Waarom dragen we geen zwarte kleding meer bij een uitvaart? Is voetbal een nieuwe religie? Waar komt de populariteit van babyshowers en vrijgezellenfeesten vandaan? Hoe moeten we terrorisme begrijpen? Waarom is de discussie over Zwarte Piet heilzaam? Waar komt de Boze Witte Nederlander ineens vandaan? En waarom dienen we internet en smartphones te wantrouwen?
In Wij zijn ons verzamelt bestuurssocioloog Mark van Ostaijen verschillende alledaagse thema’s en behandelt ze in het licht van klassiek sociologische inzichten. Met behulp van grote denkers maakt hij daarmee de wereld om ons heen verrassend inzichtelijk. Aan de hand van onder anderen Max Weber, Norbert Elias, Pierre Bourdieu, Jane Jacobs en Johan Huizinga krijgen we meer vat op sociale verschijnselen als #MeToo, bitcoins, het Feyenoord Legioen en DENK.
Wij zijn ons biedt hernieuwde kijkvensters op sociaal gedrag, noodzakelijk in tijden van polarisatie, segregatie en individualisering. Het boek zet zich af tegen recente (neuro)psychologische publicaties en laat zien dat wij meer zijn dan ons brein. Wie wij zijn en wat we doen is niet zozeer neurologisch maar vooral een sociaal proces.
In de inleiding stelt Mark van Ostaijen dat sociologie een beetje een vergeten vakdomein is, ten bate van psychologie. Ik zou deze stelling durven te betwisten: elke journalist, opiniemaker, trendwatcher of marketer, om maar enkele beroepsactiviteiten te noemen, is voor een groot deel socioloog. Wat misschien wel wordt vergeten is dat sociologie ook een wetenschap is, of tenminste poogt te zijn.
De vraag is of dit summier boekje hier aan verhelpt. De korte stukjes die telkens een aspect van de sociologische wetenschap behandelen aan de hand van een of twee experten op dit gebied zijn vaak bijzonder oppervlakkig en nodigen zelden uit tot verdere reflectie of onderzoek. De anekdotes uit zijn persoonlijk leven mogen de teksten dan nog levendig maken, ze dragen niet meteen bij tot een algemene analyse.
De zeldzame keren waarin de auteur zich op andere vakdomeinen begeeft -zoals economie bijvoorbeeld, met een heel beperkte visie op Bitcoin als louter speculatief beleggingsinstrument- getuigen van weinig diepgang en openheid in het denkproces. In mijn ogen is sociologie bij uitstek het vakdomein dat in staat moet zijn om verschillende vakdomeinen te integreren, maar dat behoeft eerst en vooral een iets grondigere kennis van deze domeinen.
Een gemiste kans om de relevantie van sociologie als studiedomein te bevestigen…
Ik pleit sinds mijn studie maatschappelijk werk voor meer sociologie in het sociaal werk. Een studierichting waarin de focus grotendeels op psychologie ligt. Dit boek is een sterk pamflet voor mijn strijd.