Współczesność. Z moskiewskiego dworca odjeżdża spóźniony pociąg. Transsyberyjska przygoda przebiega początkowo pogodnej atmosferze, jednak kiedy wagony pustoszeją, komórki tracą zasięg, a pociąg wydaje się zbaczać z wyznaczonej trasy, Olgę Forys i jej znajomych ogarnia niepokój. Następujące później wydarzenia na zawsze odmienią życie piątki bohaterów.
W przededniu pierwszej wojny światowe podróż w tym samym kierunku odbywa zdolny inżynier, Michał Forys z warszawskiej firmy Rudzki i S-ka. Pod jego nadzorem ma stanąć na rzece Amur jeden z najdłuższych mostów świata. Dla uwikłanego w skomplikowane związki uczuciowe oraz mroczna sprawy z przeszłości Michała wyjazd na Syberię może stać się zarówno życiową szansą, jak i przekleństwem.
Powrót z Północy to fascynująca wędrówka po odrealnionych syberyjskich osadach, w których spotykamy młodego Stalina, Rasputina, a także Nicefora – XVII –wiecznego watażkę tworzącego nowe państwo. W tej pełnej gęstniejącego napięcia powieści rzeczywistość miesza się ze snem, przeszłość z teraźniejszością, a historia ze zmyśleniem.
Bardzo chciałam napisać powieść o drodze i śmierci. Syberia jest jednym i drugim.
Een bijzonder boek, waarin verschillende verhalen pas op het einde samenkomen en je begint te begrijpen wat er is gebeurd. Mooi geschreven, je zit in de trein, je voelt de kou.
Dit is een bijzonder boek: 'Terugkeer uit het noorden' van Maja Wolny.
Het verhaal begint op een Moskous station waar de Poolse Olga aan boord stapt van de Trans-Siberië Express. Al direct kleeft er een donkere psychologische lading aan de bladzijden. Met reisgenoten Adam en Dirk kan ze het best vinden, ook bij hen is duidelijk dat ze iets (op hun kerfstok) hebben. Dan blijkt de trein naar het noorden te rijden i.p.v. het oosten, valt gsm-bereik weg en ontploft de trein. De drie ontsnappen, op zoek naar hulp. Tussendoor zijn er andere historische verhaallijnen die zorgvuldig worden opgebouwd. De lezer weet steeds net niet genoeg om concrete verbanden te kunnen leggen. Allemaal datzelfde vleugje mysterie. Dat wordt tevens benadrukt door wisseling van verteller: eerst is het de Olga-ik, dan wordt er over haar gesproken.
Na lezing blijf je met giswerk achter. Dat vergt moed van de auteur denk ik. Keer je terug, en zo ja, hoe? Fijn leesbaar lettertype en lekker papier; soms valt dat ook op.
Wolny is een Poolse journaliste en schrijfster en heeft in België een loopbaan opgebouwd als museumdirecteur, columnist en boekhandelaar. Ze was mij geheel onbekend en ik heb bewust van tevoren geen informatie opgezocht, om blanco aan het boek te beginnen. Daarom ook verraste het me en maakt het mij nieuwsgierig naar haar andere werk. Echt waar, lees dit.
De Pools-Belgische Maja Wolny laat zich voor al haar boeken inspireren door een reis. De tocht die aan de basis staat van Terugkeer uit het noorden begon in 2016, toen ze in de Russische plaats Irkoetsk aan boord stapte van de Trans-Siberië Express. Haar ervaringen van deze barre tocht gebruikte ze voor dit verhaal, waarin de mythische spoorlijn een hoofdrol speelt.
De roman bestaat uit verschillende verhaallijnen, waarvan de eerste zich afspeelt in het heden. De Poolse Olga gaat in Moskou aan boord van de Trans-Siberië Express, waar ze bevriend raakt met twee medepassagiers. De reis verloopt voorspoedig, totdat het noodloot toeslaat en de drie toeristen op elkaar zijn aangewezen om te overleven in het Siberische landschap. Voor het tweede perspectief reizen we een eeuw terug. De Poolse ingenieur Michał Forys reist aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog af naar Siberië, waar hij een belangrijk rol speelt bij de bouw van een spoorbrug over een rivier. Polen maakte op dat moment deel uit van het Russische rijk en Michał wordt door zijn collega’s met argwaan bekeken. De Russen zijn bang dat de Polen in opstand komen en met de bolsjewieken zullen samenspannen om het tsaristische regime omver te werpen.
In een relatief compact boek behandelt Wolny verschillende grote onderwerpen. Zo speelt de geschiedenis van Oost-Europa en Rusland een belangrijke rol, de manier waarop het verleden het lot van de personages in het heden beïnvloedt, maar sluimeren er ook persoonlijke problemen op de achtergrond. Al snel wordt duidelijk dat ze allemaal op de vlucht zijn, al is niet direct duidelijk wat er precies aan de hand is. De spanning wordt aan het begin opgebouwd, waardoor de roman even iets weg heeft van een thriller. Zo zegt Olga bijvoorbeeld: ‘Op de toekomst hebt ik nog invloed, ik kan het bloeden des levens stelpen, en als ik mezelf niet kan redden, dan toch de herinnering aan wie ik ooit was.’ De personages willen niet alleen in het reine komen met zichzelf, maar ze zijn ook door de tijd heen met elkaar verbonden. In de meeste hoofdstukken volg je Olga of Michał, maar gaandeweg worden daar de oogpunten van andere personages aan toegevoegd, waaronder die van een zeventiende-eeuwse Poolse edelman en van Josef Stalin. De auteur vraagt nog meer van de lezer als ook binnen de hoofdstukken het vertelperspectief verspringt. Het ene moment wordt het verhaal van Olga beschreven in de ik-vorm, waarna in de volgende alinea iemand anders haar vanaf een afstand lijkt gade te slaan. ‘Olga Forys valt in slaap, ze droomt dat ze vliegt boven land dat is doorsneden door blauwe draadjes, boven groene bochels van bebost hoogland en wolkendons.’
Door het vakmanschap van Wolny raak je nergens het spoor kwijt en is het altijd duidelijk wie er aan het woord is. De verwarring ontstaat niet door de perspectiefwisselingen, maar door wat de auteur in het boek probeert te doen. Ze heeft een metafysische manier van schrijven, waardoor je niet kunt vertrouwen op de zintuigelijke waarneming van de personages. Dit speelt vooral in de verhaallijn van Olga een rol, waarin meerdere malen wordt aangehaald dat de verschillende personages eigenlijk al dood zijn, maar dit zelf nog niet weten. Mede door deze insteek is Terugkeer uit het noorden een roman waar je je hoofd bij moet houden, maar voor deze inspanning krijg je wel een interessant inkijkje in de Pools-Russische geschiedenis terug.
Drie verhaallijnen, één in het heden, één in het recente verleden, en één in het verre verleden. Olga Forys reist in de ene verhaallijn met de trein van Moskou naar Siberië voor een droomreis. In de andere neemt ingenieur Michal Forys dezelfde trein naar Siberië aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog. Hij gaat daar een brug bouwen over de rivier de Amoer. Het moet de langste brug ter wereld worden. De derde verhaallijn gaat over Nicefor Czernichowski, een 17e eeuwse Poolse edelman die werd verbannen naar Siberië en die daar een microstaat stichtte. Het lot van deze drie mensen is mensen is met elkaar verbonden, en langzamerhand wordt duidelijk hoe.
De belangrijkste verhaallijn draait om Olga Forys. Olga gaat gebukt onder een groot persoonlijk verdriet. Aan boord ontmoet ze Adam, Dirk en Thomas met wie ze een band voelt. Ook Michal Forys gaat gebukt onder het verleden als hij met zijn gezin vertrekt naar Siberië voor een nieuwe klus. Heden en verleden zijn met elkaar verleden en de verhaallijnen raken elkaar.
Het verhaal gaat razensnel van start en sleept je mee. Maar die snelheid blijft niet. De personages blijven abstract en zijn één dimensionaal in hun focus op het verlies en het verdriet. Er blijven veel open eindjes, meer dan je zou mogen verwachten. Desondanks interessant om te lezen over dit stukje voor mij onbekende geschiedenis. Helaas voldeed het niet helemaal aan mijn verwachtingen.
Ik twijfel tussen drie en vier sterren. De schrijfstijl en de complexiteit van het boek verdienen zeker de vier sterren. Het is meer dat de somberte van het verhaal in deze toch al sombere periode, maakte, dat ik het niet héél graag las. Desalniettemin vond ik het dus wel zo goed, dat ik het uitgelezen heb.
Het verhaal, of misschien kan ik beter zeggen: de verhaallijnen, gaat over mensen die op reis zijn, op zoek naar een andere plek, misschien om opnieuw te kunnen beginnen of in elk geval even weg te kunnen vluchten vanwaar ze komen, maar elk met hun eigen bagage. Er zijn dus verschillende verhaallijnen met een aantal personages, die wel allemaal met elkaar in verband staan, hoewel het me niet bij alle vanaf het begin duidelijk was. Heel ingenieus. Haar schrijfstijl en beeldspraak vond ik erg mooi.
Enkele zinnen / passages die ik mooi vond:
"De zon die me een uur geleden nog moed gaf, verschuilt zich nu achter kussens vol sneeuwdons."
"Ze keek naar haar handen. Die waren ruw en veel gehavender dan ze zou willen. Maar als ze witte handjes had gehad, gewend aan het bladeren in dichtbundels, zou ze in deze wereld vol roofdieren weerloos zijn geweest."
De voorbije avonden op mijn terras in de ondergaande avondzon heb ik ‘Terugkeer uit het noorden’ gelezen, de vierde roman van schrijfster Maja Wolny. Daarin worden vier levensverhalen uit drie verschillende historische periodes met elkaar vervlochten: van de jonge weduwe Olga (nu), de Poolse ingenieur Michał Forys en zijn maîtresse Leo (de eerste helft van de 20ste eeuw) en de Poolse Khan Nicefor (17de eeuw). Allemaal vertrekken ze, gedwongen door omstandigheden, naar Siberië. De reis zou voor elk van hen een afscheid of een afrekening met het verleden zijn. Hij bestempelt tegelijkertijd hun lot.
Een intrigerend boek in een heldere en meeslepende verhaallijn gebracht ook al schakelt het voortdurend van het ene personage naar het andere. En weten dat ik reeds na 30 pagina’s het boek verticaal wou klasseren. Volhouden is dus de boodschap. Geen literatuur van hoog niveau, maar het mag er best zijn. Een 3,5 op 5.
A somewhat bizarre mix of storylines which come together eventually at the end. The Poles Olga and Adam and the Belgian Dirk take a trip on the Transsiberian Express, get derailed and may or may not descend into hell. The Polish engineer Michal Forys travels with his family to Chabarovsk in Siberia to build a bridge over the Amur river on the eve of WW1 and the Russian revolution. He manages to convince his mistress Leo to join him there as well. Leo agrees and forsakes her other lover, a poet of Georgian origin and a revolutionary rebel, called Jozef. I guess he might develop a big moustache later on... Nicefor, a type of Polish land genry of lower stature, gets send to Siberia in the 17th century to work. It was nice to read about the links between Poland and Siberia. The more mystical parts of the story were less to my liking.
Olga neemt vanuit Moskou de trein naar Siberië om de droom van haar vriend waar te maken. Op de trein komt ze in contact met Dirk, Adam en Thomas, met wie ze op het eerste zicht weinig gemeen heeft. Na een tijdje verlaten steeds meer mensen de trein, valt het signaal van hun telefoons uit en dan valt de trein stil. In een tweede verhaallijn volgen we het leven van Michal die aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog naar Siberië verhuist om er een brug te bouwen over de Amoer.
Het boek start heel vlot met het verhaal van Olga, je voelt van in het begin dat er iets fout zal lopen en dat zorgt ervoor dat je graag verder wil lezen. In een diepere laag van het boek voel je ook dat er op persoonlijk vlak iets niet klopt met Olga en met de personages waarmee ze kennis maakt op de trein. Gedurende het verhaal komen een aantal dingen aan het licht maar werkelijk tot op het einde (en eigenlijk ook erna) blijf je met een aantal vragen zitten. De verhaallijnen in de verschillende tijden zijn met elkaar verbonden, stelselmatig worden deze verbintenissen duidelijk. Er wordt een mooi beeld geschetst van het leven op en rond de transsiberische spoorlijn doorheen de eeuwen heen. Mooi dat een geschiedenis die niet zo bekend is op die manier in beeld gebracht wordt.
Ondanks de veelbelovende start kon dit boek mijn verwachtingen niet helemaal inlossen. Er bleven voor mij iets te veel vraagtekens aan het einde van het verhaal.
Bedankt aan Standaard Uitgeverij om mij de kans te geven dit boek te recenseren! Standaard Uitgeverij Maja Wolny
To historia niepokojąca, wręcz metafizyczna, ma w sobie jakąś nieuchwytną magię trudną do opisania słowami. Mamy tu dwie linie czasowe - rok 1913 i współczesność. W obu płaszczyznach akcja toczy się w drodze z Polski na Syberię. Ta trasa jest pełna mroku i tajemnic, zarówno w przeszłości, jak i w teraźniejszości. Autorka fantastycznie posługuje się słowem i tworzy rozbudowanych bohaterów. Pochłonęłam w jeden dzień!
De verhaallijn in het verleden vond ik de sterkste. Die van het heden vond ik moeilijk om te volgen, door dubbel vertelperspectief en verwarde vertellers. Wel coole setting.
Przez całe życie jesteśmy zobligowani, do dokonywania wyborów, dzięki którym liczymy na osiągnięcie wymarzonej, dobrze płatnej pracy, spełnieniu w miłości u boku kochającej nas osoby, oraz głębokim poczuciu szeroko pojętego bezpieczeństwa. Czy jednak, takie życie dedykowane jest dla każdego ??? Co, w przypadku jeżeli coś pójdzie nie po naszej myśli ??? Czy, możemy być moderatorem naszej przyszłości ??? Czy, czyny dokonane w przeszłości zawsze będą przypisanym do nas bagażem, który niezależnie od przejechanych tysięcy kilometrów będzie nierozłącznie z nami podróżował ??? A może po prostu można zostawić wszystko, wyjechać i zmienić swoje życie o 180 stopni rozpoczynając nowe na drugim końcu świata ??? Jeżeli jesteście gotowi na podróż koleją transsyberyjską, która wciągnie Was w wir powyższych zdarzeń z prędkością pociągu TGV zapraszam Was do najnowszej powieści Maji Wolny pt. "Powrót z Północy". MK
Mają coś takiego w sobie książki Mai Wolny, że uwielbiam ich słuchać. To już druga książka tej autorki, ktorą miałam przyjemność przesłuchać na audiobooku. Tę wspaniale czyta Wiktoria Gorodeckaja. Kojący głos lektorki, subtelny język powieści, zimna nieodgadniona Syberia, samotne podróże, sen zmieszany z jawą, przeszłość z teraźniejszością, wątki historyczne, niejednoznaczne wątki miłosne, krótkie spotkania, skrywane tajemnice, powolna wielotorowa narracja, wielowątkowość. Dużo tego w tej powieści. Może nawet trochę za dużo. Jednak słucha się tego wyśmienicie. Tak uspokajająco. Nie wiem, czy to kwestia doboru lektorek (pewnie w dużej mierze tak) i nie wiem, jak odebrałabym te książki w papierze, ale zdecydowanie chcę więcej Mai Wolny.
„Powrót z północy”Mai Wolny niezwykle mnie oczarował. To była niebywale dobra podróż, koleją Transsyberyjską. Niesamowity język jakim autorka posługuje się sprawia, że książka łapczywie wbiła we mnie pazury i zassała do środa...