Η Χρυσή, μια δυναμική σύγχρονη γυναίκα, νιώθει έτοιμη μετά από αρκετά χρόνια προβληματισμού και διλημμάτων, να εκπληρώσει το χρέος της απέναντι στη γιαγιά της Χρυσούλα, να διασώσει την ιστορία της. Αποφασίζει λοιπόν να γράψει ένα βιβλίο με τις ζωντανές μαρτυρίες της γιαγιάς και των συγγενών της, από τους διωγμούς που υπέστησαν στη γενέθλια γη τους, το μαρτυρικό Πόντο.
Ποιο γεγονός όμως στάθηκε αφορμή για να ξεκινήσει η Χρυσή τη συγγραφή του βιβλίου τη δεδομένη στιγμή;
Τι είναι αυτό που κάνει ακόμη πιο ιερή αυτή της την απόφαση;
"ΟΙ Νεράιδες του Πόντου δεν είναι ένα παραμύθι με Νεράιδες. Δεν είναι ιστορική γνώση, ένα ταξίδι στον χώρο και τον χρόνο. Δεν είναι μοιρολόι και θρήνος για τις αδικοχαμένες ψυχές στον Πόντο. Δεν είναι μήνυμα ελπίδας ότι κι ο πιο ταπεινός άνθρωπος κρύβει μέσα του τόση δύναμη, που είναι ικανή να τον μεταμορφώσει σε ήρωα... Είναι όλα αυτά μαζί! "...
Με αυτά τα λόγια ξεκινά η Αγγελική Παμπουκίδου! Μεσα από τη φωνή της εγγονής της γιαγιάς Χρυσούλας, μας συστήνει τις νεράιδές της. Μας αφήνει απαλά στα φτερά τους κι εκείνες με τη σειρά τους μας κοιτούν κατάματα και ξεκινούν το ταξίδι τους. Η τραγωδία του λαού τους αναβλύζει μέσα από γράμματα, δάκρυα και οδυρμούς.
Μεταφερόμαστε στον Πόντο εκείνης της εποχής. Η γιαγιά Χρυσή αφηγείται το αληθινό παραμύθι της ζωής της και της οικογένειάς της. Η αρχή του 20ου αιώνα μας βρίσκει στο Χίον της Χεροίανας και παρέα με όλους τους πρωταγωνιστές συμμετέχουμε στα παραμόνεα, στην αργατείαν και σε όλη την καθημερινότητα των κατοίκων του χωριού.
Η συγγραφέας με συναισθηματική αλλά και ωμή γραφή, καταγράφει όλη την αλήθεια της γενοκτονίας των Ποντίων. Με συνοδοιπόρους τις οικογένειες με τις χαρές τους, την ασύγκριτη αγάπη προς τον τόπο τους αλλά και τα ατελείωτα φονικά, τα αίματα της σάρκας και της ψυχής, της ορφάνιας, του κουράγιου και της φωτεινής ελπίδας στα δακρυσμένα μάτια τους, ταξιδεύουμε μαζί τους πίσω στο χρόνο με σκυμμένο κεφάλι και χαμηλά το βλέμμα μας.
Ολόκληρος ο ελληνισμός πονά! Σφαγιάστηκε ο Πόντος! Χάθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες ψυχές!
Ώσπου η απόφαση της φυγής είναι μονόδρομος για τους περισσότερους. Οι νεράιδες περνούν μέσα από βουνά και θάλασσες ώστε να έρθουν σε μια Ελλάδα πονεμένη. Οι συνθήκες άθλιες.
Η συγγραφέας με μαρτυρίες και γράμματα περιγράφει την ελληνική ιστορία με μελανά χρώματα. Η ψυχή μου συμπονά όλους αυτούς που έχασαν τις οικογένειές τους, που βιάστηκαν από τους κεμαλικούς, που σκοτώθηκαν για τα χώματά τους. Όλους αυτούς που κατάφεραν και ήρθαν στην Ελλάδα αντικρύζοντας πλάτη στα πάτρια εδάφη τους.
Η ποντιακή φυλή στάθηκε όρθια στο πέρασμα των χρόνων με οδυνηρές μνήμες, με νοσταλγία αλλά και με αστείρευτη αισιοδοξία για μια ελεύθερη ζωή. Η ιστορία δείχνει ότι το κατάφεραν. Η δύναμη της ψυχής τους, η αγάπη προς την πατρίδα, η πίστη στις αξίες τους και στη θρησκεία είναι τα ιδανικά που πολλοί πέθαναν για αυτά και οι εναπομείναντες τα κουβάλησαν μαζί τους.
Το βιβλίο αυτό μου έμαθε κομμάτια της ιστορίας που αγνοούσα, φέρνοντάς μου δάκρυα στα μάτια. Η ψυχή μου μάτωσε και κάποιες στιγμές φώναξα. Εύχομαι οι Νεράιδες να προσέχουν τους τάφους των προγόνων τους και να στέκονται περήφανες πάνω από τα χώματά τους! Συγχαρητήρια!
Έχει όλα τα προβλήματα ενός τέτοιου βιβλίου (μικρή έκταση, δύσκολο λογοτεχνικό στυλ και μπερδεμένο, υπερβολικά συναισθηματικό), αλλά κυρίως όλα τα προτερήματά του (Η αλήθεια των όσων περιγράφονται, η γνώση του ότι αυτά δεν είναι εφευρήματα αλλά πραγματικές τραγικές συμπτώσεις). Η σκηνή με το φόνο των παιδιών με έκανε να το παρατήσω για πολλές μέρες, είναι ό,τι συγκλονιστικότερο έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια. Και μόνο για τη σκηνή αυτή, θα το πρότεινα ακόμα και σε συγγραφείς τρόμου. Ίσως να ήθελα λίγη περισσότερη συμμετοχή από τα πλάσματα του τίτλου, αλλά αυτό είναι καθαρά προσωπικό μου γούστο.
Στον φιλικό μου κύκλο είναι γνωστό πως όταν ένα βιβλίο είναι δυνατό, όταν αγγίζει την ψυχή μου, θα με συγκινήσει πολύ, σε σημέιο πολλές φορές να κλείσω το βιβλίο για να ηρεμήσω από το κλάμα. Ένα τέτοιο βιβλίο είναι και ΟΙ ΝΕΡΑΪΔΕΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ, της Αγγελικής Παμπουκίδου από εκδόσεις Πηγή. Όταν δε, το ανάγνωσμα που κρατάω στα χέρια μου αναφέρεται στην ελληνική ιστορία -και δη των ριζών μου, Πόντο, Κωνσταντινούπολη ή Μακεδονία- η συγκίνηση μου είναι τεράστια. Βέβαια όσο εύκολα μπορώ να συγκινηθω με ένα τέτοιο θέμα, τόσο εύκολα μπορώ να εκνευριστώ και να θυμώσω αν ο συγγραφέας γράφει ανακρίβειες. Κάτι τέτοιο όμως δεν συνέβη στο συγκεκριμένο ανάγνωσμα! Πρόκειται για την ιστορία της γιαγιάς της ηρωίδας Χρυσώς, ίσως η συγγραφέας να ταυτίζεται σε πολλά σημεία και με την ηρωίδα της, της γιαγιάς Χρυσούλας, που γεννήθηκε στη Χεροίανα του Πόντου. Μιας γυναίκας που μπορεί να μην τελείωσε το δημοτικό, μα είχε λόγο λυρικό σαν να ήταν απόφοιτη πανεπιστημίου. Η Χρυσώ λοιπόν παίρνει την απόφαση να κάνει βιβλίο τις μαρτυρίες της γιαγιάς της, που τις κατέγραψαν εκείνη και η αδερφή της λίγο πριν φύγει από τη ζωή εκείνη... Εκείνη που κοπελίτσα στον Πόντο είδε να καταστρέφεται η ζωή της, να χάνει τους αγαπημένους της, να βιάζουν και να σκοτώνουν μπροστά στα μάτια της τη μάνα της, κι όμως συνέχισε και κατάφερε να ξανασταθεί στα πόδια της όταν ήρθε στη μάνα Ελλάδα, που θεωρούσε τους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας και του Πόντου ξένους. Δεν θα σας πω παραπάνω για τη ζωή της, γιατί κάθε λεπτομέρεια αξίζει να τη διαβάσετε μέσα από τον δικό της λόγο στο βιβλίο. Το βιβλίο που κλείνοντάς το, με πόνεσε πολύ που δεν είχα δίπλα μου την πόντια γιαγιά μου, που δεν μπορούσα να πάω να τη βρω στο σπίτι στο χωριό να με περιμένει, να χωθώ και να χαθώ στην αγκαλιά της, να με φροντίσει όπως μόνο οι γιαγιάδες γνωρίζουν, να μου κάνει ποντιακές πίτες και γλυκά και στο τέλος να της ζητήσω να μου πει την ιστορία της οικογένειας μας... Με αυτή τη σκέψη αποκοιμήθηκα και την είδα στο όνειρο μου, επηρεασμένη ίσως από το βιβλίο, να μου λέει πως όσο δεν ξεχνάμε τις ρίζες μας συνεχίζουμε εμείς την παράδοση και γινόμαστε και εμείς ΝΕΡΑΪΔΕΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ! Συγχαρητήρια στη συγγραφέα που κατάφερε να με κάνει να συγκινούμαι ακόμη και τώρα που θυμάμαι και γράφω αυτά τα λόγια! Μην χάσετε την ευκαιρία να διαβάσετε το βιβλίο της!
Φρίκη!!! Από εχθές που το τελείωσα προσπαθώ να βρω λέξεις να περιγράψω το βιβλίο και η λέξη που έρχεται ξανά και ξανά στο μυαλό μου είναι αυτή "ΦΡΙΚΗ". Αποτρόπαια εγκλήματα έλαβαν χώρα εκείνη την εποχή και όχι μόνο από του τούρκους, όπως νόμιζα. Θυσιάζω το διπλανό μου για να σωθώ εγώ;;;; Δεν χωρά ο νους του ανθρώπου αυτό που έγινε με τα παιδιά. Θα μου πείτε ότι κρίνω πολύ ωραία καθισμένη στον καναπέ του σπιτιού μου, με τις ανέσεις και την ασφάλειά μου, αλλά δεν μπορώ να το διανοηθώ αυτό που έγινε.... Παραπονιόμαστε ότι λόγω καραντίνας έχουμε ένα σωρό ψυχολογικά προβλήματα. Αυτοί οι άνθρωποι πως ξεπέρασαν όλα αυτά; Πως συνέχισαν τη ζωή τους; Πως μάζεψαν τα κομμάτια τους; Ως κείμενο τώρα δεν με ενθουσίασε. Μπερδεμένο, ανακατεμένο, με πολλά ονόματα και πρόσωπα που δεν μπορούσες εύκολα να θυμηθείς. Η γραφή ζωντανή και υπερβολικά συναισθηματική. Προτείνω να το διαβάσετε σε κάποια στιγμή που θα είστε πολύ καλά ψυχολογικά, γιατί δεν ξεπερνιούνται εύκολα αυτά που περιγράφονται.
"Σαν άλλη Αντιγόνη η Ελληνίδα του Πόντου, σαν άλλος Προμηθέας ο Έλληνας του Πόντου, αψήφησαν την απαγόρευση του βασιλιά Κρέοντα και του εγωιστή Δία και θυσιάστηκαν για τη φλόγα της ψυχής τους, για τα «πιστεύω» τους για να προσφέρουν στα παιδιά τους, σ' εμένα, την άγια κληρονομιά που κουβαλούσαν κι οι ίδιοι για αιώνες: την πατρίδα και την πίστη. Μας παραδόθηκαν τίτλοι τιμής, λοιπόν, γραμμένοι με αίμα!"
Σε γενικές γραμμές το βιβλίο προσφέρει αρκετές πληροφορίες για τις κτηνωδίες που διέπραξαν οι Κεμαλικοί εις βάρος των Ελλήνων του Πόντου.