Terug naar Neerpelt

by Lieve Joris

Na haar reizen door het Midden-Oosten, Afrika, Oost-Europa en Azië keert Lieve Joris in ‘Terug naar Neerpelt’ terug naar het Vlaanderen van haar jeugd, naar het huis aan het kanaal in Neerpelt, waar zij opgroeide als middelste van een woelig gezin van negen. Als kind trekt zij naar haar grootmoeder, als puber raakt zij in de ban van haar artistiek begaafde oudste broer. Hij doet de wind van vrijheid over het gazon waaien en wijst haar de weg het dorp uit, al zal hij daar zelf achterblijven en gaandeweg ontsporen. Met vallen en opstaan zoekt Lieve Joris haar weg in de wereld. Aan de personen in het huis aan het kanaal kan zij niet ontsnappen. Haar geboortedorp was een plek om vandaan te gaan, maar haar terugkeer was even onvermijdelijk.
Uit deze familiegeschiedenis stijgt behalve een tijdsbeeld ook het verhaal op van een
dorpsmeisje dat, dwars tegen haar lotsbestemming in, haar weg vindt naar het schrijverschap

Genres: Nonfiction, Roman

256 pages, Paperback

Published September 17, 2018

About the author

Godelieve "Lieve" Elisabeth Achiel Micheline Joris is een Vlaamse schrijfster van reisverhalen.

Lieve Joris in de Nederlandstalige Wikipedia

Lieve Joris in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

Lieve Joris bij "Schrijversgewijs"


Godelieve "Lieve" Elisabeth Achiel Micheline Joris is a Flemish writer of travel stories.

Reviews

[Lili Bammens · Rating 5 out of 5]

Eindelijk aangedurfd dit boek te lezen. Zo pijnlijk: de wanhoop en de ontkenning van de ouders, de pijn en gekwetsheid van broers en zussen. Maar wat Fonny, toch de hoofdpersoon, dacht en voelde weten we niet. Lieve Joris vraagt aan een behandelende arts of Fonny een psychopaat is waarop ze een vaag bevestigend antwoord krijgt. Hoe wordt iemand zo? Ik las dat er nog discussie over is of psychopathie al dan niet aangeboren is.
Het verhaal raakte me dan nog eens extra omdat ik mensen en situaties, die in het boek voorkomen, ken. Dat was dan ook de oorzaak waarom ik bang was om het te lezen. En terecht. Verschrikkelijk voor kinderen om bij zware drugsverslaafden te moeten opgroeien. Gelukkig loopt dat soms toch ook (relatief) goed af.

[Els Deveuster · Rating 4 out of 5]

In terug naar Neerpelt komt Lieve Joris terug naar het Vlaanderen van haar jeugd. Ze vertelt haar familiegeschiedenis.
Aangenaam, vlot lezend boek met herkenbare plaatsvermeldingen omdat ik in de streek woon en werk.
Alleen vind ik het jammer dat de auteur Vlaamse woorden vervangt door "echt" Nederlandse woorden.
Zou ze het zo echt geschreven hebben of komt het door de redacteur ? Er zijn meerdere voorbeelden maar zo moest ik toch even opnieuw lezen eer ik doorhad dat het over "het geven van een vat" ging als er stond "we geven een ton", bedoeld wordt "een vat bier geven" wanneer men iets te vieren heeft.
Ook wordt er ergens "poepen" geschreven terwijl het over "kakken "gaat. Poepen heeft een andere betekenis in Vlaanderen. Dat vind ik jammer omdat de desbetreffende beschrijvingen zich in Vlaanderen afspelen. Joris woont dan wel in Amsterdam maar toch het viel me op en stoorde me.... .

[Marcia · Rating 4 out of 5]

Terug naar Neerpelt was mijn eerste kennismaking met Lieve Joris, op papier dan: ik woonde al een zeer interessante lezing over haar schrijfwijze en haar oeuvre bij. In dit boek vertelt ze haar familiegeschiedenis, van het opgroeien in een gezin met negen kinderen tot en met de ruzies die tussen de gezinsleden ontstaan. Het verhaal lijkt echter vooral rond haar oudste broer Fonny te draaien, die van kinds af aan voor onrust zorgt in de familie Joris. Hij heeft een accident gehad en ligt in coma op de intensieve - lezen we op de eerste pagina. Algauw volgt zijn woelige levensverhaal, waarin drugs en alcohol een grote rol spelen. Lieve Joris vertelt zijn schrijnende verhaal zonder haar familie of zichzelf te sparen. Dat maakt het echt, puur en eerlijk: ze laat ook haar eigen minpunten zien. Ze laat ook haar aandeel in het geheel aan bod komen en maakt de lezer deelgenoot van haar schuldgevoelens. Een bijzonder boek, waarin verschillende reizen van Lieve Joris zijdelings worden benieuwd. Dit heeft me veel zin gegeven om ook haar andere boeken te gaan ontdekken.
Een uitgebreide recensie volgt.

[lily · Rating 4 out of 5]

Dit is mijn eerste boek van Lieve Joris en ik moet zeggen chapeau dat ze haar eigen familieverhaal durft naar buiten te brengen ! Een gezin met negen kinderen waar alles draait rond haar aan drugs- en alcohol verslaafde broer, die jaren aan een stuk het gezin domineert , chanteert en schandaliseert. Ondanks dit alles en zijn manipulatief gedrag krijgt hij steeds nog steun en hulp. Vreselijke toestanden die de ouders op pensioen leeftijd nog moeten ondergaan.
Ik ga zeker nog ander werk van de schrijfster lezen.

[Birgit · Rating 4 out of 5]

In ‘Terug naar Neerpelt’ schrijft Lieve Joris over haar jeugdjaren en haar wasdom en hoe die werden beïnvloed door haar broer Alfons ‘Fonny’ Joris. Ze groeide samen met haar acht andere broers en zussen op in Neerpelt en werd vooral door haar grootmoeder die vlak naast hen woonde opgevoed. In dit boek beschrijft ze de tragische ondergang van haar broer die twee gezichten heeft: enerzijds is hij de geliefde Fonny, vooral bij hun ouders die alles voor hem over hebben, anderzijds is hij opvliegend, manipulatief en ook alcohol- en drugsverslaafd. Het boek begint wanneer Fonny door een boom gevangen wordt en hoe ieder gezinslid dit ongeval benadert en vanuit dat punt graaft Lieve Joris verder in het heden en verleden, bepaalt ze haar rol in de ontwrichte familie en bespreekt ze hoe ze steeds afstand wist te bewaren, want Fonny maakte niet enkel zichzelf kapot met zijn gedrag en verslavingen, maar door zijn symbiotische levensstijl verwoestte hij ook stilletjes aan het leven van zijn ouders. De zussen en broers vormen samen een front, maar zolang de zieke en zijn slachtoffers (hun ouders) niet inzien dat hij een probleem heeft, leidt dit stilletjes aan tot hun ondergang.

‘Terug naar Neerpelt’ is een meeslepend autobiografisch roman, die de uitdrukking ‘ieder huisje heeft zijn kruisje’ nogmaals bevestigt. En literair non-fictie verhaal die met de nodige humor de tragiek binnen een Vlaams gezin in Neerpelt probeert te verzachten.

[Ria · Rating 4 out of 5]

Een nieuw boek van Lieve Joris trekt direct de aandacht. De ligging van Neerpelt opgezocht en met de eerste pagina zit je vol in het verhaal. ‘Mijn vader belt. ... Onze Fonny heeft een accident gehad. … Hij ligt in coma op de intensieve.’

Een beklemmend, nietsontziend, openhartig en met respect geschreven familie-epos ontrolt al lezend aan je oog. Nee niet als een fictieve film, het is echt gebeurd.

Terug naar Neerpelt gaat over het gezin Joris in het Katholieke Vlaanderen van de jaren 50/60, maar ook over bomma, heeroom en andere familieleden. De oudste zoon, Fonny, is bepalend voor de sfeer in het gezin en later hoe er met elkaar wordt omgegaan. Lieve is de middelste van de negen kinderen. Lieve keek op naar haar oudere broer en ze had een speciale band met haar bomma.
Nadat de namen in leeftijdsvolgorde zijn geplaatst en het gedeelte met familieachtergronden is gelezen lees je in volle vaart verder. Het geeft een beeld van het (Vlaamse) leven van die tijd door middel van boek- en muziektitels, van kinderen die naar kostschool gaan of ook internaat, van een periode waarin regels veranderen, van alles kan en mag en ook weer niet. In die context wordt over het leven van Fonny verteld. Fonny was drugs- en alcoholverslaafd. Fonny was manipulatief. Fonny was ook aardig, graag gezien om vervolgens ook gewelddadig te zijn. Alle kinderen worden naar zijn gedrag bekeken ‘het is ne Joris’. Fonny had altijd geld nodig. Fonny walste over iedereen heen. Fonny is in zijn leven meermalen opgenomen geweest, iedereen wilde hem helpen totdat het gewoonweg niet meer kon. Alleen de ouders leken de foute keuzes van hun zoon te blijven vergoelijken. Het blijft je kind. Lieve schrijft met haar bekende fijne pen open en eerlijk over het gezin, haar jeugd in Neerpelt, maar ook hoe zij zich heeft ontwikkelt tot wie ze nu is.

‘Tegelijkertijd kruipt het schuldgevoel tegen me op. Papa heeft gelijk: wij hebben opnieuw afstand van Fonny genomen. Niet alleen de anderen, ook ik.’

Met een ‘lach en een traan’ zonder enig vals sentiment of opsmuk is dit een indringend aangrijpend mooi relaas over een zwaar onderwerp, het gaat over echte mensen waar een onderlinge saamhorigheid heerste.

[Annie · Rating 3 out of 5]

Vlot lezend boek. Heel herkenbare persoons- en plaatsvermeldingen uit mijn geboortedorp.

[Aaron Maes · Rating 4 out of 5]

Kennelijk heb ik alle boeken die van Lieve Joris las vier sterren gegeven, maar dit heb ik zeker het liefst gelezen. Soepeltjes schrijft Lieve Joris haar familiegeschiedenis neer, waarvan haar jeugd zich afspeelt langs het kanaal Bocholt-Herentals (toevallig mijn lievelingskanaal in België...). Ze schrijft zoals steeds voldoende betrokken én met voldoende afstand, erg bijzonder als je in rekening brengt dat het hier over haar ouders en acht (!) broers en zussen gaat.

Een vijftal jaar na dit boek verscheen - ook over haar familie - 'Hildeke', maar je kunt de boeken zeker in omgekeerde volgorde lezen. In 'Terug naar Neerpelt' ligt de focus op haar drugsverslaafde, maar vooral, karaktergestoorde, broer Fonny. Deed me zeker ook denken aan het dit jaar uitgekomen 'Wolf', waarin Lara Taveirne haar familiegeschiedenis ophangt aan haar te jong gestorven broer. Dit boek is beter.

[Iris · Rating 2 out of 5]

There was something in Joris' writing style that spoke to me, but in general I disliked this book. I missed a goal, something I was reading for. This book seems to me like a compilation of all Joris' memories she wanted to publish about her family. In the end I don't feel like I liked this book very much.

[Mieke Clymans · Rating 3 out of 5]

Gebaseerd op echte feiten.
Inkijk in het leven van een gezin met negen kinderen. De oudste zoon zwaar verslaafd.
Zijn problematisch gedrag trekt familie uit elkaar, maakt ouders diep ongelukkig, zorgt voor partij-trekken en opnieuw rangen sluiten.
Hoe geraak je uit de verslavingscirkel als je er zelf niet tegenop kan/wil?

[Hermine Couvreur · Rating 3 out of 5]

Eerlijk boek met een ontroerend einde.

[Alain Lacroix · Rating 4 out of 5]

Schrijnend autobiografisch familie-epos, met name over het enfant terrible Fonny, broer van de schrijfster. Een moedig boek om te schrijven: velen komen er behoorlijk bekaaid vanaf, hopelijk heeft dit geen wonden geslagen in de familie Joris. Strakke maar heldere en vloeiende taal en verhaallijn, zonder overbodigheden, waar tussen de regels heel veel te lezen valt en het onder de oppervlakte - en vaak ook daarboven - danig borrelt. Geschreven met een schijnbaar lakonieke maar erg trefzekere schrijfstijl, getuigend van een oerdegelijk schrijversmétier dat ik de laatste 20 à 30 jaar in de nederlandstalige literatuur maar bij 2 schrijvers in consistente mate heb gezien: bij wijlen Renate Dorrestein en bij Lieve Joris. Natuurlijk helpt het dat ik zelf eind jaren '70-begin jaren '80 nog niet eens zo vaag de achterliggende cultuur heb meegemaakt in Zuid-Limburg: de beklemming, de al dan niet aangeleerde hulpeloosheid, de schone schijn, de vreemde combinatie van fatalisme en hoopvolle naïviteit en koppigheid tegen beter weten in, alles overgoten met een saus van een in zich zelf gekeerde, wereldvreemde en arbitraire religie, die in niet-geringe mate op uiterlijkheden stoelde, maar niet veel nodig had om door de mand te vallen, helemaal als het erop aankwam een houvast te hebben in de dingen die het leven onze richting uitwerpt. Dus meteen ook de definitieve biografie van (delen van Belgisch-) Limburg, zonder dat dit expliciet de bedoeling was.

[Johan D'Haenen · Rating 5 out of 5]

Mooi... autobiografisch, een familiekroniek, het verhaal van een familie die moet omgaan met de verslavingen (drugs, alcohol) van een zoon uit een gezin van negen kinderen. Het verhaal is soms hard, soms moeilijk te bevatten, maar steeds empathisch en gevoelvol. En als lezer vraag je jezelf steeds af hoe jij met dergelijke familiesituaties zou omgaan, hoe de leden van jouw familie dit zouden beleven en hoe ze zouden reageren... om nog niet te spreken over de buitenstaanders, de overheden, de hulpverlenende instanties.
Dit werk van Lieve Joris is beklijvend en zal mij zeker er toe aanzetten ander werk van haar te lezen.

[Catharina Hart · Rating 4 out of 5]

Wat ik heel knap vind aan dit boek van Lieve Joris, is dat ze zichzelf niet spaart ..Meestal blinken dit soort familiegeschiedenissen uit in het maken van een perfect filter voor het verleden. Terwijl iedereen weet dat je gewoon fouten maakt en dingen doet die niet oké zijn.... Maar Lieve Joris weet dat gewoon keihard onder woorden te brengen.Dat alles met een mooi stromend verhaal.

[Hannes Couvreur · Rating 5 out of 5]

Weergaloos

[Suzanne · Rating 5 out of 5]

Het is de eerste keer dat ik een boek van Lieve Joris lees, en ik ben zeker niet teleurgesteld. Integendeel. Haar verhaal deed me slingeren tussen veel emoties: verbazing, verdriet, verwondering, zelfs een beetje boosheid als in 'allé, hoe kán dat nu?'. Ik vind het heel knap van Lieve Joris dat ze de lezer een kijk gunt in haar leven, een heel persoonlijke kijk. Dat maakt dit boek ook zo echt, zo tastbaar. Alleszins een aanrader.

[Eline Rootsaert · Rating 3 out of 5]

Lieve Joris reisde naar controversiële landen, leverde hoogwaardige onderzoeksjournalistiek af en bekroonde literaire reisverslagen. De krant ‘La Libération’ riep haar terecht uit tot een van de beste journalisten ter wereld.

In ‘Terug naar Neerpelt’ geeft ze ons een inkijk in het kroostrijk gezin Joris en in het drama van haar broer Fonny die met een tornado-oog door de familie raast.

[Furait]

triestig triestig, waarom moet ze die verschrikkingen in haar familie publiceren

2de lectuur beter, ook begrepen dat ze de namen van al de nog levenden veranderd heeft, en alleen mizerie van de gestorvenen vertelt, maar het blijft een mysterie waarom een wijze mevrouw Joris die hoogstpersoonlijke ervaringen publiek maakt.

[Vera 4theloveofwords · Rating 3 out of 5]

3,5 stars

[Els · Rating 4 out of 5]

De schrijfster neemt je mee naar het dorp waar zij opgroeide: Neerpelt in Vlaams-België. Zij is geboren in 1953, drie jaar eerder dan ik, maar toch heeft zij in haar katholieke grote gezin een heel andere jeugd gehad. Broertjes die naar kostschool gingen, heerooms die op bezoek kwamen en zelf zat zij in de jaren 60 op kostschool bij de nonnen en liep in een groen schort. Haar 3 jaar oudere broertje Fonnie bracht de spannende cultuur van de jaren 60 in hun gezin. Hij speelde niet on-succesvol in een band, gebruikte marihuana en liet hun luisteren naar Leonard Cohen en Bob Dylan. Uiteindelijk bleef Fonnie in Neerpelt en trok Lieve de wijde wereld in. Fonnie raakte verslaafd aan drank en drugs en rukte daarmee het hele gezin uit elkaar. Zijn vader bleef hem steunen, was boos op zijn andere kinderen omdat zij Fonnie niet hielpen en hun moeder bleef ontkennen dat Fonnie verslaafd was. De droom van het mooie en gezellige grote gezin valt in duigen.
Het boek is doorspekt met prachtige Vlaamse uitdrukkingen zoals "iemand de daver op het lijf jagen", "iets mispeuterd hebben" en "brevieren". Het lijkt alsof het eerste deel, waarin alles nog mooi en goed is, wat zangeriger en Vlaamser is geschreven dan daar waar de ellende begint. Daar wordt de taal wat directer en minder speels.
Het is een mooi geschreven roman over opgroeien in een dorp, de invloed van een "moeilijk" broertje op een gezin en hoe moeilijk het is om afstand te nemen, zowel letterlijk als figuurlijk.

[David Dionys · Rating 4 out of 5]

Een hard relaas over een delinquente broer. Joris schrijft voor zover ik weet altijd autobiografisch, maar weet haar boeken telkens in een aangrijpend formaat te brengen. Volledig open over haar gezinstoestand is de publicatie van het boek wellicht een 20 tal jaar uitgesteld om ouders niet te schofferen.

Vanuit de jaren 90 grijpt ze terug in de tijd, om het wilde karakter van haar broer tot leven te laten komen. Wat begint met een rebelse aard en flirten, eindigt het in een wereld van drank, drugs en mislukte relaties. De reacties binnen de familie, afstandelijkheid, ontkenning, vrees, dwang en zorgzaamheid worden steevast gemanipuleerd om een levensstijl die blijkbaar onafwendbaar is te vergoelijken.

Nooit een boek gelezen dat conflicten binnen een gezin op een bijna brutaal directe manier beschrijft. Ik had eerder van Joris “Terug naar Afrika” gelezen, hetgeen in haar twintiger jaren moet geschreven zijn. Jaren later is ze duidelijk geëvolueerd tot een volleerde novelist, die haar lezers doet meevoelen, lachen en lijden.

[Sylvie · Rating 4 out of 5]

Ik las vandaag 'Terug naar Neerpelt' uit van Lieve Joris. Een heel eerlijk verslag van opgroeien in een groot gezin met een broer die er een destructieve levensstijl op nahoudt. Hij lijkt 9 levens te hebben maar sterft uiteindelijk aan een overdosis. Zijn broers en zussen zijn opgelucht dat hun ouders verlost worden van de zorgen om hun broer. Bij de presentatie van haar boek dat ze opdraagt aan haar broer, denkt Lieve bij het zien van haar familie echter 'Niets is nog hetzelfde nu wij niet allen meer samen zijn'.
Al sinds 'Terug naar Congo' heb ik Lieve Joris enorm bewonderd. Hoe ze de wijde wereld introk en overal iedereen met open blik tegemoet trad en er prachtig over schreef. Iets hield me lang tegen om 'Terug naar Neerpelt' te lezen maar ik ben blij dat ik het deed. Het is veel meer dan een boek over een verslaafde broer. Je krijgt ook meer inzicht op wat Lieve drijft, je ziet haar werk (dat ik bijna helemaal las) geboren worden en ik kreeg zin om haar boeken opnieuw te lezen.

[Nadia · Rating 3 out of 5]

Er wordt gezegd dat je de vuile was niet buiten hangt. Lieve Joris deed dat wél en greep een auto-ongeval van haar oudste broer Fonny, het 3de kind van de 9 in de Joris-clan, aan om terug te blikken op haar jeugd in Neerpelt en die van haar zussen en broers. Een meeslepend boek waarin ze de dingen niet mooier probeert te maken dan ze waren; een beschrijving van een tijdsbestek dat voorgoed verdwenen is (zelfs Neerpelt bestaat intussen niet meer en is Pelt geworden) en dat de vergankelijkheid der dingen in de verf zette. Het stemde me wat nostalgisch. Leest zeer vlot maar is bij momenten heftig. Zeker een aanrader !

[Laura Peirs · Rating 5 out of 5]

In "terug naar Neerpelt" schetst Lieve Joris haar jeugd als middelste kind in een woelig gezin van negen kinderen. Ze beschrijft de teloorgang van haar gezin, waar alles om die ene "verloren" zoon draait. De verhoudingen in het gezin, de vele onderlinge conflicten en de manier waarop de ouders in het leven staan worden omgeschreven op een subtiele, bedachtzame wijze. Fonny's ondergang laat je niet los: het is langzaam, pijnlijk, hopeloos. Het boek is enorm mooi geschreven, de belgische dorpsfeer van de jaren 60 is herkenbaar uit de verhalen van de ouderlijke generatie. Een pakkend portret van een disfunctioneel gezin en een voorbije tijd.

[Danny Jacobs · Rating 5 out of 5]

Lieve Joris... al meer dan 35 jaar lees ik al haar boeken. Onderwerpen veranderen. Keer op keer raakt ze mij. Zo ook met “Terug naar Neerpelt”. Dit boek is niet alleen een emotionele terugblik op het leven van haar verslaafde broer en hoe hij zijn familie soms haast terroriseerde. Joris probeert vooral te achterhalen hoe de gebeurtenissen uit haar jeugd haar leven hebben bepaald.

[Riet Bots · Rating 4 out of 5]

Naar dit boek luisterde ik ook - deze keer op de terugweg vanuit Frankrijk😏 Meteen in de sfeer, nog onder de indruk van Hildeke en even lovend - misschien een ster minder, wat niets aan de kwaliteit afdoet, maar misschien eerder met mijn ongemakkelijkheid te maken had… Heel indringend in ieder geval en ook tegelijkertijd een interessant beeld van de jaren zeventig!

[Maya De Wulf · Rating 3 out of 5]

Probably lots of recognisable situations for people who come from a big family, but if was too much the same stuff that kept happening to Fonny. Which is probably what happened but is boring to read. With all my respect for the people who acctually lived it.

[Lien · Rating 4 out of 5]

Dit boek houdt je in de ban van de stamboom: de familie, de wortels, de grond. Het rotten, het snoeien en het opnieuw beginnen. Aan je genen ontkom je niet, en hoe verder weg je kruipt, hoe meer ze je inhalen met hun verhaal.

[Astrid · Rating 4 out of 5]

Hei

[Lotte · Rating 3 out of 5]

Mooi, klein familieverhaal dat vertelt hoe een ontspoorde broer grote invloed heeft op het hele gezin van 11 mense.