Kuruluş: Mekteb-i Sultani’den Galatasaray Spor Kulübü’ne Türkiye’de Futbolun Erken Çağı

by Melih Şabanoğlu

Osmanlı Türkiye’sine futbol nasıl geldi?
Ali Sami Yen ilk hangi maçı izledi de futbolla tanıştı?
Hangi top?
Oyunun kuralları ne?
Mekteb-i Sultani’de futbolun oynandığı ilk gün…
Brutal futbol! Yaralılar var…
Okulun camları kırılınca…
Bir kulüp doğuyor. Kurucular kim?
İstanbul Futbol Ligi’nin kuruluşu…
İlk formanın siparişi, ilk maçın ayrıntısı, ilk ismin hikâyesi ve ilk logonun ortaya çıkışı…
Galatasaray’ın ilk futbolcuları kimlerdi?
Takıma dair ilk fotoğraf karesi…
Kuruluş, spor tarihine, ama özellikle de Galatasaray’ın tarihine ömrünü adayan araştırmacı-yazar Melih Şabanoğlu’nun yıllarca süren çalışmalarının çok titiz bir ürünü. Türkçede bir benzerinin bulunmadığı bu hem çok ciddi hem çok eğlenceli kitap, yazarın Osmanlıca, Fransızca, İngilizce basılı yayınların yanı sıra şahsi mektuplardan, arşiv belgelerinden, dönemin insanlarının hatıratı ve sözlü tarih çalışmalarından elde ettiği bilgilerden derlenerek ortaya çıktı. Başta “Galatasaray ne zaman, nasıl ve kimler tarafından kuruldu?” sorusu gelmek üzere, okurlar, Galatasaray Spor Kulübü’nün kuruluş tarihine ve Türkiye’de futbolun erken çağına ilişkin merak ettikleri tüm soruların en doğru cevabına bu kitapla ulaşacak.

368 pages, Paperback

First published January 1, 2018

Reviews

[İlkim · Rating 5 out of 5]

Futbol tarihi ve Galatasaray'ın başlangıcını anlatan ilgi çekici bir çalışma.

[Efrahim · Rating 5 out of 5]

Genellikle bugünden geriye bakılarak ve dolayısıyla da efsaneleştirilerek yazılan kitapların domine ettiği kulüp tarihçiliğinde istisnai yer edinebilecek düzeyde titiz ve objektif bir çalışma. Melih Şabanoğlu'nun son dönemde Evrensel gazetesinde yazdığı maç yazılarından ne kadar detaycı ve titiz bir yazar olduğunu sezebiliyordum ancak bu kitabı okuyunca bu konuda emin oldum. Özellikle Ali Sami Bey gibi efsane figürlerin demeçlerini ve anılarını bile baştan tümüyle doğru kabul etmemiş, hem dönemin basınıyla hem de başka isimlerin hatıralarıyla karşılaştırmalı bir şekilde bakarak onları deşmiş kitap boyunca.
Bu kadar derinlikli bir kazma faaliyetine rağmen, belge yetersizliği dolayısıyla ele alınan dönemin futbolunda birçok nokta karanlıkta kalmış maalesef. Şabanoğlu bu noktalarda da açık yüreklilikle bu konularda ancak tahmin yürütülebileceğini, kesin bir yargıya varılamayacağını belirtmiş.
Kitabın bazı bölümlerinde, yıllardır anlatılagelen ve artık kabul edilmiş yanlış klişe bilgilerle de didişmiş Şabanoğlu. Mesela 2. Abdülhamid döneminde Müslümanların futbol oynamasının yasak olduğu ve bu nedenle de Galatasaray kulübünün kurulmasının istibdat rejimine karşı başkaldırı sayılması gerektiği yönünde bilinen anlatıyı net bir şekilde yıkıyor. Rejim tarafından yönetilen bir tür izleme ve kontrol faaliyeti olmasına rağmen kulübün kuruluşunun kamuya açık ve şeffaf bir şekilde gerçekleştiğini net bir şekilde ortaya koyuyor. Yine başka bir örnek; kulübün ikinci forma renginin sarı-lacivert değil de sarı-siyah olduğu, formanın sipariş edildiği İngiliz firmasının kataloğu üzerinden belgeleniyor. Kulübün kurulmasına bir Edebiyat dersinde karar verildiği ve bu dersin de 1905 yılında gerçekleştiği yönünde anlatılan efsane de Şabanoğlu'nun titiz çalışmasıyla yerle bir olmuş.