Πνευματικό αλφάβητο

by Dimitri Rostovsky

Το "Πνευματικό Αλφάβητο" είναι ένα μικρό έργο του αγίου Δημητρίου, μέσα από το οποίο χαράζει βασικές κατευθυντήριες γραμμές της ορθοδόξου πνευματικής ζωής, που φέρουν έντονη τη σφραγίδα της σκέψεως δύο μεγάλων ασκητικών Πατέρων και συγγραφέων, του οσίου Ιωάννου της Κλίμακας και του αββά Δωροθέου (6ος αι.). Το πρωτότυπο είναι χωρισμένο σε τριαντατρία κεφάλαια, όσα τα γράμματα του ρωσικού αλφαβήτου - αλλά και όσα τα έτη της επιγείου ενσάρκου παρουσίας του Κυρίου. Κάποιες επαναλήψεις, ταυτολογίες ή και θεολογικές ασάφειες, όχι σπάνιες στους ρώσους εκκλησιαστικούς συγγραφείς της εποχής εκείνης, μας έδωσαν την ευχέρεια να κάνουμε ωρισμένες περικοπές και συγχωνεύσεις κεφαλαίων και παραγράφων, και έτσι να προσαρμόσουμε το έργο στα εικοσιτέσσερα γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου. Για τον ίδιο λόγο ανατρέξαμε και σε άλλα κείμενα του αγίου Δημητρίου, τα οποία χρησιμοποιήσαμε για τον εμπλουτισμό ή την αποσαφήνισι των σκέψεων του "Πνευματικού Αλφαβήτου".

Ελπίζουμε ότι μέσα σ' αυτό το μικρό βιβλίο, που πληθωρικά χρησιμοποιεί την Αγία Γραφή και την ορθόδοξη πατερική σοφία και εμπειρία, κάθε αγωνιζόμενος πιστός θα βρη πολύτιμες συμβουλές για την πνευματική του ζωή τόσο ο αρχάριος, που θέλει να χαράξη την πορεία του προς τον ουρανό, όσο και ο προχωρημένος και έμπειρος, που θέλει να ανασυντάξη τις πνευματικές του δυνάμεις και να συνεχίση με περισσότερο ζήλο τον αγώνα του, αγώνα "ου προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τας αρχάς, προς τας εξουσίας, προς τους κοσμοκράτορας του σκότους του αιώνος τούτου, προς τα πνευματικά της πονηρίας εν τοις επουρανίοις" (Έφεσ. 6.12).


Α - Πόλεμος λογισμών
Β - Θείος φωτισμός
Γ - Συνείδησις και διάκρισις
Δ - Νηστεία και εγκράτεια
Ε - Θείες και γήϊνες παρηγοριές
Ζ - Καύχησις και αυτοέπαινος
Η - Η ανθρώπινη δόξα
Θ - Υπερηφάνεια
Ι - Ταπείνωσις
Κ - Ανθρώπινη μηδαμινότητα και αδυναμία
Λ - Κατάκρισις
Μ - Γέλιο και αργολογία
Ν - Μετάνοια
Ξ - Μνήμη θανάτου και αδιαφορία για τα φθαρτά
Ο - Ανάπαυσις της ψυχής κοντά στον Κύριο
Π - Φιλαργυρία και ελπίδα στον Θεό
Ρ - Ζήλεια και φθόνος
Σ - Οργή και μνησικακία
Τ - Θλίψεις
Υ - Υπομονή
Φ - Οκνηρία στα πνευματικά έργα
Χ - Μυστική ένωσις με τον Κύριο
Ψ - Προσευχή
Ω - Αγάπη προς τον Κύριο

9789609626125

94 pages, ebook

First published January 1, 1700

About the author

Dimitri Rostovsky (secular name: Danylo Tuptalo) - Saint, writer, theologian, and churchman. He studied at the Kyivan Mohyla Academy in 1662–5 and entered Saint Cyril's Monastery in Kyiv in 1668. In 1675 he was ordained a hieromonk by Archbishop Lazar Baranovych. During the next 30 years he was hegumen of several Ukrainian monasteries (the Hustynia Trinity Monastery, Trinity–Saint Elijah's Monastery, the Yeletskyi Dormition Monastery, Saint Nicholas's Monastery in Baturyn, the Novodvirske Monastery in Volhynia, the Kyivan Cave Monastery) and Belarusian monasteries (Vilnius and Slutsk). In 1701 Tsar Peter I summoned him to Moscow, where he was consecrated metropolitan on 23 March 1701. He was assigned to the Tobolsk see but did not assume the post because of ill health. Instead, in 1702 he was sent to Rostov. Tuptalo was associated with a group of Ukrainian hierarchs in the Russian church, led by Metropolitan Stefan Yavorsky, who fought against the Old Believers and other sects that had left the church over reforms introduced under Tsar Aleksei Mikhailovich. This group, however, did not accept the more radical changes favored by Peter, especially the subordination of the church to the state.

Tuptalo's first published work was Runo oroshennoie (The Bedewed Fleece, 1680; 7 edns by 1702), a collection of stories about miracles attributed to the icon of the Mother of God at the Chernihiv Trinity–Saint Elijah's Monastery. His most important work is his menaion for daily reading, a major collection of the lives of saints. It was first published by the Kyivan Cave Monastery in 1689–1705; at least 10 more editions followed in the 18th century. This collection is the best example of Ukrainian hagiography of the 17th and 18th centuries; it contains the lives of many early Ukrainian saints, based on various manuscripts and on adaptations from Greek and Latin sources. Tuptalo was a well-known orator, and a collection of his sermons (some of which criticized the reforms of Peter I), edited by A. Titov, appeared in 1909. He also wrote polemical attacks (see Polemical literature) on the schism (Rozysk o raskolnicheskoi brynskoi vere [An Examination of the Schismatic Brynian Sect, 1709]), theological treatises (Zertsalo pravoslavnogo ispovedaniia [The Mirror of the Orthodox Faith, 1805]), and historical studies (Letopis’ izhe vo sviatykh ... ot nachala mirobytiia do Rozhdestva Khristova [The Chronicle of Saints ... from the Beginning of Life on Earth to the Birth of Christ, 1784]). His literary works—including the spiritual dramas Komediia na den’ Rozhdestva Khristova (A Comedy on the Day of Christ's Birth) and Uspenie Bohorodytsi (The Dormition of the Mother of God)—were baroque in style and influenced by Western writing. The language Tuptalo used in his theological works was Old Church Slavonic, but it contained many Ukrainianisms. His sermons and menaion, which were intended for a popular audience, were close to the vernacular; posthumous editions of the menaion, however, were Russified by order of the Holy Synod.