ครอบครัวจินตกรรม: บทวิพากษ์ว่าด้วยชุมชน การปกครอง และรัฐ

by ธเนศ วงศ์ยานนาวา, ภาคิน นิมมานนรวงศ์, พิพัฒน์ พสุธารชาติ

ความชอบธรรมในการย้อนกลับไปศึกษาอดีตด้วยการมองความความเป็นสมัยใหม่ของรัฐไทยหรือสังคมไทยโดยภาพรวม เป็นประเด็นหนึ่งที่อาจจะถกเถียงกันได้ แต่ในแง่ผลลัพธ์ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าการมองย้อนกลับไปในอดีตที่มองโดยคนร่วมสมัย ย่อมให้มุมมองและโลกทัศน์ทางวิชาการที่ต่างไปจากเดิม และในหลายกรณีก็ทำให้เราเข้าใจสังคมหรือสภาพการณ์ในปัจจุบันได้ดีขึ้นกว่าเดิม โครงสร้างที่ไม่ได้เป็นประชาธิปไตยในครอบครัวได้เปิดโอกาส ให้รัฐใช้เด็กเป็นตัวประกันเพื่อจัดการกับพ่อแม่การควบคุมซับเจคของรัฐด้วยการทำให้ ครอบครัว กลายเป็นส่วนหนึ่งของการปกครองเป็นวิถีปฏิบัติของรัฐสมัยใหม่มาหลายศตวรรษ

Genres: Politics

301 pages, Paperback

First published January 1, 2018

About the author

เป็นนักวิชาการชาวไทยด้านสังคมศาสตร์ที่มีความถนัดและผลงานทางด้านปรัชญา, ทฤษฎีสังคม, อาหาร, เพศ และ ประวัติศาสตร์สังคม มีฉายาที่เป็นที่รู้จักกันในวงการวิชาการด้านสังคมศาสตร์ว่า "เจ้าพ่อโพสต์โมเดิร์น" ปัจจุบันเป็นผู้ช่วยศาสตราจารย์ ประจำสาขาการเมืองการปกครองคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และเป็นบรรณาธิการ "รัฐศาสตร์สาร" มีคอลัมน์เกี่ยวกับดนตรีและภาพยนตร์ในสยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ โดยใช้นามปากกา "ธนา วงศ์ญาณณาเวช" และผลิตผลงานทางวิชาการมาอย่างต่อเนื่อง

จบการศึกษาระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาที่โรงเรียนอัสสัมชัญ บางรัก และสำเร็จการศึกษาสาขาสังคมวิทยาในระดับปริญญาตรีจากคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยจบการศึกษาในระดับปริญญาโทสาขา Sociology จาก มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน แมดิสัน และสาขา Social & Political Theory จาก มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์

Reviews

[Kin · Rating 5 out of 5]

ในฐานะคนเขียนและคนแปล อยากให้ทุกคนได้อ่านครับ 555555

[Attasit Sittidumrong · Rating 5 out of 5]

บทความของธเนศ วงศ์ยานนาวาในเล่มนี้ ถือเป็นบทความเพียงไม่กี่ชิ้นของเจ้าตัวที่เขียนเกี่ยวกับสังคมไทย ซึ่งก็นำเสนอได้สนุก น่าสนใจและทรงพลังมาก นอกจากบทความของธนศแล้ว บทความเสริมของภาคิณว่าด้วยเรื่่องประวัติศาสตร์แนวคิดวาด้วยความเป็นเด็กในสังคมไทย และบทความของเก่งกิจที่พูดถึงแนวคิดอนาธิปัตย์ของคลาสเตสนักมานุษยวิทยาชาวฝรั่งเศสซึ่งเจ้าตัว (คือเก่งกิจ) มองว่าเป็นฐานคิดของธเนศ ก็สนุกและน่าสนใจมากเช่นกัน (แม้โดยส่วนตัวจะเห็นต่างกับบทความของเก่งกิจนิดหน่อย) ลำพังแค่สามบทความนี้ก็เพียงพอที่จะห้ ห้าคะแนนเต็มสำหรับหนังสือเล่มนี้

[Arthur Taylor · Rating 4 out of 5]

ไม่ค่อยเข้าใจเลยคนับ มึนใช้ได้ 555 มันเป็นความเรียงเรื่องการสอดส่องดูแลของรัฐ ทำให้มีสำนึกแบบครอบครัว อะไรประมาณนี้ แล้วก็มีคนอื่นมาเขียนบทความแตกออกไป มาวิพากษ์บทความนี้ต่อ แล้วก็มีการเขียนตอบชี้แจง วิพากวิจารณ์ กลับไปอีก เนื้อหานี่แน่นเอี๊ยดเลยคนับ หนักหัวมาก 😵‍💫😵‍💫😵‍💫

ก็เอาเท่าที่จับใจความได้นะคนับ ไม่รู้มั่วป่าวนะ คือรัฐใช้สำนึกแบบครอบครัวมาปกครองคนในรัฐ ทำให้มีความปัจเจกภายใต้รัฐ ทุกคนคือประชากรของรัฐเท่าเทียมกัน สลายความเป็น group ให้เหมือนเป็นครอบครัวใหญ่ในรัฐ โดยผู้นำรัฐมีอำนาจแบบพ่อปกครองลูก เป็นหัวหน้าครอบครัว ไม่ว่าจะ กษัตริย์ ผู้นำเผด็จการ ประมุข อะไรก็ตาม ก็ใช้สำนึกนี้ในการปกครองเหมือนกันหมดคนับ ให้การศึกษา ปลูกฝังค่านิยม สร้างสำนึกร่วมกัน ผ่านความสัมพันธ์ ไม่ได้ force แต่ shape สำนึกของประชากรแทนคนับ

โดยกระบวนการคือใช้ สำมะโนครัว นามสกุล ทำให้สอดส่องประชากร ในเชิงปริมาณได้ง่าย อย่างรัฐไทยสมัย ร.6 ก็ทำให้เป็นประชากรของรัฐ สลายสังกัดมูลนาย ลดทอยอำนาจของขุนนางต่าง ๆ ทุกคนคือลูกของพ่อ (กษัตริย์) ในครอบครัวที่ชื่อว่ารัฐไทย แล้วก็รับแนวคิดเรื่องเด็กมาจากตะวันตก ที่แบ่งแยกละเอียดและซับซ้อนขึ้นกว่าเดิม ก็มีการให้การศึกษา พิจารณากฎหมายต่างจากเดิม โดยมองว่าเด็กคือทรัพยากรของรัฐที่ต้องบ่มเพาะ ซึ่งมันสะท้อนไปกำกับพ่อแม่ด้วยคนับ เป็นความสัมพันธ์แบบสามเส้าของ รัฐ เด็ก และพ่อแม่ อะคนับ

ทีนี้ก็มีอีกคนมองบทความครอบครัวจินตกรรมนี้ โดยใช้ governmentality ของฟูโกต์ โดยเค้าเรียกว่าเทคนิคการปกครอง นำมาพิจารณารัฐไทย ซึ่งก็ต่างกับตะวันตกอยู่ มีการ policing ในยุคเผด็จการทหารอะไรต่าง ๆ แล้วก็มีอีกคนมาขยายความเรื่องการปฏิรูปความเป็นเด็กในสมัย ร.6 ที่มีการนำจิตวิทยาเด็กอะไรต่าง ๆ มาใช้ และมีอีกคนก็แตกยอดไปพูดเรื่องรัฐกับภาวะไร้รัฐ ที่มันไม่ได้เป็นความต่อเนื่่องกัน แต่ความเป็นรัฐมันมากำกับ จำแนก ภาวะไร้รัฐและสลายความเป็นสังคมทีหลังต่างหากคนับ คือตรงนี้ก็มีการแตกยอดขยายความอะไรกันมากมาย ซึ่งเราก็จำไม่ได้ละคนับ 😅😅😅

แล้วสุดท้ายคนเขียนบทความแรก ก็มาเขียนตอบโต้ ขยายความ จากบทความที่วิจารณ์บทความของเค้าอีกที แม่งชุลมุนมาก 555 แต่เอาเป็นว่า เนื้อหามันแน่นปั้ก แล้ว niche ใช้ได้เลยคนับ เอาตรง ๆ เราก็ไม่ค่อยรู้เรื่องหรอก แต่มันดีแหละ น่าสนใจ แค่เรามีความรู้ไม่ถึงอะคนับ ยังไงลองอ่านกันดูนะ มาเล่าให้ฟังด้วยก็ดีคนับ 😄😄😄