นี่คือปณิธานที่หาญมุ่ง : ข้อถกเถียงว่าด้วยสถาบันพระมหากษัตริย์ในองค์กรจัดทำรัฐธรรมนูญของไทย ตั้งแต่ พ.ศ.2475-2550

กษัตริย์ศึกษา #3

by สมชาย ปรีชาศิลปกุล

เมื่อพิจารณาความผันแปรของบทบัญญัติในหมวดพระมหากษัตริย์ในรัฐธรรมนูญแต่ละฉบับ รวมไปถึงข้อถกเถียงต่างๆ ที่เกิดขึ้นในระหว่างการประชุมก็ไม่อาจปฏิเสธถึงความเป็น "การเมือง" ในบทบัญญัติเหล่านี้ได้

หรือแม้กระทั่งอาจกล่าวได้ว่าพลังอำนาจของอุดมการณ์หรือแนวคิดทางการเมืองแห่งยุคสมัย มีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าหลักวิชาในการจัดวางสถาบันพระมหากษัตริย์ในรัฐธรรมนูญของไทย

368 pages, Paperback

Published October 1, 2018

Reviews

[Pae Ponsiri · Rating 5 out of 5]

"นี่คือปณิธาน​ที่​หาญมุ่ง: ข้อถกเถียงว่าด้วยสถาบันพระมหากษัตริย์​ในองค์​กรจัดทำรัฐธรรมนูญ​ของ​ไทย ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๗๕-๒๕๕๐" โดย สมชาย ปรีชา​ศิลป​กุล อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ตีพิมพ์ปี ๒๕๖๑ โดยสำนักพิมพ์​ฟ้า​เดียวกัน​
.
สิ่งที่เล่มนี้พยามทำคือดูคำอภิปรายของนักการเมือง แต่ละคนในรัฐสภา ที่โต้แย้งกันเรื่องการจัดทำรัฐธรรมนูญในแต่ละฉบับ ช่วงปี ๒๔๗๕-๒๕๕๐ เฉพาะในบทที่เกี่ยวข้องกับสถาบันกษัตริย์ ศึกษาโดยวางเทียบกันในแต่ละฝ่าย ในแต่ละฉบับรัฐธรรมนูญ และในแต่ละประเด็น
.
โดยประเด็นที่ดูจะมีทั้ง ความสัมพันธ์ระหว่างสถาบันกษัตริย์กับอำนาจอธิปไตย : มาจาก vs เป็นของใคร, บทบัญญัติสถานะอันล่วงละเมิดมิได้: เรื่องการฟ้องร้อง, พระราชอำนาจยับยั้งกฎหมาย: ธรรมเนียมที่เพิ่งสร้าง?, การสืบราชสมบัติ: แล้วใครจะเห็นชอบได้หรือไม่?, ความสัมพันธ์กับองคมนตรี: กำแพงกั้นรัฐสภากับประชาชน?, ความสัมพันธ์กับกองทัพ: ความรับผิดรับชอบของการกระทำต่างๆ, การก่อสร้างอุดมการณ์ระบอบเหนือประชาธิปไตย. (และตอนท้ายพูดถึงข้อถกเถียงอย่างย่อเกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์ภายหลังการรัฐประหารของ คสช.)​
.
อ่านแล้วให้ความรู้สึกว่าสมัยก่อน (พูดแบบรวบรัด คือตั้งแต่รัฐธรรมนูญฉบับ ๒๔๗๕ กับมีสะดุดบ้าง จนถึงฉบับ ๒๕๑๗) การพูดถึงเรื่องกษัตริย์ (ไม่ว่าจะเสนอเพิ่มหรือลดพระราชอำนาจ)​ การพูดนั้นเป็นเรื่องที่สามารถทำได้และเป็นปกติมาก สามารถถกเถียงกันได้หลายความเห็นหลายฝ่าย. จนมาภายหลัง (กล่าวแบบย่อคือตั้งแต่รัฐธรรมนูญฉบับ ๒๕๒๑ ถึงฉบับ ๒๕๕๐) ที่นอกจากข้อบัญญัติจะเพิ่มพระราชอำนาจมากขึ้นแล้ว ผมสังเกตว่าการพูดถึง/การถกเถียงเกี่ยวกับเรื่องสถาบันกษัตริย์มันมีน้อยลงและความเห็นไม่หลากหลายแบบแต่ก่อน
.
เพราะการถกเถียงสัมพันธ์​กับ​อำนาจ​ การที่มีคนๆ/กลุ่มนึงที่เกี่ยวพัน​กับความเป็นไปของประเทศมากๆ แต่เรากลับไม่สามารถที่จะกล่าวถึงพวกเขาแบบเปิดเผยตรงไปตรงมาได้ อาจหมายถึงเขามีอำนาจมาก และพวกเรามีอำนาจน้อย... จนตอนท้ายของเล่มนี่เองที่เราอาจจะเปลี่ยนชื่อรองหนังสือเป็น "ข้อ(ไม่)ถกเถียงว่าด้วยสถาบัน​กษัตริย์... "

[Chonlavit Panpakdeediskul · Rating 4 out of 5]

หนังสือไม่ได้พยายามมุ่งเน้นหาสรุปถึงสิ่งที่ควรจะมีในรัฐธรรมนูญว่าด้วยหมวดพระมหากษัตริย์ แต่สิ่งที่หนังสือพยายามทำคือการ”ฉายภาพ”บรรยากาศการถกเถียงและargumentsที่เกิดขึ้นจากฝ่ายต่างๆในระหว่างการจัดทำรัฐธรรมนูญแต่ละฉบับ พร้อมทั้งเปรียบเทียบการถกเถียงตั้งแต่การจัดทำรัฐธรรมนูญ 2475 จนถึงรัฐธรรมนูญปัจจุบัน(2560) ซึ่งช่วยทำให้เห็นภาพความศักดิ์สิทธิ์และการจัดวางสถานะของสถาบันกษัตริย์ในแต่ละช่วงเวลาได้อย่างน่าสนใจ ทั้งนี้ หนังสือยังได้มีการนำเสนอประเด็นการถกเถียงถึง”การอยู่เหนือการเมือง”ของสถาบัน ในระหว่างการจัดทำรัฐธรรมนูญแต่ละฉบับ ซึ่งน่าจะช่วยเสนอมุมมองใหม่ๆต่อการทำความเข้าใจการเมืองไทยในปัจจุบันได้อย่างดี