mijn pad. Een geweldige opdracht. Han Steenbruggen van Museum Belvédère vroeg me om onderzoek te doen naar het leven van Edith Auerbach (Keulen 1899- Parijs 1994). Dat onderzoek resulteerde in een boek en een biografische schets bij de tentoonstelling Contre l’Oubli in het museum in Oranjewoud.”
Pauline is getrouwd, moeder van drie kinderen en woont in het Gooi.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 9 of 9 reviews
April 24, 2019
Pauline Broekema heeft een boek geschreven over een Joodse familie in het noorden van Nederland. Het boek speelt zich gedeeltelijk in Friesland en Groningen af. Het verhaal is gebaseerd op bestaande personages en Pauline Broekema heeft veel onderzoek naar hen gedaan. Het verhaal is vervolgens gefictioneerd om het een leesbaar geheel te maken.
In de eerste hoofdstukken maken we kennis met de vooroorlogse familie en wordt naast een tijdsbeeld ook een beeld geschetst van hoe deze familie woonde en werkte. Daarna wordt het oorlog en concentreert het verhaal zich voornamelijk op Mies en Meijer Nieweg, hun dochtertje Sara en de mensen om hen heen.
Allereerst wil ik zeggen dat ik het erg belangrijk vind dat boeken als “Het Uiterste Der Zee” geschreven worden. Voor jongere generaties wordt de Tweede Wereldoorlog steeds meer een ver-van-mijn-bed-show waardoor het goed is dat er regelmatig boeken uitkomen die verschillende kanten van de bezetting en het leed dat veel mensen is aangedaan belichten. Zelf ben ik in 1963 geboren en mijn ouders waren toen al begin 40. Mijn vader heeft gedwongen in Duitsland gewerkt en mijn moeder bleef in 1942 achter met twee kinderen (mijn zus was in 1940 geboren en mijn oudste broer in juni 1942). Omdat ik af en toe wel eens wat uit die tijd vond in huis (persoonsbewijzen, een almanak, voedselbonnen) stelde ik vragen, maar mijn ouders spraken niet graag over die tijd. Dat maakte me juist nieuwsgierig waardoor ik erg veel over de Tweede Wereldoorlog las. Ik heb ook met overlevenden uit de kampen kunnen spreken en heb een paar voormalige kampen bezocht. Er blijven steeds minder mensen over die persoonlijk kunnen getuigen van deze tijd. Boeken zijn daardoor onmisbaar geworden, met name voor de jongere generaties.
Over de manier waarop Pauline Broekema dit boek heeft geschreven ben ik slechts gedeeltelijk tevreden. Na het inleidende gedeelte gaat ze vrij fragmentarisch door de oorlogsperiode heen. Er had van mij meer in gemogen over hoe de nazi’s heel geleidelijk de vrijheden beperkten van de Joodse burgers, de angsten, de onzekerheden, de verwarring en frustraties. Hier zijn genoeg bronnen voor te vinden en het had op een fictieve manier in het verhaal verwerkt kunnen worden. Het kunnen invoelen in iemand’s situatie kost tijd. Zelfs hoe de verhalen uit Duitsland in de jaren 30 doorwerkten op de Nederlandse Joodse gemeenschap had meer belicht kunnen worden en natuurlijk de periode van vlak na de oorlog waarin onderduikers terugkomen naar een huis dat niet meer van hen is, alle onzekerheden rondom familieleden, vrienden enz. Het boek had van mij best 200 pagina’s dikker gemogen want nu worden deze zaken slechts kort benoemd. Omdat ik mij zo in de Tweede Wereldoorlog heb verdiept kon ik veel zelf invullen maar vooral voor mensen die er minder van weten had het uitgebreider gekund. Het verweven van non-fictie met fictie had wat mij betreft meer naar de fictiekant mogen doorslaan om me beter te kunnen inleven in de personages. Dat neemt niet weg dat ik dit boek toch van harte aanbeveel.
In de eerste hoofdstukken maken we kennis met de vooroorlogse familie en wordt naast een tijdsbeeld ook een beeld geschetst van hoe deze familie woonde en werkte. Daarna wordt het oorlog en concentreert het verhaal zich voornamelijk op Mies en Meijer Nieweg, hun dochtertje Sara en de mensen om hen heen.
Allereerst wil ik zeggen dat ik het erg belangrijk vind dat boeken als “Het Uiterste Der Zee” geschreven worden. Voor jongere generaties wordt de Tweede Wereldoorlog steeds meer een ver-van-mijn-bed-show waardoor het goed is dat er regelmatig boeken uitkomen die verschillende kanten van de bezetting en het leed dat veel mensen is aangedaan belichten. Zelf ben ik in 1963 geboren en mijn ouders waren toen al begin 40. Mijn vader heeft gedwongen in Duitsland gewerkt en mijn moeder bleef in 1942 achter met twee kinderen (mijn zus was in 1940 geboren en mijn oudste broer in juni 1942). Omdat ik af en toe wel eens wat uit die tijd vond in huis (persoonsbewijzen, een almanak, voedselbonnen) stelde ik vragen, maar mijn ouders spraken niet graag over die tijd. Dat maakte me juist nieuwsgierig waardoor ik erg veel over de Tweede Wereldoorlog las. Ik heb ook met overlevenden uit de kampen kunnen spreken en heb een paar voormalige kampen bezocht. Er blijven steeds minder mensen over die persoonlijk kunnen getuigen van deze tijd. Boeken zijn daardoor onmisbaar geworden, met name voor de jongere generaties.
Over de manier waarop Pauline Broekema dit boek heeft geschreven ben ik slechts gedeeltelijk tevreden. Na het inleidende gedeelte gaat ze vrij fragmentarisch door de oorlogsperiode heen. Er had van mij meer in gemogen over hoe de nazi’s heel geleidelijk de vrijheden beperkten van de Joodse burgers, de angsten, de onzekerheden, de verwarring en frustraties. Hier zijn genoeg bronnen voor te vinden en het had op een fictieve manier in het verhaal verwerkt kunnen worden. Het kunnen invoelen in iemand’s situatie kost tijd. Zelfs hoe de verhalen uit Duitsland in de jaren 30 doorwerkten op de Nederlandse Joodse gemeenschap had meer belicht kunnen worden en natuurlijk de periode van vlak na de oorlog waarin onderduikers terugkomen naar een huis dat niet meer van hen is, alle onzekerheden rondom familieleden, vrienden enz. Het boek had van mij best 200 pagina’s dikker gemogen want nu worden deze zaken slechts kort benoemd. Omdat ik mij zo in de Tweede Wereldoorlog heb verdiept kon ik veel zelf invullen maar vooral voor mensen die er minder van weten had het uitgebreider gekund. Het verweven van non-fictie met fictie had wat mij betreft meer naar de fictiekant mogen doorslaan om me beter te kunnen inleven in de personages. Dat neemt niet weg dat ik dit boek toch van harte aanbeveel.
December 25, 2018
Broekema vertelt het verhaal van twee joodse families in aanloop naar en ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, en daarmee de geschiedenis van de jodenvervolging in het noorden in de breedte. Grote delen van de families die weggevoerd worden en nooit meer terugkeren, enkelingen die onderduiken, onderduikgevers, verzetsmensen, maar hier en daar duikt ook een foute Nederlander op, zoals de SS'er Henk Feldmeijer.
Naar mijn smaak bewandelt Broekema iets teveel zijpaden en springt ze teveel heen en weer in de tijd, maar het blijft een aangrijpend verhala.
Naar mijn smaak bewandelt Broekema iets teveel zijpaden en springt ze teveel heen en weer in de tijd, maar het blijft een aangrijpend verhala.
December 26, 2020
Bijzonder voor mij was dat dit boek plaatsen die ik heel goed ken aan elkaar en aan de geschiedenis verbindt.
Mijn beppe woonde op de plek in Gorredijk waar het boek begint, aan de gracht om de hoek van de Sjoelstraat (ik dacht als kind dat het iets met sjoelen te maken had... nu pas realiseer ik me dat hier de synagoge stond!). Het volgende hoofdstuk is in het Groningse Winsum, waar ik nu woon. Dus de couleur lokaal ken ik goed en dat brengt het verhaal dichtbij.
Maar dit boek bewijst wel dat literaire non-fictie iets anders is dan journalistiek. Pauline Broekema doet haar best om de geschiedenis van twee Joodse families tot leven te brengen, maar slaagt wat mij betreft maar ten dele.
Het verhaal ontbreekt in het eerste deel, waardoor de samenhang tussen alle historische feiten uitblijft. Het blijven journalistieke aantekeningen, de personages komen niet tot leven.
Het verhaal van Mies en Sara is wel veel invoelbaarder. Het is natuurlijk ook goed dat dit soort verhalen worden opgeschreven. Wat de oorlog voor Joodse families betekende is onvoorstelbaar, maar dit boek doet een poging om dichtbij te komen. Al zit hier ook de journalistiek soms in de weg. Het transport van Drancy is vreselijk, maar wie vertelt dit verhaal? De familieleden die dit overkwam zijn er niet meer, de overlevende familieleden praten liever niet over de oorlog. Het voelt insensitief als een journalist tussendoor komt om dit zo in gruwelijke details op te schrijven. Hoe belangrijk het ook is dat lezers weten hoe gruwelijk de oorlog was, het doet afbreuk aan het literaire aspect, de beklemming en worsteling van de hoofdpersonen na de oorlog.
Goed boek, maar wel wat onevenwichtig dus wat mij betreft.
Mijn beppe woonde op de plek in Gorredijk waar het boek begint, aan de gracht om de hoek van de Sjoelstraat (ik dacht als kind dat het iets met sjoelen te maken had... nu pas realiseer ik me dat hier de synagoge stond!). Het volgende hoofdstuk is in het Groningse Winsum, waar ik nu woon. Dus de couleur lokaal ken ik goed en dat brengt het verhaal dichtbij.
Maar dit boek bewijst wel dat literaire non-fictie iets anders is dan journalistiek. Pauline Broekema doet haar best om de geschiedenis van twee Joodse families tot leven te brengen, maar slaagt wat mij betreft maar ten dele.
Het verhaal ontbreekt in het eerste deel, waardoor de samenhang tussen alle historische feiten uitblijft. Het blijven journalistieke aantekeningen, de personages komen niet tot leven.
Het verhaal van Mies en Sara is wel veel invoelbaarder. Het is natuurlijk ook goed dat dit soort verhalen worden opgeschreven. Wat de oorlog voor Joodse families betekende is onvoorstelbaar, maar dit boek doet een poging om dichtbij te komen. Al zit hier ook de journalistiek soms in de weg. Het transport van Drancy is vreselijk, maar wie vertelt dit verhaal? De familieleden die dit overkwam zijn er niet meer, de overlevende familieleden praten liever niet over de oorlog. Het voelt insensitief als een journalist tussendoor komt om dit zo in gruwelijke details op te schrijven. Hoe belangrijk het ook is dat lezers weten hoe gruwelijk de oorlog was, het doet afbreuk aan het literaire aspect, de beklemming en worsteling van de hoofdpersonen na de oorlog.
Goed boek, maar wel wat onevenwichtig dus wat mij betreft.
April 6, 2019
Goed beschreven verhaal van aantal joodse families uit Friesland, Groningen en Appingedam. Hoe de meeste familieleden naar Westerbork en verder gingen. Hoe een enkeling op tijd kon emigreren of onderduiken. Verteld vanuit het dagelijks leven, de spanning en de zorgen. Maar ook veel feiten zoals dat de RHBS per brief aan de sutoriteiten melde de 3 joodse lln van school te hebben gestuurd, de bombardementen in Groningen bij de bevrijding enz.
Boek is gebaseerd op informatie verzameld door Sarah Nieweg, die ondergedoken was in Friesland, en vrijwel haar hele familie is verloren.
Boek is gebaseerd op informatie verzameld door Sarah Nieweg, die ondergedoken was in Friesland, en vrijwel haar hele familie is verloren.
May 24, 2019
een klein dorpje in Groningen net voor de tweede wereldoorlog maar tijdens de tweede wereldoorlog en erna. het draait voornamelijk om Mies en Sara maar ook om de mensen om haar heen. dit soort boeken zijn indrukwekkend vooral omdat het waargebeurd is. boek is gebaseerd op informatie die door Sara is verzameld.
June 10, 2021
Een treurigstemmend verhaal, dat vooropgesteld. Maar de manier waarop het is opgeschreven, vond ik bij vlagen ronduit storend. De auteur heeft ongetwijfeld heel veel research gedaan en de bijvangst daarvan heeft op de meest onmogelijke plekken ook een plaats gekregen in het boek. Dat stoort. Daarnaast vond ik de karakters te weinig uitgewerkt.
August 15, 2021
Ik heb erg lang over dit boek gedaan. Het heeft meer dicht naast mijn bed gelegen dan dat ik het gelezen heb. Ik had een heel andere opzet verwacht, waardoor het me wat tegenviel. En dat verdient het niet. Het is een mooi geschreven boek met veel details waardoor het qua beeld heel levendig is. Als je er de tijd voor neemt is het een prachtig boek.
March 29, 2021
De 4 sterren zijn vooral vanwege de indrukwekkende inhoud.
Ik denk deels ook omdat ik de plaatsen waar het zich heeft afgespeeld voor een deel goed ken, vooral in de stad Groningen, maar ook Appingedam en Apeldoorn.
Heftige, waar gebeurde geschiedenis.
Ik denk deels ook omdat ik de plaatsen waar het zich heeft afgespeeld voor een deel goed ken, vooral in de stad Groningen, maar ook Appingedam en Apeldoorn.
Heftige, waar gebeurde geschiedenis.
April 2, 2019
Roman, staat op de titelpagina, maar als roman vindt ik Het uiterste der zee teleurstellend. Dat komt doordat de personages het sjabloon nauwelijks voorbij komen. Alle Joodse onderduikers zijn lieve goede mensen, degenen die de onderduikers helpen zijn goed en dapper. NSB'ers en nazi's krijgen geen gezicht en blijven daardoor slechteriken van bordkarton.
Als geschiedenis van de Jodenvervolging in Noord Nederland, waar het percentage Joden dat de oorlog overleefde nog lager was dan in de rest van het land, is wat verteld wordt juist weer te veel opgehangen aan deze ene familie.
Het boek zit er net tussenin en overtuigd naar geen van beide kanten.
Als geschiedenis van de Jodenvervolging in Noord Nederland, waar het percentage Joden dat de oorlog overleefde nog lager was dan in de rest van het land, is wat verteld wordt juist weer te veel opgehangen aan deze ene familie.
Het boek zit er net tussenin en overtuigd naar geen van beide kanten.
Displaying 1 - 9 of 9 reviews