Door jouw ogen

by Hans Fiers

Driek brengt het grootste deel van zijn jeugd moederloos door op de Limburgse fruitboerderij van zijn hardvochtige vader. Over de dood van zijn moeder wordt niet gepraat. Driek weet maar één ding: ze stierf door toedoen van een Duitse seizoenarbeider. Wanneer ook de verdwijning van zijn oudere zus in dezelfde richting wijst en in augustus 1914 het nieuws van de Duitse inval zich bewaarheidt, ziet hij een uitgelezen kans. Eindelijk vergelding voor het verdriet waarmee hij is opgegroeid.

306 pages, Paperback

First published February 1, 2019

Reviews

[Floor tussendeboeken · Rating 3 out of 5]

Ik las dit boek op aanraden van Anoeska. Daar ik vooral veel over de Tweede Wereldoorlog lees, vond ik het wel eens tijd om een boek dat zich afspeelt tijdens de Eerste Wereldoorlog op te pakken.

Dit boek is echter meer dan een verhaal over de Eerste Wereldoorlog; het gaat over een uit elkaar gevallen gezin, huiselijk geweld (zowel fysiek als mentaal) en wraak op basis van jarenlange leugens. Het is een duister verhaal en Hans Fiers schuwt niet voor expliciete scènes.

Toch wist dit boek me niet te overtuigen. De schrijfstijl lag me niet. Het voelde allemaal iets te gemaakt, alsof er moeite voor was gedaan het zo Nederlands mogelijk te maken met hier en daar een Vlaamse uitdrukking, in plaats van dat het echt Vlaams aanvoelde. Kan aan mij liggen natuurlijk, maar ik merkte wel dat ik daardoor moeite had met me inleven in het hoofdpersonage en dat het verhaal me minder raakte dan ik had gehoopt.

Het is niet een verhaal dat mij persoonlijk lang zal bijblijven, maar het is wel een goed beginpunt als je op zoek bent naar boeken over de Eerste Wereldoorlog.

[Anoeska Nossol · Rating 5 out of 5]

Wat een prachtig boek! Historische romans zijn voor mij vaak niet ontspannend. Als grote geschiedenisliefhebber en cultuur studente, zijn deze boeken vaak een spelletje: 'zoek de fouten'. Historische fouten komen heel vaak voor in dit genre door slecht onderzoek of geen kennis over het onderwerp.
Wereldoorlog I is niet mijn grootste interesse, noch is mijn kennis hiervan het grootste. Al denk ik dat zelfs de grotere kenners in dit boek geen fouten zullen ontdekken. De voornaamste voorwaarde voor een historische roman is in dit boek zeker een fout. Het klopt. Op elk vlak.
Hierdoor bewonder ik deze auteur van harte. Je merkt dat hij een verhaal wilde vertellen omdat hij een boodschap over wilde brengen. De auteur wil jou als lezer vertellen over het leven van die tijd. Al ligt de focus ook op onderwerpen die de dag van vandaag aan bod zouden kunnen komen. Dat vond ik hartverwarmend. Mijn geschiedenishart was ook gerustgesteld en zo ontzettend dankbaar voor dit fantastische boek.

Wat dit boek zo uniek maakt is dat je als lezer volledig mee kan leven met de hoofdpersoon. Zelfs wanneer je vaak meer weet dan Driek, slaag je er toch nog in om al zijn emoties mee te beleven. Er waren zeer veel stukken die me naar de keel grepen.
Het is ook een emotioneel boek. Niet enkel is een oorlog een zeer gevoelig onderwerp, de auteur vertelt meer dan dat. We hebben allemaal onze 'veldslagen' in het leven en dat weerspiegeld dit verhaal zeer zeker. Het einde was voor mij ook het bewijs dat deze historische roman niet gewoon maar geschiedenis wilde delen.
Er zijn zeer zeker traantjes gevallen en ik heb ook momenten gekend waar ik met een grijns op mijn gezicht zat te lezen. Het is oprecht een achtbaan waar je op zit, maar zo is het leven nu eenmaal.

Er zijn verschillende perspectieven aanwezig in het verhaal: Driek en dan zijn zus. In deel twee krijgen we veel minder het perspectief van de zus aan bod. Dat vond ik een beetje jammer want ze was een zeer karaktervol personage.
Elk personage is zeer uniek. Hier en daar gelijkenissen omdat het toch over familie gaat. Het was mooi om te zien hoe Driek er alles aan deed om niet zoals zijn vader te worden, en dat eigenlijk voor een stukje toch al was.
Je kon ook wel verschillende eigenschappen per personage plaatsen. Het viel mij op dat er veel volle karakters zaten onder de nevenfiguren. Ontzettend aangenaam ook want hierdoor voelde het verhaal veel rijker dan die 300 pagina's.
Driek is een personage met veel kanten. Ik denk dat zijn meest memorabele moment is wanneer hij tijdens een test besluit om modder te maken met zijn eigen urine. Het was uiteraard bittere ernst, maar ik heb me er rot mee gelachen.

Op vlak van setting verdient deze auteur ook zeker een pluim. Het begin van de twintigste eeuw wordt zeer mooi uitgebeeld in dit boek. Zelfs de stukken tijdens de veldslagen waren heel mooi aangekleed.
Die setting zorgde er uiteraard voor dat de sfeer van het verhaal ook goed zat. Anders zou het nooit zo'n emotioneel boek geworden zijn. Voornamelijk die 'lege kamer' kreeg in de loop van het verhaal een heel donkere en speciale sfeer. Terwijl het simpelweg om een slaapkamer ging. De auteur wist dit zeer mooi aan te kaarten.

De schrijfstijl is zeer vlot en toegankelijk voor een historische roman. Het is geschreven met een zekere zachtheid. Kort maar krachtig. Terwijl je in het genre weleens merkt dat er veel metaforisch gehanteerd wordt.
Ik vond het soms wat lastig dat niet alle talen vertaald werden. Het gaat nu maar over Frans en Duits, maar ik kan me voorstellen dat door enkele lezers dit als onaangenaam ervaren kan worden. Wat mij wel opviel was dat Driek van gebrekkig Duits naar een vlotte mond leek te gaan. Waardoor ik niet goed begreep hoe het kon. Er is wel een gedeelte in het verhaal dat de verklaring zou kunnen bieden, maar dat wordt niet echt vermeld.
Wat ik zeker een meerwaarde vond was dat er op een bepaald moment ook een soort artikel geplaatst werd met de schrijfstijl die toen gehanteerd werd. Zeer bijzonder. Dat bracht toch net de geschiedenis een stukje dichterbij.

Ik heb zo ontzettend genoten van dit boek. Het idee dat ik het nooit meer voor de eerste maal zal kunnen lezen, breekt mijn hart.
Dit is oprecht een boek dat ik iedereen kan aanraden. Zeker als je op zoek bent naar een historische roman waarin de feiten kloppen en die je oprecht meeneemt.

[Nathalie · Rating 4 out of 5]

De Vlaming Hans Fiers kreeg in 2007 de schrijfkoorts te pakken bij het zien van een aangrijpende foto uit de Grote Oorlog: drie Duitse soldaten bevrijdden een Belgische soldaat uit een bomkrater. Hij debuteerde onlangs met Door jouw ogen waarin de Eerste Wereldoorlog en de ontmenselijking van diegenen die er aan meedoen de belangrijkste thema's zijn. Ook generationeel geweld, geweld overgedragen tussen generaties o.a. door liefdeloze relaties, is een belangrijk thema uit dit boek.

Driek groeit op enkele decennia voordat de Eerste Wereldoorlog uitbreekt, in een Limburgs dorpje in de Voerstreek vlakbij de grens met Duitsland, en wordt grotendeels moederloos en met strenge hand door zijn gewelddadige vader opgevoed. De streek is gekend voor de vele fruitboomgaarden, zijn vader Achiel heeft er een fruitboerderij en doet er beroep op Duitse seizoenarbeiders voor de oogst. Het heden is eigenlijk het jaar 1914; door flashbacks in het eerste deel komen we meer over Drieks kindertijd te weten, evenals hoe zijn moeder echt is overleden. Zijn vader beschuldigt hiervan een Duitse plukker, en ook dat zijn oudere zus verdwijnt, zou een van hen op zijn geweten hebben.

Zo wordt Driek al jong opgevoed met wraakgevoelens tegenover de ‘Duitsers’. Toch stelt hij door financiële problemen nog een ploeg in opdracht van de Duitse fruitopkopers tewerk op zijn boerderij aan het begin van dit verhaal. Als dan blijkt dat de opzichter een van de arbeiders is geweest op hetzelfde moment van zijn moeders dood, jut zijn vader hem tegen deze man op en laat hij deze vervangen door andere arbeiders.

Dan wordt het augustus 1914 en valt het Duitse leger onder aanvoeren van de keizer België binnen om naar Frankrijk te trekken. Hoewel deze aanval gedurende vier jaar in de loopgraven in de Westhoek zal verzanden, hebben de Duitse troepen eerst nog af te rekenen met het verzet in Limburg en omstreken. Driek ziet zijn kans schoon, uit vergeldingsdrang sluit hij zich vrijwillig aan bij het Belgische leger.

Fiers zet hier een mooie oorlogsroman annex familiedrama neer. Ook al weet je als lezer al snel hoe een en ander is verlopen van in het begin, is het toch een boek dat je meesleept en steeds verder wil blijven lezen. Ook de vlotte schrijfstijl nodigt hier zeker toe uit. De zware thema’s worden af en toe verlucht door wat humor die ook in dit boek wordt binnen gebracht. In het tweede deel komen er wel wat toevalligheden in voor die soms te mooi lijken om waar te zijn en krijg je ook het verhaal te lezen dat je van in het begin al hoopte te lezen, zonder veel verrassingen dus. De personages zijn geschreven naar de normen en de waarden van het Vlaamse platteland in het begin van de 20ste eeuw. Al bij al heeft Fiers gedurende vier jaar aan een boek gewerkt dat een breed publiek kan aanspreken, met heel wat wetenswaardigheden en een levensles.

Deze recensie verscheen eerder als Hebban-recensie, zie: https://www.hebban.nl/recensies/natha... .

[Corry Clybouw · Rating 5 out of 5]

Een verhaal van wraak, maar ook van hoop. Een familie-epos, maar ook een oorlogsverhaal. Ook een verhaal van de zoektocht van een mens naar zichzelf. En bovenal, een meeslepend verhaal...

[Eva · Rating 5 out of 5]

Niet zomaar een historische roman, geen zoveelste oorlogsverhaal,... Dit boek is een diepmenselijke, innerlijke zoektocht van een jongeman die de pijn en verdriet van zijn jeugd wil verwerken, terwijl de eerste wereldoorlog vernieling en vernietiging zaait. Driek zet zich af tegen zijn hardvochtige vader, mist zijn moeder en zijn zus Adèle, zoekt vergelding en wraak.
Een tocht vol tastbare belevenissen die je als lezer meeneemt vanop een oervlaamse boerderij naar de modderige loopgraven. En met modderige loopgraven, besef ik hoeveel oneer ik het boek aandoe door in elke zinnen de sfeer op te roepen... Als je het leest, voel je je 100% een met Driek en zijn belevenissen. Als je bij de Ijzer komt, brengen de zintuigelijke beschrijvingen de modder, het bloed, de viezigheid, de oorlogsgruwel tot vlakbij je.
En laat dit je alsjeblieft niet afschrikken, met zelfde intensiteit beleef je de mooie momenten, zijn eerste verliefdheid, zijn oprechte warme liefde voor zijn moeder en zus. Tijdens de leestijd (en ik ben boos dat ik veel te snel gelezen heb) zal je luidop lachen, en de tranen voelen prikken tot je ze niet meer kan tegenhouden...
Een van die boeken die je als een deken om je heen kan slaan, terwijl je je langzaam opgaat in het verhaal. Een prachtboek vol levensechte emoties, en zachtgeschilderde beelden en een heel mooi plot.

[Sandra Vdplaats · Rating 4 out of 5]

'War's a joke for you and me, while we know such dreams are true.'
door Sandra 16 uur geleden +1
Hans Fiers studeerde toegepaste taalkunde aan de Hoge School voor Tolken & Vertalers. In 2007 besloot hij, naar aanleiding van een foto uit de Groote Oorlog een roman te schrijven. Door jouw ogen is zijn debuutroman.

‘dat bevalt mij eigenlijk aan deze fantastische oorlog, dat die helemaal geen ‘zin’ lijkt te hebben, schreef Hermann Hesse in december 1914, vijf maanden nadat de eerste wereldoorlog was uitgebroken. En hij stond niet alleen in zijn geestdrift: duizenden van Europa’s meest vooraanstaande kunstenaars, schrijvers en wetenschappers waren euforisch toen de oorlog uitbrak. Hoe konden zoveel intelligente, vooruitstrevende en sociaal geëngageerde mannen en vrouwen veranderen in militante, oorlogsverheerlijkende radicalen, waaronder Sir Conan Doyle, Hesse, Sigmund Freud en H.G. Wells.
Dat mannen ook een andere motivatie hadden om deel te nemen, is te lezen in Door Jouw Ogen..

Protagonist Driek, die samen met zus Adele op een fruitboerderij in het Belgisch Limburg opgroeit, weet al sinds zijn jonge jaren, dat zijn moeder door toedoen van een Duitse seizoenarbeider is omgekomen. Waar er van zijn zus Adele is geworden, weet hij niet. Ze was jaren na de dood van hun moeder de spil in het gezin, tot ze op een dag spoorloos verdween. Ze liet slechts een kattebelletje achter met de boodschap dat ze hem snel zou komen halen, en alles zou uitleggen. Driek wacht en hoopt, maar Adele komt niet terug.

Als de eerste wereldoorlog uitbreekt en de Duitsers in oktober 1914 Gent binnenvallen, weet Driek wat hem de doen staat: hij neemt dienst om zo de dood van zijn moeder te wreken, ‘Een mof voor iedere moederloze dag in zijn leven.’

De roman is opgedeeld in twee delen, het eerste deel gaat daarbij vooral in op het opgroeien van Driek en Adele op de boerderij en de disfunctionele relatie met hun dominerende vader. Het tweede deel van de roman vangt aan bij de Slag op de Ijzer (18 oktober 1914 t/m 31 oktober 1914).

Het eerste deel van de roman geeft een mooi tijdsbeeld van het Vlaamse land. Persoonlijk kon de start van de roman mij niet echt boeien. Het verhaal, gelijk het leven toentertijd, meandert rustig voort, om in het tweede deel van de roman duidelijk in een versnelling te geraken. In Fier’s roman is het tweede deel sterker, rauwer, en volwassener. Het eerste deel had qua opzet en verhaal wat mij betreft wat ingekort kunnen worden, het tweede deel had wat mij betreft een stuk langer en uitgebreider gekund. Sommige personages kwamen vooral in de aanzet van het eerste deel hier en daar wat cliché over, in het tweede deel aan het front heeft de schrijver gelukkig voor een andere aanpak gekozen, en wint de roman aan diepgang en is er plek voor bittere, rauwe emotie, met schier heftige beschrijvingen van de doodstrijd aan beide kanten.

De roman kenmerkt zich door veel beeldspraak, en filmische en zeer realistische beschrijvingen.
Qua opbouw doet de roman enigszins denken aan Brijs zijn roman – Post voor mevrouw Bromley, waarbij het eerste deel van de roman zich ‘thuis’ afspeelt, en het tweede deel ‘aan het front.’

Waar Brijs’ een oorlogsroman pur sang is, is het Fiers gelukt om een extra draad aan het verhaal toe te voegen.
Het tweede deel van de roman sprak mij het meest aan, en krijgt van mij vijf sterren. Het eerste deel vond ik wat te lang, en niet pakkend genoeg, met wat platte karakterbeschrijvingen en kreeg van mij vier sterren, daarom **** (vier) sterren voor deze roman.

‘Een prachtig debuut, over wraak, kwaad, trauma en de krachtige boodschap over de moed van vergeving.’

Tevens wil ik van deze gelegenheid gebruik maken om de auteur, Hans Fiers, hartelijk bedanken voor zijn bijdrage aan deze prachtige en boeiende leesclub. Waar ik geschiedkundig in het eerste deel van de roman regelmatig vastliep, reikte hij mij een helpende hand. Op iedere vraag kreeg ik terstond en zeer uitvoerig antwoord.
Dank u, en fijn om te vernemen dat u blijft schrijven. Ik zal uitkijken naar uw volgende roman!

[Wendy · Rating 3 out of 5]

In het eerste deel van dit boek wisselen de hoofdstukken af tussen 1894/1897-8 en 1914: Driek als kleine jongen, zich nog van geen kwaad bewust, en de wat oudere Driek, zoekend naar wraak.
In dit deel leer je de personages kennen, worden hun karakters geschetst, en worden een aantal belangrijke gebeurtenissen verteld. Dit gebeurt in een kabbelend tempo, wat ik goed vond passen bij het leven op de boerderij.

Deel twee speelt zich tijdens de oorlog af. Dit gaat echt over de oorlog zelf, maar ook Drieks wraakgevoelens krijgen hierin hun plaats, tot op een bepaald moment alles voor hem verandert.
Hans Fiers lijkt heel gedegen onderzoek te hebben gedaan naar wat de soldaten ter plaatste meemaakten, waardoor dit deel vrij waarheidsgetrouw overkomt, en je het gevoel hebt als het ware ook deels mee in de oorlog te zitten.
Toch vond ik dit het mindere deel, omdat het zich eenzijdiger afspeelt in de loopgraven. Op een gegeven moment had ik het daar wel ‘gezien’. Ik miste hier een deel gevoel, wat in het eerste deel meer aan bod komt, en wat uiteindelijk toch ook belangrijk is voor het hele verhaal en voor Drieks evolutie.

Door de schrijfstijl was ik meteen mee in het boek. Hans Fiers schrijft op een toegankelijke en vlotte manier, wat fijn leest. Zonder al te veel verrassingen in de taal, zonder dat zijn taal een goed gemiddelde oversteeg.
Enkel wat er met Adèle in 1897 gebeurt vond ik wat vergezocht. Ik had heel even het gevoel in een stationsromannetje beland te zijn, en vind dat hoofdstuk dan ook niet passen in de rest van het boek. Ik vind het te ongeloofwaardig en te overdreven beschreven, en echt een stijlbreuk met de rest van het boek.

De deus ex machina die op een gegeven moment opduikt is aan de ene kant vergezocht, ik had liever gezien dat de twee elkaar op een geloofwaardigere manier waren tegengekomen. Aan de andere kant maakt dat het verhaal mooi rond, en kan er zo een passend einde voor het boek komen. Jammer genoeg kwam dit einde ineens wel heel erg snel, en was het dan ook plots helemaal gedaan.

Driek is met stip het meest en best uitgewerkte karakter. Je gaat echt mee in zijn evolutie, die goed beschreven is. De andere karakters hadden wat mij betreft iets meer uitgewerkt mogen zijn, net zoals bepaalde gebeurtenissen (maar schrijven is keuzes maken). Echt sympathie kon ik voor geen enkel personage opbrengen, maar dit stoorde tegelijkertijd niet bij het lezen. De karakters zijn waarschijnlijk wel kenmerkend voor de tijdsgeest van de periode.

Een vrij goed boek, dat ik zeker graag gelezen heb. Daardoor krijgt het van mij 3,5 sterren, die ik helaas naar beneden heb afgerond. De reden hiervoor is dat net niet genoeg werd meegesleept, en omdat er toch wel wat clichés in zaten, en een aantal elementen die me toch wat stoorden (zoals de 2 cruciale ontmoetingen).

Met dank aan Hebban voor het gewonnen exemplaar en het mogen deelnemen aan de leesclub.

[Gertjan · Rating 1 out of 5]

Het boek valt tegen, het is moeilijk om in het verhaal te geraken. Zeker het eerste deel is eerder aan de saaie, inspiratieloze kant. De personages hebben weinig diepgang en het verhaal op zich is redelijk voorspelbaar. Het mist duidelijk een krachtig einde, ondanks de zeer lange en trage opbouw. Op de kaft staat dat Hans er zeer lang heeft aan gewerkt, wat mooi is, maar ik had er meer van verwacht!

[Veerle De Bock · Rating 3 out of 5]

De korte inhoud werd hier op andere plaatsen al beschreven. De meeste recensies zijn positief, maar ik geraakte niet in dit verhaal. De personages leken mij ook niet zo heel echt, waardoor ik moeilijk met hen kon meeleven. Misschien bevatte deze roman voor mij wat te veel clichés of toevalligheden?

[Florien · Rating 5 out of 5]

Prachtig. Van begin tot einde.

[Karla De Greeve · Rating 4 out of 5]

"Hij wist eigenlijk niet meer zo goed hoe ze er precies uitzag. Alleen die ogen. Die vreemde ogen van haar. Zomerblauw met die oranje vlammen rond het donkere cirkeltje."

Hans Fiers (1965) kreeg de schrijfmicrobe te pakken dankzij een foto uit de Grote Oorlog waarop te zien is hoe drie Duitse soldaten een vijand bevrijden uit een bomkrater. Zo lezen we het op de achterflap van Door jouw ogen, zijn debuutroman.

We maken een sprong in de tijd naar een klein dorpje in de Voerstreek. We noteren 1893. Het leven op de boerderij is geen pretje voor de kleine Driek en zijn grote zus Adèle. Hun moeder is overleden en van hun hardvochtige vader Achiel moeten ze niet veel liefde verwachten. In 1898 verdwijnt ook Adèle plotseling. Driek blijft alleen achter met zijn vader, hij groeit verder op en spreken over zijn moeder of Adèle is taboe. Hij vangt enkel op dat een Duitse seizoensarbeider verantwoordelijk zou zijn voor zowel de dood van zijn moeder als de verdwijning van zijn zus. In 1914 breekt de oorlog uit en Driek is klaar om wraak te nemen.

De auteur bouwt spanning op door zijn verhaal te vertellen met sprongen in de tijd en wisselend perspectief. In het eerste deel gaat het over de periode tussen 1893 en 1914. We komen te weten wat er precies gebeurd is met de moeder en leren ook Adèle beter kennen. In het tweede deel zitten we midden in de oorlog en gaat het vooral om de "coming of age" van Driek. Komt hij los van het opgedrongen vijandbeeld?

Hans Fiers brengt de personages met een grote empathie tot leven. Voor karikaturen is geen plaats, niemand is 100% goed of slecht. Ieder mens is getekend door het leven en sleurt een eigen rugzakje mee met ervaringen uit het verleden. De figuren blijven niet statisch maar maken allemaal een ontwikkeling door, komen tot nieuwe inzichten. Dit zien we in de eerste plaats bij Driek, maar ook in de tragiek van vader Achiel. De vrouwelijke personages fungeren daarbij als katalysator, bereiden als het ware de weg naar hun loutering.

Door de opbouw maakt de auteur er een pageturner van en tegelijk ontpopt hij zich als een echte vertelkunstenaar. De taal is zintuiglijk, met krachtige beelden, waarbij hij vaak speelt met lichtinvallen. Ook de kleuren, geuren en smaken kruipen onder de huid van de lezer en geven het verhaal een broeierige intensiteit.

"Ze had zich erover verwonderd hoe iemand tijdens één kortstondige ontmoeting zo diep kon doordringen, als een visharpoen met weerhaken die je moest laten zitten om jezelf niet nog meer te verwonden."

De roman is gelukkig ook niet gespeend van een vleugje humor hier en daar (zie de passages met de postbode en de camouflageoefening). Dit als tegengif voor de gruwel van de loopgraven, daaraan wennen lukt wellicht nooit, hoe vaak je er ook al over gelezen hebt.

"Hun opgezwollen lichamen lagen in belachelijke houdingen in de stinkende modderpoel tussen de IJzer en de berm. Een vier kilometer brede en een veelvoud daarvan lange brij van slijk, bloed en stront. Wie van de overgeblevenen de krankzinnigheid niet nabij was, had door het voortdurende geflirt met de dood een diepe kuil gemaakt en daarin zijn gevoelens begraven. Je werd gek of compleet los van gevoel."

"Door jouw ogen" is een ijzersterke debuutroman met een krachtige vredesboodschap. De roep naar liefde en menselijkheid grijpt naar de keel. Hans Fiers is een auteur om verder in de gaten te houden.

Deze recensie is het resultaat van mijn deelname aan een leesclub op Hebban.