Pushpadaah

by Rajnikumar Pandya

Story of an Indo-American family. Divorce of a couple and its effect on the entire family.

456 pages, Paperback

First published December 1, 1995

Reviews

[Manisha · Rating 4 out of 5]

માતા-પિતાના ડિવોર્સની સંતાનો પર પડતી અસરો વિષે ઘણું લખાયું છે. પણ આ કથા જુદી એટલા માટે છે કે જયારે માતા પોતે બાળકોનો ઉપયોગ અન્યોને પજવવા કરે, ત્યારે આખીયે પરિસ્થિતિ કેવી ગૂંચવાઈ જાય એનું સચોટ નિરૂપણ લેખકે આ કથામાં કર્યું છે. કોઈ સ્ત્રી કેટલા નીચા સ્તરે ઉતરી શકે અને પોતાના સ્વાર્થ માટે પોતાના જ પતિ અને બાળકોને કેટલું હેરાન કરી શકે એ ચારુના પાત્ર દ્વારા સમજાય છે. માનવામાં ન આવે, પણ આ નવલકથા સત્યઘટના પર આધારિત છે એની ચોખવટ પહેલેથી જ લેખકે કરી છે એટલે આ વાત માન્યા વગર છૂટકો જ નથી. ચારુથી તદ્દન વિરુદ્ધ માનસિકતાવાળું પાત્ર એટલે એના સસરા શાંતિભાઈ. એમના પાત્ર પરથી ધડો લેવા જેવો છે કે ભલમનસાઈ એટલી પણ ન હોવી જોઈએ કે સામેવાળો સતત એનો ફાયદો ઉઠાવતો રહે. સાથે સાથે પારિવારિક સંસ્કારોની અસર કેટલી હદે થતી હોય છે એ પણ સમજાયું. સંતાનના જીવનસાથીની પસંદગી વખતે સામા પરિવારની ખાનદાની અને સંસ્કારો પર વડીલો દ્વારા ભાર કેમ અપાય છે એ આ વાર્તા દ્વારા સમજાઈ ગયું. કાદવમાં કમળ ઊગવું એ અપવાદરૂપ ઘટના જ ગણી શકાય. બાકી કાદવમાંથી ઊંચકેલી વસ્તુ પોતાની જોડે એ કાદવ લઇ જ આવે અને એને ઝાલનાર પણ એ કાદવના અંશોથી ખરડાઈ જ જાય.
અંતભાગે વાર્તા થોડી એકધારી લાગી અને કોઈ ચોક્કસ અંત ના આવ્યો એટલે થોડું અધૂરું અને કંઈક ખૂટતું હોવાની લાગણી થઇ. જોકે એકાદવાર વાંચવી ગમે એવી નવલકથા તો ખરી જ.

[Shashvat Dixit · Rating 5 out of 5]

માતા પિતા જ્યારે ડિવોર્સનો નિર્ણય લે તેના પછી તેમના બાળકો પર થતી અસર દર્શાવતી સત્યકથા. નાના બાળકો પર થતી અસર અને ખાસ કરીને માતા કે પિતામાંથી કોઈ એક વ્યક્તિ એ કુમળા બાળકોને હથિયાર તરીકે વાપરે ત્યારે પરિવાર અને સમાજમાં શું બની શકે એ દર્શાવતી નવલકથા. કોઈ સ્ત્રી અને એક માતા કઈ હદ સુધી નીચી જઈ શકે એ આ વાંચો ત્યારે વિશ્વાસ ન થાય એમ બને પણ આવી ઘટનાઓ બને છે એટલે જ નવલકથા રૂપે સત્ય બહાર આવે છે. એ દરેક પાત્રને યોગ્ય ન્યાય આપ્યો છે. કેટલાક વાંચકોને એક તરફી પક્ષપાતી વાર્તા લાગી શકે પણ અંતે લેખકે આ ઘટનામાં જે સત્ય છે એ જ બતાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. શાંતિલાલનું પાત્ર જેવા વ્યક્તિઓ મળવા ખુબજ અઘરા છે આ સમયમાં. અતિ ઉદારવાદી, અતિ સકારાત્મક અતિ વિશ્વાસનું પરિણામ શું આવે એ આજ કાલ સહુ જાણે જ છે. અંત ભલે અપૂર્ણ છે પણ આ અપૂર્ણતામાં પણ પૂર્ણતા છે. રજનીકુમાર પંડ્યાએ કથા વસ્તુ ને પોતાના શબ્દો આપીને યોગ્ય ન્યાય આપ્યો છે.