Γιατί το άτομο εκδηλώνει μέσα στο πλήθος ιδιότητες που δεν εμφανίζει όταν είναι και δρα μόνο του;
Γιατί υπό την επίδραση της μάζας, για παράδειγμα, οι νοητικές του ικανότητες υποχωρούν, έχει ακραίες συναισθηματικές αντιδράσεις ή επιδεικνύει ανιδιοτέλεια και αυταπάρνηση;
Αυτό θεωρεί ο Φρόυντ ως το ουσιώδες ερώτημα μιας ψυχολογίας των μαζών. Και δεν ασχολείται μαζί του μόνο επειδή τα «μαζικά φαινόμενα» αρχίζουν να δεσπόζουν στην κοινωνία της εποχής του, ούτε επειδή στην ώριμη περίοδο της σκέψης του φιλοδοξεί να διαμορφώσει μιας ευρύτερη ανθρωπογνωστική προσέγγιση, πέρα από την παθολογία του μεμονωμένου ασθενούς. Γι' αυτόν, η ατομική ψυχολογία δεν μπορεί να υπάρξει ξεκομμένη από την επίδραση των άλλων· προέκυψε, σε τελική ανάλυση, από την ψυχολογία της μάζας.
Κάνοντας μια περιδιάβαση, λοιπόν, στις θεωρίες της εποχής του για το σχηματισμό της μάζας, ο Φρόυντ θα υποστηρίξει ότι ο σχηματισμός της οφείλεται πρωτίστως στις λιβιδινικές σχέσεις. Θα συνεχίσει, έτσι, τις παράτολμες εξορμήσεις του στην προϊστορία, όπου θα συναντήσει τον σχηματισμό της αρχέγονης μάζας και της πρωτόγονης ορδής, προκειμένου, με αφετηρία τον φόνο του αρχέγονου πατέρα, να εξηγήσει τις συναισθηματικές σχέσεις των ατόμων μεταξύ τους, αλλά και με τον ηγέτη.
Έννοιες όπως η ταύτιση, αλλά και μια νέα βαθμίδα του Εγώ, το ιδεώδες του Εγώ, θα χρησιμοποιηθούν για να διαλευκανθεί το μυστήριο της επίδρασης που ασκούν οι ηγέτες στα άτομα της μάζας. Το ίδιο και η έννοια της ύπνωσης, στην οποία ο Φρόυντ επιστρέφει, για να επαναβεβαιώσει τις προνομιακές, αλλά και αινιγματικές, σχέσεις της με το ασυνείδητο.
Dr. Sigismund Freud, M.D. (University of Vienna)—later changed to Sigmund—was a neurologist and the founder of psychoanalysis, who created an entirely new approach to the understanding of the human personality. He is regarded as one of the most influential—and controversial—minds of the 20th century.
In 1873, Freud began to study medicine at the University of Vienna. After graduating, he worked at the Vienna General Hospital. He collaborated with Josef Breuer in treating hysteria by the recall of painful experiences under hypnosis. In 1885, Freud went to Paris as a student of the neurologist Jean Charcot. On his return to Vienna the following year, Freud set up in private practice, specialising in nervous and brain disorders. The same year he married Martha Bernays, with whom he had six children.
Freud developed the theory that humans have an unconscious in which sexual and aggressive impulses are in perpetual conflict for supremacy with the defences against them. In 1897, he began an intensive analysis of himself. In 1900, his major work The Interpretation of Dreams was published in which Freud analysed dreams in terms of unconscious desires and experiences.
In 1902, Freud was appointed Professor of Neuropathology at the University of Vienna, a post he held until 1938. Although the medical establishment disagreed with many of his theories, a group of pupils and followers began to gather around Freud. In 1910, the International Psychoanalytic Association was founded with Carl Jung, a close associate of Freud's, as the president. Jung later broke with Freud and developed his own theories.
After World War One, Freud spent less time in clinical observation and concentrated on the application of his theories to history, art, literature and anthropology. In 1923, he published The Ego and the Id, which suggested a new structural model of the mind, divided into the 'id, the 'ego' and the 'superego'.
In 1933, the Nazis publicly burnt a number of Freud's books. In 1938, shortly after the Nazis annexed Austria, Freud left Vienna for London with his wife and daughter Anna.
Freud had been diagnosed with cancer of the jaw in 1923, and underwent more than 30 operations. He died of cancer on 23 September 1939.
Ωραίο κείμενο. Δε θα κρύψω ότι το διάβαζα έχοντας στο μυαλό μου τη συγκρότηση μαζών με εξτρεμιστικό χαρακτήρα, όπως μας έδειξαν πρόσφατες αναβιώσεις των φασιστικών ιδεών εντός και εκτός Ελλάδας. Από τη μελέτη της ψυχολογίας της μάζας μέσα από λιβιδικές σχέσεις (σχέσεις που έχουν να κάνουν με τη λίμπιντο δηλαδή), μέχρι την αναζήτηση των καταβολών τους στις πρωτόγονες ορδές των πρώτων ανθρωπίνων ομάδων, η μελέτη αυτή είναι γεμάτη από ενδιαφέρουσες ιδέες. Με λίγη προσπάθεια, μπορεί να κατανοηθεί κι από κάποιον άσχετο σε θέματα ψυχικής ζωής, όπως εγώ.
Έξοχη η επιμέλεια των εκδόσεων Πλέθρον, όπως πάντα.
Πριν το διαβάσει κάποιος οφείλει να έχει διαβάσει τουλαχιστον το Τοτέμ και Ταμπού του Φρόυντ και να καταλάβει σωστά τις θέσεις του Le Bon. Είναι κλασσική φροϋδικη θεωρία της κοινωνικής ψυχολογίας και είναι μια αξιοσημείωτη εκδοχή αυτού του πεδίου.
Εφόσον αναλύει τις προσεγγίσεις του Λε Μπον και του Τρόττερ, ο Φρόυντ για ακόμη μια φορά, απορρίπτει τις βάσεις τους. Η ψυχή της μάζας εμφανίσει πάντοτε τα ίδια χαρακτηριστικά: είναι παρορμητική, ευερέθιστη, ευεπίφορη, ευμετάβλητη. Η μάζα δημιουργεί εκείνη τη συνθήκη μέσα στην οποία το ίδιο το άτομο χαρακτηρίζεται από την αίσθηση της ανυπέρβλητης ισχύος ως μέλος της μάζας, γεγονός που οδηγεί στην εξαφάνιση της ατομικής ευθύνης. Μέσα στη μάζα, κυριαρχεί η έννοια "μετάδοσης" αισθημάτων μεταξύ των ατόμων η οποία είναι ικανή να λειτουργήσει ακόμη και εναντίον του ίδιου του προσωπικού συμφέροντος. Η μετάδοση αντιμετωπίζεται ως δεκτικότητα απέναντι στην "υποβολή", ενώ η ίδια η υποβολή είναι ένας σκοτεινός όρος τον οποίο ο Φρόυντ προσπαθεί να αναλύσει και να διαφωτίσει. Η υποβολή είναι κάτι σαν τον υπνωτισμό που μέσα στη μάζα αυξάνει εξαιτίας της αμοιβαιότητας και μεταμορφώνει το άτομο σε άβουλο αυτόματο. Ο Φρόυντ αφού θα εξηγήσει την λειτουργία του Εγώ και του ιδεώδους του Εγώ και τις μεταξύ τους σχέσεις από καταβολής κόσμου θα καταλήξει να στηρίξει την υποβολή και την ύπαρξη της μαζικής ψυχής στην ψυχολογία της αρχέγονης ορδής. Παρόλο που όλα αυτά δεν έχουν παρά μόνο θεωρητικά ερείσματα, το βιβλίο είναι πολύ καλό. Το συνιστώ.
Δεν μπορώ να πω ότι απόλαυσα ιδιαίτερα το συγκεκριμένο βιβλίο. Παρότι υπήρχαν κάποιες θεωρίες και απόψεις που ήταν αξίες ενδιαφέροντος,στο μεγαλύτερο μέρος του το βιβλίο ήταν αρκετά δυσνόητο για εμένα ή παρουσίαζε ιδέες που δεν έβρισκαν καμία συμφωνία ή λογική μ’εμένα. Σίγουρα αξίζει να ληφθεί υπόψη ότι πρόκειται για ένα έργο πολλών χρόνων πριν,με τελείως διαφορετικό διαθεσιμο θεωρητικό υπόβαθρο και γενικότερα,πρόκειται για ιδεολογίες μιας άλλης εποχής. Εννοείται πως έπαιξε σημαντικό ρόλο και το γεγονός ότι πρόκειται για ΤΟΝ Freud,με τις ήδη περίεργες,συνθέτες κοσμοθεωρίες και ιδέες του που δεν είναι ευκολο να τις αποδεχτεί ο καθένας. Ωστόσο κρατάω ότι ως φοιτήτρια ψυχολογίας επιτελους διάβασα κάτι δικό του που δεν ήταν στο πλαίσιο διάλεξης του πανεπιστημίου και πάω παρακάτω σε επόμενα έργα του που σίγουρα θέλω να διαβάσω. Ίσως φταίει και το θέμα και ο τρόπος προσέγγισης του που δεν με τράβηξε τόσο.
Όσο έγραφε για την ψυχολογία των μαζών τον ακολουθούσα. Όταν ξεκίνησε την ανάλυση του εγώ και του ιδανικού του εγώ... τον έχασα. Ίσως άμα το διαβάσω καμιά 35αριά φορές ακόμα να καταφέρω να κρατήσω κάτι. Μέσα αναφέρεται συχνά το βιβλίο "Ψυχολογία των Μαζών" του Γκιστάβ Λε Μπόν. Μπήκε κι αυτό στη λίστα.... 🤔
Δύσκολο και γενικά δυσνόητο. Απευθύνεται σε ήδη γνωστές ή ειδικούς του αντικειμένου και απαιτείται γνώση τόσο των βιβλίων του ίδιου όσο και άλλων συγγραφέων. Παρόλα αυτά, τα στοιχεία που είναι άξια μελέτης είναι σχετικά με την εκκλησία και τον στρατό, καθώς και το τελευταίο κεφάλαιο. Δεν συνίσταται για πρώτη ανάγνωση ή εισαγωγή σε αυτόν τον συγγραφέα και ειδικό στο είδος.
Αναλυτικό, κατανοητό και ευχάριστο. Βρήκα γενικά περισσότερο ενδιαφέρον το δεύτερο μισό του βιβλίου, ειδικά τις ενότητες για την ταύτιση και την σχέση εγώ και ιδανικού του εγώ.