Η μυκηναϊκή προέλευση της ελληνικής μυθολογίας

by Martin Persson Nilsson, Ιωάννης Κ. Μαζαράκης-Αινιάν (Translator)

Σ' αυτό το βιβλίο ο βαθύς στοχαστής Σουηδός καθηγητής M.P. Nilsson εξετάζει τις τοποθεσίες όπου υπάρχουν ερείπια και ευρήματα της Μυκηναϊκής εποχής και τους ηρωικούς μύθους που συνδέονται με τις ίδιες περιοχές. Με την απλή αυτή συλλογιστική, παρατηρεί τη σταθερή σχέση που υπάρχει ανάμεσα στους ηρωικούς μυθικούς κύκλους και τον Μυκηναϊκό πολιτισμό. Αποδεικνύει έτσι τη Μυκηναϊκή προέλευση των ελληνικών μύθων, μια και η παρουσία τους σε κάθε περιοχή όχι μόνο σχετίζεται αλλά και είναι ανάλογη με την ύπαρξη ή μη Μυκηναϊκού πολιτισμού. Συγχρόνως παραδέχεται ότι η Ελληνική ηρωική μυθολογία προέρχεται από διάφορες εποχές και πήρε τη μορφή με την οποία μας είναι συνήθως γνωστή, ύστερα από μια συνεχή ανάπλαση και αναμόρφωση των μύθων σε μεταγενέστερους καιρούς και την επίδραση των τραγικών ποιητών οι ρίζες της όμως βρίσκονται στη Μυκηναϊκή εποχή.

Genres: Mythology, History, Nonfiction, Archaeology, Religion

304 pages, Paperback

First published January 1, 1932

About the author

Martin Persson Nilsson (Stoby, Kristianstad County, 12 July 1874 – Lund, 7 April 1967) was a Swedish philologist, mythographer, and a scholar of the Greek, Hellenistic and Roman religious systems. In his studies he combined literary evidence with archaeological evidence, linking historic and prehistoric evidence for the evolution of the Greek mythological cycles.

Reviews

[Alexander Theofanidis · Rating 4 out of 5]

Βαθύς γνώστης και εμβριθής μελετητής της ελληνικής μυθολογίας ο Νίλσον καταπιάνεται με το δύσκολο έργο της απόδοσης της προέλευσης της ελληνικής μυθολογίας στους μυκηναϊκούς χρόνους. Δεδομένου ότι η μυκηναϊκή εποχή ανήκει στην προϊστορία και δεν υπάρχουν γραπτά τεκμήρια, "εκμεταλλεύται" έμμεσους τρόπους για να αποδώσει στους μύθους μυκηναϊκή καταγωγή.
Χωρίς να είμαι φιλόλογος, είναι δύσκολο να κρίνω το έργο ως προς την επάρκειά του, αλλά σίγουρα είμαι σε θέση να κρίνω (όπως και ο κάθε μέσος αναγνώστης άλλωστε) την εγκυρότητα της λογικής των επιχειρημάτων του. Το μόνο πρόβλημα, είναι ότι καθώς το έργο είναι γραμμένο αρκετές δεκαετίες νωρίτερα, οι παραπομπές στις οποίες αφήνει την επεξήγηση κάποιων θέσεών του, δεν αφορούν σε βιβλία που να κοσμούν τη βιβλιοθήκη του μέσου αναγνώστη. Οπότε πρέπει... να πιστέψει κανείς "το λόγο" του συγγραφέα.
Παρά τις δυσκολίες που παρουσιάζει το έργο, είναι εξαιρετικά διδακτικό και ευχάριστο στην ανάγνωση, ενώ συνειδητοποιεί ο Έλληνας αναγνώστης πόσα ΔΕΝ γνωρίζει για τη ελληνική μυθολογία. Όσο το νήμα της αφήγησης και της έμμεσης τεκμηρίωσης ξετυλίγεται, τόσο περισσότερο σαγηνεύεται ο αναγνώστης από την οξυδέρκεια του Νίλσον και το στεγανό των επιχειρημέτων του.
Η επική παράδοση διαχωρίζεται από τους λαϊκούς μύθους, σε όρους περιεχομένου και έκφρασης, οι μύθοι αποκτούν την τεκμαρτή καταγωγή τους (άλλοι από τη μυκηναϊκή περίοδο, άλλοι αναγνωρίζονται ως νεώτεροι και άλλοι ως άναρχο συμπίλημμα ιστοριών που επέζησαν του "μεσαίωνα" μετά την κατάρρευση της Μυκηναϊκής ισχύος μέχρι την κάθοδο/ανάδυση των Ελληνικών φύλων ανάκατα με αδέξιες προσπάθειες σύνθεσης γενεαλογιών και αιτιολόγησης δράσεων και συσχετισμών.
Από μένα είναι "ναι", παρά το γεγονός ότι το βρήκα περισσότερο συνοπτικό από ό,τι θα ήθελα και πιο κρυπτογραφικό (ένεκα των πολλών "αδρανών" παραπομπών) απ' όσο θα του άξιζε.

Υ.Γ. Λάτρεψα το σημείο που οι Μυκηναίοι στην κατάληψη του ελλαδικού χώρου αναφέρονται (και όχι μόνο μία φορά) ως Βίκινγκς, σε αντιδιαστολή με τον πάγκοινο πλέον όρο "sea peoples" (δεδομένου ότι οι Μυκηναίοι κατέκτησαν, αποίκησαν και ιδιοποιήθηκαν κατά βάση περιοχές κοντά στη θάλασσα -και με σχετική φορά από το νότο προς το βορά)
Υ.Γ2. Ο Ηρακλής ήταν Νεάντερταλ

[Liam Malone · Rating 5 out of 5]

If you want to learn about Greek mythology start with this book. The English translation is very good. It is full of information and some can glossed over like the details of archaeology (if that's not your thing).

[Mac · Rating 5 out of 5]

I think I first saw reference to Martin P. Nilsson's "The Mycenaean Origin of Greek Mythology" in the same bibliography where I learned of Denys Page's "History and the Homeric Iliad." The two books cover some of the same ground, but Nilsson's scope is broader than just the Iliad or Homeric epics generally. He carefully examines the traditions of Greek mythology to determine what aspects must go back to at least the Mycenaean era in which Homer's poems are set. Incidentally, it should be noted that Nilsson is primarily concerned with the tales of legendary heroes like Heracles, Theseus, Oedipus, and the warriors of the Trojan war, et al., versus the stories told about Zeus, Hera, and the other Olympian deities. Only in the last chapter does he consider the latter group, and then only to argue that the idea of Zeus as the monarch among gods, with a council surrounding him on Mount Olympus, also must date to the Mycenaean era.

How does Nilsson determine whether particular legends are of more ancient or recent origin? He looks for details that cannot have been current in the era of Homer and later Greeks. For instance, if a particular legend is set in places like Mycenae, Pylos, or Tyrins, which were quite powerful in the Mycenaean era but rather insignificant in later times, then that is a strong case that the legend itself must date from the Mycenaean era. Another technique is to look at the names of the people involved. If the names can be easily derived from Greek words, this suggests a later date; names like Atreus, Odysseus, or Achilleus seem to derive from some non-Greek source.

"The Mycenaean Origin of Greek Mythology" dates from 1930, before the Mycenaean writing system Linear B was deciphered. But I don't necessarily think the translated tablets would have added much to Nilsson's arguments. He makes good use of the archaeological discoveries that had happened up to his time, and compares the evolution and development of myths and legends from a more recent period (for instance, the German Nibelunglied, which incorporates some details whose historical origins are known) to make his case for the origins of Greek myths. I thoroughly enjoyed reading this book, and would recommend it to anyone interested in the subject matter.

[Ramsis Saleh · Rating 5 out of 5]

كلاسيكية أخرى في عالم الأنثروبولوجيا والتاريخ القديم، وهو كتاب "الأصل الميكيني للميثولوجيا الإغريقية" (The Mycenaean Origin of Greek Mythology) للمؤلف مارتن نيلسون (Martin P. Nilsson)، الذي نُشر لأول مرة في عام 1932.

هذا الكتاب يُعد حجر زاوية في فهم كيف تتشكل الأساطير وعلاقتها بالواقع التاريخي والأثري.

1. الفكرة المحورية للكتاب

قبل هذا الكتاب، كان الكثير من العلماء يعتقدون أن الأساطير اليونانية (مثل قصص هرقل، وأوديب، وحرب طروادة) هي مجرد قصص خيالية أو "رموز طبيعية" (مثل الشمس والقمر).

جاء نيلسون ليثبت أطروحة ثورية: أن جذور هذه الأساطير تعود مباشرة إلى العصر البرونزي، وتحديداً إلى الحضارة الميكينية (العصر الميكيني) التي ازدهرت في اليونان بين عامي (1600 - 1100 قبل الميلاد)، أي قبل "العصر الكلاسيكي" لليونان بقرون.

2. أبرز أطروحات نيلسون

الارتباط الجغرافي: لاحظ نيلسون أن المدن التي تُعتبر مراكز كبرى في الأساطير (مثل ميكيني، طيبة، وطروادة) هي نفسها المدن التي كشفت الحفريات الأثرية أنها كانت مراكز قوة عظيمة في العصر البرونزي. فلو كانت الأساطير مجرد خيال، لكانت قد اختارت مدناً كانت قوية في العصر الكلاسيكي (مثل أثينا أو سبارتا)، لكن الأساطير ظلت وفية لـ "جغرافيا القوة" القديمة.

الملكية الميكينية: يرى الكتاب أن شخصيات مثل "أجاممنون" ليسوا مجرد أشباح، بل هم انعكاس لملوك حقيقيين حكموا ميكيني، وأن النظام الطبقي والسياسي الموصوف في الأساطير يشبه إلى حد بعيد ما كشفت عنه ألواح "الخط ب" (Linear B).

الأساطير كذاكرة تاريخية: يجادل نيلسون بأن الأساطير هي وسيلة الشعوب في "تخزين" تاريخها قبل اختراع الكتابة الأبجدية، حيث تتحول الأحداث التاريخية الكبرى (مثل الحروب أو الهجرات) إلى قصص ميثولوجية بمرور الزمن.

3. أهمية الكتاب

المصالحة بين الآثار والأدب: كان نيلسون من أوائل الذين استخدموا الاكتشافات الأثرية (مثل اكتشافات شليمان في ميكيني وطروادة) لتفسير النصوص الأدبية القديمة.

تفسير "العصور المظلمة": شرح كيف انتقلت هذه القصص عبر "العصور المظلمة" في اليونان عن طريق التواتر الشفهي حتى وصلت إلى هوميروس وهسيود.

تأسيس منهج علمي: وضع الكتاب منهجاً صارماً لاستخلاص "النواة التاريخية" من داخل الغلاف الأسطوري.

[Christopher Nilsson · Rating 4 out of 5]

An interesting and in-depth look into the origins of many ideas and concepts within the earliest parts of ancient Greek religion. It analyzes how the Greek religion evolved over time but deviates at one point onto the subject of how some concepts in Greek myth may have originated in Crete with the Minoans. However, the main idea is that the bulk of Greek mythology is indigenous to Greece and (for the most part) originated with the Myceneans. And it does a good job of doing so, citing many examples and sources from academics, from Classical texts and from archaeology. With many hypotheses around about the origins of Greek mythology and the idea that Dorian Greeks may have had a big influence on it, I think this book makes a good case for the Mycenean origins of Greek mythology.
I thought it was interesting. I liked it! That's my review. That's all I have to say.
And yes. The fact that the author has the same last name as me made me want to read it too.

[lisa_emily · Rating 3 out of 5]

I had this book on my shelf and just decided to read it. I suspect I had purchased it a while ago because I have a penchant for buying books about ancient Greek religions and mythology. I had no idea what this book was about. I have never even heard of the Mycenaeans before reading this. I can't say I fully understood the book, but the parts I did understand, I appreciated. I don't think this is a good book for the casual reader, it is much more academic and if you have a background in archeology, you will get more out of it than I did. However, I am glad I read it.

[Erik Graff · Rating 3 out of 5]

I read three Nilsson books, one right after another, impressed by his scholarship but not by the quality of the writing. His language, of course, was Swedish and the translations may not have been good.