Niemand wil ze hebben: Europa en zijn vluchtelingen

by Linda Polman

Het verhaal van Linda Polman over het Europese 'vluchtelingenmanagement' begint in de zomer van 1938 in het statige Franse kuuroord Evian, bij de eerste internationale top over de vluchtelingencrisis in Europa. Het aantal Joden dat uit nazi-gebied probeerde te ontkomen was geëxplodeerd: er waren dringend opvangplaatsen nodig. Alle argumenten van West-Europese regeringen om de vluchtelingen níét binnen te laten waren dezelfde als nu: de 'migranten' zouden niet stroken met nationale normen en waarden, banen en huizen willen afpakken en de cohesie in de samenleving bedreigen. Het enige wat de conferentie opleverde was de hoon van nazi-Duitsland: 'Niemand wil ze hebben' kopte een Duitse krant triomfantelijk.

Polman onderzoekt de ontwikkeling van het Europese vluchtelingenbeleid sinds 1938. De reis gaat van Evian, naar de na-oorlogse kampen in West-Europa voor vluchtelingen vanachter het IJzeren Gordijn, via de 'veilige enclaves' op de Balkan in de jaren negentig, naar de megavluchtelingenkampen op het Afrikaanse continent, waar de UNHCR Europa's 'containmentbeleid' implementeert, het 'inkapselen' van het vluchtelingenprobleem. De reis eindigt op het Griekse Lesbos, het epicentrum van de grootste Europese vluchtelingencrisis sinds 1938.
Wat is er terechtgekomen van de belofte van 'nooit meer' waarop het VN-vluchtelingenverdrag in 1951 was gebaseerd? Tachtig jaar Europees vluchtelingenbeleid en nog steeds wil niemand ze hebben.

Genres: Nonfiction, History, Society

280 pages, Paperback

First published February 22, 2019

Reviews

[Truusje Truffel · Rating 4 out of 5]

Europa en zijn vluchtelingen

Met 'Niemand wil ze hebben' schreef Linda Polman een boek met uiterst urgente strekking. Het is een zeer leesbaar relaas over het vluchtelingenbeleid en met name over die in Europa. Leuke of ontspannende lectuur is het niet te noemen. Het is het resultaat van onderzoek en de bevindingen van de auteur. Wanneer je alles, wat zo geconcentreerd tussen de kaften is gedrukt, in ogenschouw neemt is het veel, heel veel ellende bij elkaar.

Van het vluchtelingenbeleid bakt Europa heden ten dage nog steeds niet zoveel. Polman stelt dit aan de kaak en steekt meteen van wal, benoemd veel precaire punten en neemt geen blad voor de mond, deelt links en rechts behoorlijk venijnige sneren uit. En terecht!!!

Ze begint haar relaas met de internationale conferentie van 1939 over de Europese vluchtelingencrisis in het Franse Evian. Door de dreiging in Duitsland en Oostenrijk ontvluchtten grote groepen Joden het land en er waren met spoed opvangplaatsen nodig. Nederland zou slechts als doorgangsland fungeren en wilde zekerheid dat de vluchtelingen binnen afzienbare tijd weer zouden vertrekken. Polman benoemt de angst voor een ongewenste 'aanzuigende werking'. Wanneer je één vluchteling 'over de dam' laat gaan, volgen er meer. Overzeese gebieden en kolonies werden voorgesteld, maar de ervaring leerde dat slechts enkelingen daar welkom waren en het schip rechtsomkeert moest maken, om uiteindelijk bij Rotterdam aan te meren. De Joden werden in opvangkamp Westerbork ondergebracht, maar de Duitsers namen het later in, de vluchtelingen werden gevangenen en afgevoerd naar vernietigingskampen.

Na de oorlog was het echter niet gedaan met het antisemitisme en het leven voor de Joden werd niet voor iedereen makkelijker. Er zijn vele gevallen bekend van mensen nog lang in de kampen moesten blijven, verwaarloosd werden en niets anders hadden dan hun gestreepte kleding en mondjesmaat voedsel, terwijl ze om hen heen zagen dat het de niet-Joden steeds beter verging. Hun huizen waren ingenomen, pogroms vingen weer aan en velen zijn door Stalin naar Siberië gedeporteerd.
Je zou zeggen dat Europa hiervan heeft geleerd, maar uit het verhaal van Polman blijkt het tegendeel.

'In 1972 [...] spoelden de eerste Haïtiaanse 'boat people' aan op de stranden van Florida. [...] Tussen 1972 en 1988 slaagden 40.000 tot 50.000 Haïtianen erin in bootjes Miami te bereiken. Minstens zoveel werden zodra ze Amerikaanse wateren bereikten, door de Amerikaanse kustwacht onderschept en terug naar Haïti gebracht.'

De oprichting van de EU bracht de vrees voor de open grenzen en voor de aanzuigende werking met zich mee. Van idee dat je vooral niet te vriendelijk moest zijn tegen vluchtelingen, waren ze sinds de Evian-conferentie ook nog niet verschoond.

Polman benoemt de zogenaamde 'veilige enclaves' die onder bescherming vallen van de VN-blauwhelmen. De UNHCR zorgt voor tenten, de WFP voor voedsel. Vluchtelingen worden op die manier 'netjes' in eigen land gehouden, maar zijn nog steeds omsingeld door oorlogsgeweld. De UNHCR is afhankelijk van donorlanden, maar wordt financieel aan banden gelegd. De vluchtelingen in een veilige enclave hebben echter geen recht op het aanvragen van een asielprocedure. Ze vallen niet onder het VN-vluchtelingenverdrag, omdat ze 'veilig' in eigen land verblijven.

'In januari 2017 verdronk een tweeëntwintigjarige Gambiaanse asielzoeker in het Canal Grande in Venetië terwijl omstanders en passagiers aan boord van een voorbijvarende rondvaartboot lachten en joelden en zijn sterven filmden met hun mobieltjes. Het was zelfmoord zeiden sommigen achteraf, maar niemand wist het zeker, want niemand kende hem persoonlijk.'

Verontrustend is de passage waarin Polman de houding beschrijft van de EU ten opzichte van landen waar vluchtelingen vandaan komen. Ze stelt dat de EU deals sluit met dergelijke landen en dat ze flink financieel gespekt worden als ze ervoor zorgdragen dat ze de vluchtelingenstroom richting Europa binnen de perken weten te houden. Hoogst dubieus is dat wel te noemen. En ondertussen zijn er in de meest riskante landen - denk aan Soedan, Libië, Marokko, Turkije - opvangkampen, zogenaamde 'verdwijngaten', te vinden waar vluchtelingen onder hoogst precaire en barbaarse omstandigheden verblijven, verwaarloosd, gemarteld, psychisch gebroken of vermoord worden.

'De route naar Europa is de dodelijkste van alle reizen die mensen moeten maken als ze niet de juiste stempels in hun paspoort hebben. In vergelijking is de weg voor vluchtelingen en migranten naar de VS kinderspel, met op de grens met Mexico 'slechts' 10.000 doden in dezelfde periode. Terecht concludeerde de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties in 2018 over het Europese 'vluchtelingenmanagement' dat 'Europa een beleid heeft ontwikkeld dat impliciet of expliciet de dood accepteert als een effectief anti-immigratie-instrument'. Dat is een treurige constatering over een continent dat zich na de Tweede Wereldoorlog met 'nooit meer' voornam om een baken van beschaving voor de rest van de wereld te zijn.'

In een interview kreeg premier Rutte de vraag wat Europa moet doen met vluchtelingen vanuit het Libië van Khadaffi. Zijn antwoord was: opvang regelen in eigen land en wanneer ze alsnog op Europese bodem belanden vallen ze onder de verantwoordelijkheid van het land waar ze voet aan wal zetten. Op de opmerking dat het dan vrijwel zeker steeds Italië zou zijn die alle vluchtelingen op moest vangen, zei de premier: 'Tja, dat is gewoon pech voor hun. Landen hebben voor- en nadelen van hun ligging.'

Het relaas van Polmans onderzoek is helder en uitstekend gedocumenteerd. De boodschap en analyse maken het geheel overzichtelijk en begrijpbaar. Een heel herdere uiteenzetting, maar ik als leek, zal de politieke beweegredenen hieromtrent waarschijnlijk nooit helemaal kunnen begrijpen. De uitkomst van haar onderzoek zouden kamervragen moeten oproepen, zodat er gezocht gaat worden naar oplossingen om de vaak mensonterende omstandigheden van de vluchtelingen drastisch te verbeteren. Polman zelf geeft die oplossingen niet, maar wellicht is dat ook niet haar bedoeling geweest.

Dit boek zou op middelbare scholen gelezen en besproken moeten worden, om zodoende dieper op de gevolgen het migratiebeleid in te gaan.

Auteur

Linda Polman (1960) is onderzoeksjournalist en schrijver van boeken over humanitaire hulp en interventie. Eerder schreef ze 'De crisiskaravaan', 'K zag twee beren', 'Bot pippel' en 'De varende stad.

Titel: Niemand wil ze hebben
Auteur: Linda Polman
Pagina's: 279
ISBN: 9789491921537
Uitgeverij Jurgen Maas
Verschenen: februari 2019

[Nathalie · Rating 5 out of 5]

Linda Polman (1960) is een Nederlandse onderzoeksjournaliste en schrijfster over het terrein van humanitaire hulp en vredesinterventies. Ze schreef al eerder onder andere de boeken ‘k Zag twee beren (over de achterkant van de VN-missies) en De crisiskaravaan (over hoe grote hulporganisaties werken). Haar nieuwste boek is een echte eyeopener over Europa en zijn vluchtelingen, en zou verplichte kost moeten zijn voor studenten maar toch vooral voor onze politici.

Het boek vertrekt van de conferentie van Evian in 1938 vlak voor de Tweede Wereldoorlog die de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt had samengeroepen om de kwestie van de joodse vluchtelingen te bespreken, die door de Duitse regering ‘vriendelijk’ werden verzocht om te vertrekken. 32 landen kwamen toen samen waar na 9 dagen lang vergaderen alle landen (behalve de Dominicaanse republiek) beslisten dat ze er geen konden opnemen wegens redenen die nu nog heel actueel klinken: ze zouden gevaar opleveren voor de nationale veiligheid en samenhang, er zouden zich gevaarlijke criminelen tussen hen ophouden, ze zouden waarden en normen hebben die niet stroken met hun opvangland, banen afpakken en geld van de eigen ‘armlastigen’ en een van hen zou miljoenen meer vluchtelingen aanzuigen. Het is net een copy-paste van bepaalde stemmen van vandaag. Die conferentie leverde de hoon van nazi-Duitsland op, de artikels die erover verschenen in Britse tabloids en in een Duitse krant zouden niet door de beugel kunnen volgens de huisregels van deze eigenste website.

Na deze stevige introductie neemt Polman ons grotendeels chronologisch mee in oorlogen en conflicten die de wereld sindsdien hebben geteisterd, en hoe westerse landen altijd een rol hebben gespeeld in de oorzaken waarom nog steeds mensen oorlog en armoede ontvluchten en die er tegelijkertijd alles aan hebben gedaan tot nu toe om het vluchtelingenprobleem te ‘managen’ en deze vooral buiten ‘Fort Europa’ te houden. Ze legt uit hoe de UNHCR, het Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen (oftewel de Hoge Commissaris) van de VN is ontstaan in 1950 als bedelende organisatie en als speelbal van de politieke belangen van haar donorlanden, die haar voortdurend onderfinancieren en haar vooral inzetten voor haar containmentpolitiek. Die situatie van de UNHCR duurt volgens Polman nog steeds voort.

Na de Tweede Wereldoorlog begint de Koude Oorlog met de toenmalige Sovjet-Unie een doorslaggevende rol te spelen. Vluchtelingen uit communistische landen waren namelijk wél welkom in de westerse landen, ook vluchtelingen uit Cuba en Vietnam. Daartegenover stond dan weer een kleiner contingent Haïtiaanse vluchtelingen die wegvluchtten van het dictatorschap van de familie Duvalier dat op Haïti door zowel de Verenigde Staten als haar ex-kolonisator Frankrijk in stand werd gehouden. Bootvluchtelingen van dat eiland werden wél door de Amerikaanse grenscontrole teruggestuurd, wat de inwerkingstelling van de moeder van een reeks anti-migratiedeals betekende, het Haitian Migrant Interdiction Program. Die anti-migratiedeals begonnen Europese landen in de jaren tachtig te sluiten met dictaturen in Afrika. In ruil voor Europese hulp gingen Afrikaanse despoten meewerken aan het tegenhouden van migranten en vluchtelingen. Polman stelt dat landen met dictators en mensenrechtenschenders als Soedan en Libië vandaag de dag mee werken aan het ‘opvangen’ en tegenhouden van vluchtelingen in ruil voor veel Europees ontwikkelingsgeld die echter niet naar hun onmenselijke vluchtelingencentra gaan. De regionale ‘kampen’ die worden opgesteld in een aantal Afrikaanse landen en waar miljoenen vluchtelingen al jarenlang vastzitten noemt de schrijfster ‘verdwijngaten’ en ‘opbergplekken’, plaatsen waar mensen ophouden mens te zijn. De schrijfster eindigt haar relaas in het kamp Moria op het Griekse Lesbos dat sinds 2015 het grootste vluchtelingenkamp is van Europa waar in 2018 8.500 mensen vast zaten in onmenselijke toestanden, terwijl er slechts plek is voor 3.100 mensen. Slechts een paar Europese landen hervestigden een klein aandeel van de vluchtelingen uit Syrië, Eritrea, enz … die daar vast waren gelopen.

Polman schetst in dit boek helder en onverbiddelijk door welk creatief gekonkel en getouwtrek Europa vooral de migratie wil ‘managen’ en zijn immigratiecijfers zo laag mogelijk wil houden. Het boek is gebaseerd op haar bezoek aan onheilsplekken op diverse continenten waar vluchtelingen toegekomen zijn en samengepakt zitten in barre omstandigheden. Én ze is in de archieven gedoken. Zo kon ze de notulen nalezen van vergaderingen en conferenties waar lang geleden werd besproken hoe vluchtelingenstromen gemanaged kunnen worden. De Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties concludeerde in 2018 dat de EU ‘een beleid heeft ontwikkeld dat impliciet of expliciet de dood accepteert als een effectief anti-migratie instrument’. Zo eindigt dit boek, een eyeopener die je onthutst én kwaad achter laat.

Deze recensie verscheen eerder als Hebban-recensie, zie: https://www.hebban.nl/recensies/natha...

[Derk · Rating 4 out of 5]

Dit is een boek om nog lang over na te denken. Europa, niet als ideaal, maar als gebied met een heel hoog hek erom heen. Buurlanden die vluchtelingen moeten tegenhouden ten behoeve van onze welvaart. Dat alles in feiten en getallen verteld, met hier een daar een ironische opmerking.
Je begrijpt het allemaal beter.

[Klaas Bisschop · Rating 5 out of 5]

Dit boek schept orde in de losse feitjes die samen mijn kennis vormen over het fenomeen vluchtelingen. Het geeft de historische achtergronden, de bredere verbanden, diepere inzichten en een visie met oplossingen.

Polman vertelt de ontstaansgeschiedenis van het denken over en het behandelen van vluchtelingen vanaf WO II via Koude oorlog en dekolonisatie tot en met het heden, zoals verwoord in het VN-vluchtelingenverdrag. Ze leidt je een beetje in tot het jargon: DP’s, IDP’s, prima facie, refoulment. Ze geeft betekenis aan de vele instanties (IGCPR, IOM, MSF, UNHCR, WFP) die zich met vluchtelingen bemoeien door hun achtergrond, doelstellingen, bevoegdheden en wijze van financiering te geven. En hoe die financiering, of eigenlijk de financiers, invloed hebben op het opereren van die instanties.
Het boek laat ook zien hoe slap de grote invloedrijke landen (die de belangrijkste financiers zijn) optreden als dat optreden niet direct ook in hun eigen belang is. Het is verbijsterend te zien hoe groot de bedragen zijn die (vaak inefficiënt) besteed worden om vluchtelingen te weren. Het is schokkend te constateren dat het verkleinen van de veelal bescheiden budgetten voor ‘humanitaire’ voedsel- en/of noodhulp (met tot gevolg ondervoeding en soms zelf honger) bewust ingezet wordt als instrument om andere vluchtelingen af te schrikken.

In compacte hoofdstukken schets Polman hoe het vluchtelingen probleem in verschillende landen (Ethiopië, Somalië, de Maghreb, Libië, Soedan, Marokko, Turkije) ontstaan is en wat daarbij de rol van het westen is geweest. Hoe het westen, bij de bron, heeft bijgedragen aan het ontstaan van het probleem en hoe ze het nu, aan de monding, probeert tegen te houden. Tegenhouden, niet oplossen.

De auteur ziet dat de wereldbeeld vertroebelende geobsedeerdheid van de US met aanvankelijk communisme en later terreur, en de geobsedeerdheid van de EU met migratie, voorkomt dat deze partijen slagen in hun post WO II doel: ‘Dit nooit meer’.

En zo kon het gebeuren dat er rond 2015 zo’n 1,3 miljoen Syrische vluchtelingen naar Europa kwamen en Europa daar niets voor geregeld had, maar vooral ook: niets wilde regelen.
Polman stelt vast: ‘Als de achtentwintig EU-lidstaten die 1,3 miljoen mensen eerlijk verdeeld zou hebben, dan zouden ze ieder 46.500 mensen ontvangen hebben.’
Zoveel bezoekers verwerkt Madurodam elke maand.

[Fee · Rating 4 out of 5]

Los van de kritiek die ik heb op dit boek, denk ik dat dit een belangrijk boek is wat zoveel mogelijk mensen moeten lezen. Het is duidelijk uitgelegd en prikt goed door alledaagse leugens over het 'humaan' Europa heen. De informatie over hoe voedselhulp als oorlogswapen in wordt gezet was iets waar ik me nog niet van bewust was.

Wat mijn probleem wel is met dit boek is dat de auteur, ondanks wel bewust te zijn van de impact van woorden, in latere hoofdstukken wel nog het verschil tussen echtte vluchtelingen en 'illegalen'. Dit is j aanhaalt. Dit is juist een scheiding die we niet meer moeten maken, niemand is illegaal. Polman spreekt zich zelf ook uit tegen deze woordkeuze, maar gebruikt hem later dus zelf ook. Ook worden woorden gebruikt als 'buitenproptioneel geweld' als het om militaire interventies gaat, waarom zou een militaire interventie in een land ooit wel proportioneel zijn? Sommige passages hebben een toon alsof het geschreven is door een koloniale antropoloog.

De informatie is belangrijk, hierom toch vier sterren. Maar er had nog wel kritischer mogen worden omgegaan met taalgebruik.

[Mlie · Rating 4 out of 5]

Relevant en shockerend boek.

In de verklarende woordenlijst op het einde wordt de auteur een beetje ironisch (dat is ze de hele tijd al wel, maar toen viel het me echt op). Ik weet niet, ik denk dat het sterker was geweest als ze dat niet had gedaan. Nu kwam het niet helemaal ten goede aan het objectieve gevoel.
Ook had ik het tof geweest als ze mensen/verhalen had toegevoegd die hun best doen om dit probleem te verbeteren. Nu wordt eigenlijk alleen de negatieve kant belicht.

Buiten dat: ik denk dat je dit boek moet lezen. Het zal je een stuk beter helpen om het nieuws te begrijpen en het is gewoon shocking wat er allemaal gebeurt (en is gebeurd) in Europa wat betreft vluchtelingenbeleid.

[Janp · Rating 4 out of 5]

Erg sterk boek van Polman. Het lastige onderwerp van vluchtelingen/migranten wordt goed belicht vanuit historisch perspectief en de hedendaagse politieke situatie. Vooral de framing en retoriek omtrent vluchtelingen/migranten is al bijna een eeuw bijzonder belangrijk in het omgaan met mensen uit regio’s die daar om diverse redenen niet meer willen of kunnen zijn.

Het westen heeft zelf een sterke hand in de oorsprong van bepaalde migratie stromen. Oorlogen waarin gestreden wordt, regimes die gesteund worden, etc zorgen ervoor dat mensen weg willen uit hun thuisland. Maar als ze vervolgens aan de poorten van Europa staan dan wordt het lastig, voelen we ons bedreigd en worden alle registers open getrokken om mensen maar vooral buiten Europa te houden. Het vluchtelingen probleem is het probleem van het westen om de vluchtelingen weg te houden, niet het feit dat er vluchtelingen zijn die om legitieme redenen uit hun thuisland vertrokken zijn…

Hoewel de toon van Polman kritisch is wordt het nergens belerend of irritant. Nadeel vind ik wel dat het boek een zuiver constaterend en beschrijvend karakter heeft. Dus in het westen voelen we ons bedreigd door migratie, maar of dit al dan niet terecht is (of zou kunnen zijn) blijft onbelicht. Ook wordt er kritisch verslag gedaan van deals met louche regimes en regeringen en andere kwinkslagen van diverse organisaties maar wordt er nergens een alternatief aangeboden of op zijn minst naar gehint.

Hoe dan ook een zeer informatief en lezenswaardig boek wat de privileges van leven in het westen onderschrijft en doet laten beseffen, maar ook de duistere kant van ons bestaan en wat onze bestuurders hiervoor doen en laten laat inzien.

[Subvert · Rating 4 out of 5]

Goed leesbaar en een samenvatting van alles wat er mis gaat omtrent het migratiebeleid in de wereld. Veel dingen waren voor mij nieuw en nog erger dan ik dacht. Ik dacht eerder dat het migratiebeleid vroeger wel redelijk was, zeg maar zo in de jaren '70/'80, maar het schijnt altijd al verschrikkelijk te zijn geweest. Het is daarmee een niet al te optimistisch boek en dat is dan ook de niet al te positieve gedachte die er nu over heb; wtf doen we eraan en hoe kunnen we politieke druk uitoefenen op alle klootzakken in deze wereld zodat we een daadwerkelijk beleid omtrent migratie voor elkaar krijgen? Dit boek is niet erg hoopgevend en geeft voor die vraag weinig houvast.

[Teun Voost · Rating 4 out of 5]

Een ontzettend belangrijk en noodzakelijk boek. Eigenlijk zou de inhoud van dit boek op middelbare scholen besproken moeten worden.
Het is de donkere kant van het vluchtelingenverhaal... wat van zichzelf toch al niet zo vrolijk is. 'Donker', zowel onderbelicht als hetgeen-wat-je-liever-niet-wilt-weten.


Onderzoekers van Border Criminologies Unit van Oxford University:
"Het [Europa] is bereid elke morele en humanitaire prijs te betalen om vluchtelingen en migranten uit Europa te weren."

Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties 2018:
"Europa heeft een 'vluchtelingenmanagement' ontwikkeld dat impliciet of expliciet de dood accepteert als een effectief antimigratie-instrument."

[Roma · Rating 3 out of 5]

Inhoud van het boek is ontzettend interessant en relevant voor elke Europees burger.

De structuur is waardeloos. Hak op de tak. Onlogische hoofdstuk indeling. Om die reden heb ik in totaal drie kwart jaar erovef gedaan om het uit te lezen.

Erg jammer, want het is duidelijk dat Polman veel verstand van zaken heeft en goed ingelezen is. Het boek is echter een kwestie van door de bomen het bos niet meer zien, waardoor de inhoud niet goed tot recht komt.

[Ties Huis · Rating 3 out of 5]

Een goed overzicht van het (falend) Europees/internationaal migratiebeleid door de jaren heen. De schrijfster legt pijnlijk de gebreken van bestaande systemen bloot. De analyses zijn wat mij betreft wel wat kort door de bocht, en ik mis de ruimte voor alternatieve theorieën of twijfel. Toch zeer de moeite waard om dit confronterende boek te lezen!

[Addie Schulte · Rating 3 out of 5]

Ontluisterend en onthullend boek over migratie. Maar ook erg eenzijdig en selectief.

[Jan-Hendrik Berends · Rating 5 out of 5]

Het verdrietigste boek dat ik ooit gelezen heb.

[Sarah Mullié · Rating 5 out of 5]

Essentieel voor iedereen die iets wil weten van het Europees vluchtelingenbeleid nu en in de recente geschiedenis

[Tom Twigt · Rating 5 out of 5]

Geweldig boek dat haarfijn uitlegt hoe we als westen schijt hebben aan vluchtelingen en er alles aan doen om ze te onderdrukken

[Ann-Sophie Dupont · Rating 4 out of 5]

zware lectuur, met een knoop in mijn maag gelezen, maar veel bijgeleerd. De geschiedenis herhaalt zich. Niemand wil ze hebben...

[Tjeerd · Rating 3 out of 5]

Indrukwekkend boek, maar lastig te lezen. Boek geeft veel inzicht in het handelen (en falen) van Europese landen in het vluchtelingen- en noodhulpbeleid.

Weinig structuur in hoofdstukken. Het lijkt chronologisch opgebouwd, maar er staat veel door elkaar en wordt deels ook herhaald. Maakt het lezen lastig.

Lijkt soms eenzijdig geschreven, Europa heeft het fout gedaan, dat is wel duidelijk. Zou mooi zijn als ook werk beschreven hoe het beter zou kunnen. Zoiets had ik in het nawoord verwacht.

Sommige stukken kan ik me ook niet in vinden. Bijvoorbeeld de vergelijking tussen het aantal asielzoekers en bezoekers van Madurodam. De procedure die de verschillende groepen doorlopen is totaal verschillend en daarom niet te vergelijken. Of bijvoorbeeld de vergelijking tussen vluchtelingendoden bij Mexico/ VS en Europa. Europa is veel dodelijker. Suggestie wordt gewekt dat dit door beleid komt, maar er is een verschil in route (water/land).

Desondanks een aanrader.