Als bij de zoektocht naar politiek talent 'de kwaliteit voorop staat', zoals premier Rutte beweert, valt de keuze in de praktijk meestal op een man. Partijen zetten tijdens de verkiezingen wel een vrouw op twee, maar die zit bij de onderhandelingen haast nooit aan tafel. De politiek is te belangrijk om alleen aan mannen over te laten, Els Borst zei het al. Maar vreemd genoeg neemt het aantal vrouwen daar juist af. Terwijl de maatschappelijke betrokkenheid en het activisme onder vrouwen de laatste jaren sterk is gegroeid, hebben weinigen de ambitie om de politiek in te gaan. Hoe komt dat? In De zijkant van de macht zoekt Julia Wouters naar een verklaring. Daarvoor put ze uit haar eigen kennis, (internationale) onderzoeken en natuurlijk de ervaring van politici zelf. Haar boek geeft tal van verrassende inzichten, praktische tips en staat vol sprekende anekdotes, die ons laten zien hoe het nu in de politiek werkt, en wat vrouwen én mannen moeten veranderen om er samen wél een succes van te maken.
Julia Wouters (1968) kent de Nederlandse politiek door en door. Zij is politicoloog en was elf jaar lang de rechterhand van Lodewijk Asscher als zijn politiek adviseur en speechschrijver. Daarvoor werkte ze als journalist en als parlementair verslaggever bij verschillende actualiteitenprogramma's.
Ik wilde 'De zijkant van de macht: waarom de politiek te belangrijk is om aan mannen over te laten' al een tijdje graag lezen, vooral vanwege mijn eigen ervaringen, zowel binnen de politiek als daarbuiten, in het verschil tussen het samenwerken met mannen en het samenwerken met vrouwen.
Ik had mij nooit eerder echt druk gemaakt om seksisme, feminisme en de relatie tussen man en vrouw. Ik hoorde bij de groep die vindt dat je als vrouw alles kunt bereiken wat je maar wil, zolang je maar bereid bent hard te weken. Echter, door De zijkant van de macht ben ik erachter gekomen dat seksisme zeker nog bestaat, maar alleen veel moeilijker te herkennen is. Wouters benoemt dat ook: ''Hedendaags seksisme is bedrieglijk, sluipend, nonchalant, politiek correct en zelfs vriendelijk, maar nog net zo alledaags als het openlijk seksisme van 50 jaar geleden.''
Ik herkende dan ook veel van de situaties en gedragingen die zij beschreef. Zo zeggen mannen sneller ja tegen iets waar ze misschien niet de beste kandidaat voor zouden zijn. Vrouwen bedanken vaker, omdat ze zichzelf niet vaardig genoeg achten en/of het idee hebben dat er vast iemand is die beter geschikt is voor de functie dan zijzelf. Ook hebben we (zowel mannen als vrouwen) de neiging een vrouw sneller af te kraken of door het stof te halen als ze iets niet goed doet. En als je er eens op let, merk je dat mannen vaker worden beoordeeld op hun potentie en vrouwen op wat ze al bereikt hebben (p. 54). Dit is nog maar een kleine greep uit de vele situaties die Wouters in het boek beschrijft.
Ik zag veel van mijn eigen gedachten en gedragingen terug in het boek. Van de meesten was ik mij niet bewust. Nu ik het eenmaal weet en er meer op let, zie ik het seksisme ook vaker terug in de realiteit. Zo zal er nooit aan een mannelijke minister of wethouder gevraagd worden hoe hij zijn werk toch weet te combineren met zijn gezin. En hebben vrouwen veel sneller de neiging om de oorzaak van een probleem bij zichzelf neer te leggen. Daarom zou ik het boek zeker aanraden, ook wanneer je als vrouw in een andere sector dan de politiek werkt of wil werken. Zoals Wouters zelf ook schrijft is de politiek niet zo heel anders dan andere sectoren. Veel barrières en patronen die vrouwen tegenkomen in het bedrijfsleven of de wetenschap verschillen nauwelijks van die in de politiek.
Zie De zijkant van de macht als een soort gids om jezelf staande te houden in een sector die veelal door mannen wordt gedomineerd. Ik kijk nu anders naar mijn eigen gedrag en heb veel gehad aan de handige en interessante voorbeelden en tips die Wouters in het boek geeft. Dat motiveert en inspireert. Immers: ''Als je wil dat het debat verandert, zul je zelf mee moeten doen.'' (p. 102).
Tot slot, zou ik graag nog willen toevoegen dat ik ook mannen (of eigenlijk juist mannen!) zou aanraden om dit boek te lezen. Ik denk dat het als man heel erg waardevol is om met behulp van dit boek wat meer inzicht te krijgen in je eigen gedrag. Waarschijnlijk ben je je als man van geen kwaad bewust, maar ik weet zeker dat er dingen in het boek voorbij zullen komen waar ook jij je (onbewust) schuldig aan maakt.
Interesting book on women in politics. How come women in the Netherlands are not equally represented in our political system. How come there are still fewer women going out to vote, compared to men? This is not about women feeling sorry. It is about wondering how the system, our society, works. Really makes you think.
Januari 2021. De politieke partijen lopen zich warm voor de verkiezingen op 17 maart. De kandidatenlijsten voor de Tweede Kamer worden vastgesteld. Wat opvalt, is het record aantal vrouwelijke lijsttrekkers. Ook staan er meer vrouwen op verkiesbare plaatsen dan er nu in de Kamer zitten. Zou er dan eindelijk een barst komen in het bolwerk van vooral witte mannen in wat een afspiegeling van onze bevolking zou moeten zijn? Want dat we er nog lang niet zijn, moge duidelijk zijn. En niet alleen vrouwen zijn er ondervertegenwoordigd.
Julia Wouters (1968) kent de Nederlandse politiek door en door. Zij is politicoloog en was elf jaar lang de rechterhand van Lodewijk Asscher als zijn politiek adviseur en speechschrijver. Daarvoor werkte ze als journalist en als parlementair verslaggever bij verschillende actualiteitenprogramma’s. De ondertitel van haar boek De Zijkant van de macht luidt: Waarom de politiek te belangrijk is om aan mannen over te laten. Deze quote komt van Els Borst (Minister van Volksgezondheid in de kabinetten Kok I en Kok II. In het laatstgenoemde kabinet was ze tevens tweede vicepremier.). Twee andere toepasselijke quotes die ze als motto hanteert, zijn: Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat ik het wel kan (Pippi Langkous) en Je gaat het pas zien als je het door hebt (Johan Cruijff).
Want wat is de reden, volgens Wouters, dat er in onze politiek naar verhouding zo weinig vrouwen actief zijn? Dat in de kabinetten van de laatste jaren steeds minder vrouwen benoemd worden? Dat er op dit moment zelfs minder vrouwen in de Tweede Kamer zitten dan een aantal jaar geleden, dat ook in de gemeenteraden het aantal vrouwen aan het afnemen is? Ligt dat aan de mannen die nu nog de dienst uitmaken of zouden ook de vrouwen zelf stappen moeten zetten? Maar hoe dan en wat zijn de belemmeringen?
In een heldere analyse, vol herkenbare anekdotes, schets ze een compleet beeld van de huidige status quo en geeft ze adviezen hoe daar verandering in gebracht zou kunnen worden. Waarbij de quotes van Pippi Langkous en Johan Cruijff een belangrijke rol spelen.
Ze begint haar boek met de geschiedenis van vrouwen in de politiek. Het is goed om eens op een rijtje te hebben welke rol vrouwen gespeeld hebben bij het verkrijgen van het algemeen kiesrecht (ook voor mannen zonder een hoog inkomen!) en om zelf gekozen te kunnen worden in de Tweede Kamer. De eerste en tweede feministische golf geven hoop. Maar daarna stokt het, er is zelfs sprake van een terugloop van de deelname van vrouwen in de politiek. Dat vrouwen daar belangrijke dingen kunnen doen, laat ze met voorbeelden uit het verleden zien in het volgende hoofdstuk: Vrouwenzaken vragen om vrouwelijke politici.
In de daarop volgende hoofdstukken komen alle mogelijke redenen en oorzaken aan bod die ervoor zorgen dat het moeilijk is, maar ook soms gewoon angstaanjagend lijkt, om je als vrouw in de politiek te kunnen manifesteren. Elk hoofdstuk vat in aparte kaders de tips en aandachtspunten nog eens samen. Allereerst is er het vechten tegen alledaags seksisme en hardnekkige vooroordelen. Hoe het te herkennen en te ontdekken hoe daar mee om te gaan. Dan het weerleggen van de bewering van Rutte dat zijn kabinet weinig vrouwen bevat omdat ze niet te vinden zouden zijn. Hij heeft niet goed genoeg gezocht, stelt Wouters, maar, geeft ze toe, het ligt er ook aan hoe je vrouwen benadert.
Zoals uit meerdere hoofdstukken blijkt, zijn er grote verschillen tussen het gedrag en de reacties van mannen en van vrouwen. Waar een man bijvoorbeeld vrij snel toestemt om aan een kabinet deel te nemen, heeft een vrouw meer tijd nodig. Omdat haar overwegingen anders zijn. Allerlei aspecten die daarbij een rol spelen behandelt ze in de hoofdstukken over de slangenkuil die de politiek kan zijn, geen excuustruus willen zijn, sisterhood en de krabbenmand, mediaolgica en machisma, tranen en emoties, uiterlijkheden en onheuse bejegening, de eventuele kinderen, domineren (je niet laten wegdrukken en je laten gelden waar nodig).
Er is werk aan de winkel voor vrouwen die de politiek in willen. De anekdotes waarmee Wouters dat illustreert zeggen genoeg. Maar het kan wel. En ze zijn hard nodig. Niet om tegenover de mannen geplaatst te worden, maar om het evenwicht te herstellen in de besluitvorming. Waarbij een vrouwelijke inbreng noodzakelijk is. In het slothoofdstuk: Met man en macht zet ze nog eens uiteen wat mannen kunnen doen om het voor vrouwen mogelijk te maken om prettig samen te kunnen werken voor de publieke zaak. Ze zijn zich vaak niet eens bewust van de vooroordelen waarmee ze naar vrouwen in de politiek kijken en hen de maat nemen. Al zijn er gelukkig genoeg die open staan voor verandering. Ook zij krijgen het woord.
Een vlot geschreven en prettig leesbaar boek, waarin veel bekende politici (vrouwen èn mannen) hun zegje doen en sprekende voorbeelden geven bij het betoog. Met verrassende inzichten en praktische tips om de samenwerking tussen mannen en vrouwen in de politiek tot een succes te maken.
Erg goed geschreven boek over de vrouwen emancipatie, de invloed van de politiek op de vrouwenbeweging en vice versa, het vanzelfsprekend gedrag van mensen richting vrouwen, stigmas en vooroordelen. Het doet je ogen openen en geeft je als vrouw moed om het anders te (blijven) doen!
Eigenlijk 3,5*. Interessant boek van Julia Wouters over vrouwen en politieke macht. Ik ben het niet met alle uitgangspunten eens (wel erg veel nadruk op wat vrouwen anders kunnen doen; weinig over wat mannen moéten doen) en sommige aanbevelingen zijn wat kort door de bocht. Het geheel is echter een mooie uiteenzetting van de status quo voor vrouwen in de (Haagse) politiek, met leuke bijdragen en anekdotes van (voormalige) politici.
Dit boek is een must-read voor jonge vrouwen en mannen die in de politiek en het bedrijfsleven werken of willen werken. Wouters neemt je in dit boek mee, vanaf Aletta Jacobs tot het huidige politieke klimaat voor vrouwen. Ze geeft tips voor vrouwen om in de politieke arena te bewegen, en inzichten voor mannen om seksistisch(e) gedrag en omgevingen te herkennen en te voorkomen.
Voor dit boek heeft Julia Wouters veel politici gesproken, van Wim Kok en Neelie Kroes tot Femke Halsema en Carola Schouten, hieruit deelt ze veel nuttige inkijkjes in de (Haagse) politiek.
Een paar inzichten die de moeite waard zijn om te noemen: - Bewustwording is stap een, maar bewustwording brengt nog geen verandering. Zeker niet als vrouwen niet mee kunnen beslissen. - Omdat politiek steeds meer een spektakel lijkt te worden, heeft dit impact op de politieke arena, en disproportioneel gevolgen voor vrouwen. - Herkennen en benoemen van mansplaining, manterrupting en manspreading kan helpen om seksisme te bestrijden. - Vrouwen zijn net als mannen overal nodig, terwijl de huidige manier van vergaderen in het parlement (maar ook in gemeenteraden etc.) meer de nadruk lijkt te leggen op kwantiteit dan op kwaliteit. Beheerst omgaan met de tijd van parlementariërs (en gemeenteraadsleden) zorgt ervoor dat mannen en vrouwen, zorgtaken en dus hun plek in de maatschappij, kunnen oppakken.
Het boek heeft mij als jonge, vrouwelijke politica weer waardevolle inzichten gegeven. En de motivatie om te doen wat ik doe, want juist ook vrouwen hebben wat te zeggen in deze democratische maatschappij.
2018 Wouters spoke to our NIVON vrouwenweek in 2024 and did a very good job of it, esp. her well-chosen photos and short videos of Dutch politicians.
Most of what she said to us is to be found in this book. Several passages in the book are things discussed many times in many American feminist texts so not at all new to me. Towards the beginning Wouters gives a little condensed history of women in Dutch politics, and that was good for me since I had never had it all laid out like that, and didn't watch it in real time as it was happening [even tho most of it happened since I moved here].
The really great thing about this book is the snatches of interviews Wouters did with a great many Dutch politicians [some male]. People like Femke Halsema spoke frankly and in great detail about their experiences being put down [or worse] for being female in politics. Really interesting to read these many people's experiences.
Wouters was a close advisor to more than one Dutch [male] party leader, so she had met these people through her earlier work before asking them for interviews. Makes a big difference.
Verhelderend boek. In een uiting om mijn hormonale zelf een beetje in toom te houden om niet te gaan huilen van frustratie, heb ik in mijn ereader gebeten.
Van ideeën stelen tot kleineren en beoordeeld worden op uiterlijk ipv inhoud, we maken het zo vaak mee. Hoopvol en strijdbaar blijven, maar wel de kinderen voorlezen. Dit boek bijvoorbeeld.
Wanneer dit onderwerp je al langer interesseert zul je veel bekende termen en studies tegenkomen. Desalniettemin is het een beknopt doch volledig boek en de persoonlijke ervaringen van politici maken het zeker de moeite waard.
Aanrader! Interessant om meer te weten te komen over emancipatie binnen de politiek. Fijn geschreven en leest dus heel makkelijk. Ook als je politiek als duf of saai ziet is dit echt een interessant boek.
Belangrijk, interessant én actueel. Enorm genoten van de eerste helft van het boek, de tweede helft iets minder sterk en best wel langdradig. Kill your darlings.
Eén fundamentele ongerijmdheid ondermijnt de adviserende aard (p. 15) van dit boek: de spanning tussen het moeten aanpassen áán en het willen veranderen ván de Nederlandse politieke cultuur. Wie het individu aanwijzingen geeft om zich staande te houden in een mannenbolwerk, houdt immers automatisch ook dat bolwerk overeind. Wouters is zich hiervan duidelijk bewust (bijvoorbeeld op pp. 222-223), maar zet dit in haar tekst uiteindelijk toch enigszins gemakzuchtig weg onder de moeilijk op te volgen tip "om volledig jezelf te blijven" (p. 227). In haar analysedoelstelling (pp. 14-15) slaagt Wouters beter: uit de geraadpleegde (hoewel overwegend amerikanocentrische) literatuur, maar vooral uit het grote aantal interviews met verschillende generaties Nederlandse politici weet zij een ogenschijnlijk oneindig aantal lezenswaardige verklaringen en voorbeelden te destilleren.
Gelezen voor de boekenclub op m'n werk, en ik vond het echt een aanrader! Het leest goed weg en het boek is een mooie mix van: historische context, persoonlijke reflectie, interviews met politica & tips.