Bir kentin tarihini, coğrafyasını, toplumsal hayatını, geçirdiği değişimleri, insan tiplerini, atmosferini, doğal güzelliklerini, unutulan değerlerini, yeme içme kültürünü, gecesini gündüzünü, yazını kışını, folklorunu, eğlence hayatını, daha bin türlü özelliğini, herkes kendince görür. Tarihçi başka, coğrafyacı başka, turizmci başka, asker başka, öğretmen bambaşka bir gözle görür ve kendi bakış açısıyla yazmak ister.
Ama bir yazar-edebiyatçı, kendince bir duyarlıkla yaklaşır kentine. Çevresine gönül gözüyle bakar. Kendisini değişik insanların yerine koyar, onların yüreğiyle de hissetmeye çalışır, öylece yazar… Yazar yazdığı zaman, birçok kimse o yazıda kendi duygularını, düşünüp de söyleyemediklerini bulur. Kendisinden önce yazılmış olanları da anımsamak ister…
Bu düşünceden yola çıkarak, İstanbul’un kırk semti, kırk farklı edebiyatçı-yazar tarafından kaleme alındı. Okurla aynı zamanda buluşan bu kırk kitaplık dizi hem bir ilk olması hem de İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti’ne armağan olması açısından yüksek değer taşımaktadır.
Tam adı Mehmet Orhan Okay'dır. 26 Ocak 1931 tarihinde İstanbul, Balat'ta dünyaya geldi. Vefa Lisesi'ne gitti. Vefa Lisesi'nde o dönem Nurettin Topçu felsefe dersleri vermektedir. Okay, Topçu'nun talebesi olmuştur.
1955'te İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü ile Çapa Yüksek Öğretmen Okulu'nun Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü bitirdi. Aynı sene İstanbul Üniversitesi Edebiyat fakültesinin Arap-Fars Dilleri ve Edebiyatları (Şarkiyat) bölümünden de sertifika aldı. Artvin Lisesi'nde edebiyat öğretmeni olarak görev yapmaya başladı. Askerlik sonrası (yedek subay) Diyarbakır Lisesi'nde iki yıl çalıştı. Buradan sonra, Erzurum Atatürk Üniversitesi'ne Yeni Türk Edebiyatı alanında asistan olarak çalışmaya başladı. Atatürk Üniversitesi'nde1963'te doktor, 1975'te doçent, 1988'de profesör oldu. 1994'e kadar bu üniversitede, daha sonra Sakarya Üniversitesi'nde görev yaptı. 2010 yılında İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünün kurucu hocalarından biri olarak göreve başladı ve vefatına kadar bu üniversitede görev yaptı.
1996'da emekli olup hemen ardından Fatih Üniversitesi'nde öğretim üyesi ve Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi'nde redaktör olarak çalışmaya başladı.
İlk yazısını 1953'te Türk Sanatı'nda yayımladı. Daha sonra, İstanbul, Hareket Türk Dili, Türk Edebiyatı, Dergâh, Milli Kültür, Türk Kültürü, Türk Yurdu, Zaman ve başka dergi ve gazetelerde yazıları yayımlandı.
Orhan Okay, Kocaeli Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü hocalarından Doç. Dr. Fuad Okay'ın babasıdır.
13 Ocak 2017 tarihinde, kitaplığından bir kitap almak için uzanırken dengesini kaybederek ve kalbinin durmasıyla 86 yaşında hayatını kaybetti.