Anioł w domu, mrówka w fabryce

by Alicja Urbanik-Kopeć

W 1897 roku władze rosyjskie zarządziły przeprowadzenie spisu powszechnego, z którego wynikało, że na 160 tysięcy robotników zatrudnionych w Królestwie Polskim 40 tysięcy to kobiety. Szczególnie wybijał się przemysł włókienniczy, gdzie zatrudniano około 75 tysięcy ludzi, prawie połowę wszystkich pracujących w przemyśle. 30 tysięcy z nich, około 40%, stanowiły kobiety. W niektórych miejscach, jak w Żyrardowie, Łodzi czy Warszawie, w fabrykach bywało więcej robotnic niż robotników.

A mimo to jeszcze pod koniec XIX wieku na ziemiach polskich nawet najbardziej postępowi socjaliści i radykalne emancypantki nie uważali, że robotnica fabryczna to nowy rodzaj kobiety, z którym należy się liczyć. W czasach, gdy na pierwszych stronach gazet czytano o nowych wynalazkach, przemysłowych fortunach i kobietach coraz śmielej sięgających po kolejne prawa, robotnice fabryczne pozostawały niemal niezauważone. A przecież było ich tak wiele i, w porównaniu z kobietami z klasy wyższej, mogły tak wiele.

Książka przygląda się warunkom życia robotnic. Sprawdza, gdzie pracowały, ile im płacono, kto zajmował się ich dziećmi, gdy były w fabryce. Czy umiały pisać i czytać? Co działo się, gdy chorowały, rodziły dziecko, potrzebowały pomocy? Jak same potrafiły sobie tę pomoc wywalczyć? A także stara się odpowiedzieć na pytanie, dlaczego do ruchu emancypacyjnego zostały zaproszone tak późno i tak niechętnie.

Genres: Nonfiction, History, Poland, Womens, Polish Literature, Feminism

288 pages, Hardcover

First published January 1, 2018

About the author

Badaczka historii literatury i kultury polskiej XIX wieku, autorka książek historycznych.

W 2017 roku obroniła doktorat w zakresie kulturoznawstwa w Instytucie Kultury Polskiej na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Oprócz kulturoznawstwa ukończyła też w 2014 roku filologię angielską w ramach Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Od 2019 roku adiunktka w Instytucie Historii Nauki PAN oraz koordynatorka do spraw Szkoły Doktorskiej Anthropos.

Jej zainteresowania naukowe to dziewiętnastowieczna nowoczesność (od spirytyzmu, poprzez wystawy i wynalazczość, po społeczne ruchy emancypacyjne, zwłaszcza emancypację kobiet), analiza dyskursu emancypacyjnego XIX i XX wieku, edukacja kobiet i grup wykluczonych[3].

Pracuje w Pracowni Dziejów Oświaty i Antropologii Kultury w Instytucie Historii Nauki PAN.

Reviews

[Marcelina Zawisza · Rating 5 out of 5]

Idealna lektura na 100 lecie pierwszych wyborów w których kobiety mogły kandydować i głosować. Uzupełnia się z książką "Służące do wszystkiego" Joanny Kuciel-Frydryszak, która opowiada o sytuacji służących w podobnym czasie. Cudownie, że powstają książki, z których możemy dowiedzieć się więcej o historii ogromnych grup kobiet, które do tej pory przez historię były pomijane.

[Katika · Rating 4 out of 5]

Emancypacja kobiet poprzez pracę jest głównym tematem książki Alicji Urbanik-Kopeć. Bardzo ciekawe ujęcie tematu, przybliżające zarówno warunki życia i pracy w XIX wieku, jak i wpływ na zmianę sytuacji kobiet. Merytoryczne, poparte źródłami.
Na początku miałam wrażenie, że to wstęp teoretyczny do jakiejś opowieści, ale po prostu trzeba pamiętać, że to książka, która powstała ns podstawie doktoratu, bardziej naukowa niż popularnonaukowa.

[Aleksandra Groszek · Rating 3 out of 5]

Dla mnie osobiście była to toporna pozycja - miałam wrażenie, że jest dosyć ciężko napisana. W dodatku po kilka razy miałam wrażenie, że czytam kolejne strony o tym samym zjawisku, które właściwie nic mi nowego do informacji nie wnoszą. Nie mniej - autorka i jej praca jest zdecydowanie godna uwagi.